Yaponiya Baş Nazirinin hakimiyyətdəki üç mininci günü və ölkə cəmiyyətinin gözləntiləri
Tokio, 13 mart, AZƏRTAC
Martın 12-də Yaponiyanın Baş Naziri Şinzo Abenin hakimiyyətdə olmasının üç mininci günü tamam olur. Bununla Şinzo Abe fasilələrlə olsa belə, ən uzunmüddətli Baş Nazir kimi Yaponiya tarixinə düşsə də, bu əlamətdar gün ölkə iqtisadiyyatına mənfi təsir göstərmiş yeni koronavirusla əlaqədar yaranan narahatlıqlar fonunda sanki kölgədə qalır.
Əgər Şinzo Abe avqustun 24-dək hökumətə başçılığı davam etdirsə, o, hakimiyyətdə olduğu 2006-2007-ci illər hesablanmadan belə ən uzunmüddətli Baş Nazir kimi Yaponiya tarixinə düşəcək və babasının qardaşı Eysaku Satonu ötəcək. Hakimiyyətdə olduğu dövrdə çoxsaylı problemlərlə qarşılaşan Ş.Abe ünvanına səslənməkdə davam edən tənqidi fikirlərə baxmayaraq, çox güman ki, Yaponiya tarixinin ən uzunmüddətli Baş Naziri olacaq.
Tənqidçi ekspertlərin qənaətinə görə, Ş.Abe hakimiyyətdə olduğu dövrdə tarixə düşmək üçün çox da əhəmiyyətli irəliləyişə nail ola bilməyib. Onun “Abenomiks” adlanan iqtisadi siyasəti ölkə iqtisadiyyatına zərər vurmuş təbii fəlakətlərdən - daşqınlar, tufanlar, zəlzələlərdən sonra ölkənin işgüzar mühitinə çox böyük zərbə olan yeni koronavirus təhlükəsi ilə qarşılaşıb. Bu yeni virusun yayılmasının qarşısını almaq üçün Yaponiya hökuməti kütləvi tədbirləri ləğv etmək, şirkətlərə işçiləri evdə çalışdırmağa çağırmaq kimi qeyri-populyar addımlar atmaq məcburiyyətində qalıb.
Ekspertlərin qənaətinə görə, Ş.Abenin Konstitusiyada dəyişikliklər etmək barədə iddiasının da sonu görünmür. Belə ki, bu dəyişiklikləri reallaşdırmaq üçün parlamentdə üstünlüyü təmin etmək cəhdləri uğursuzluqla nəticələnib. 2014-cü ildə ölkənin pasifist Konstitusiyasına yenidən baxılmasına nail olan Ş.Abe bu istiqamətdə fəaliyyətini davam etdirərək, ölkənin özünümüdafiə qüvvələrinin rolunun artırılması məqsədilə 2016-cı ildə təhlükəsizlik üzrə yeni qanunvericiliyin qəbulunu həyata keçirib. Lakin onun İkinci Dünya müharibəsindən sonra qəbul edilmiş Konstitusiya ilə bağlı əsas düzəliş və dəyişiklikləri həyata keçirmək niyyəti hələlik parlamentin dəhlizlərində ilişib qalıb. Digər tərəfdən, yapon ictimaiyyəti bu dəyişikliklərlə bağlı iki cəbhəyə ayrılıb, onun yapon militarizmindən ziyan çəkmiş Çin və Cənubi Koreyanı qıcıqlandıracağı da istisna edilmir.
Bununla yanaşı, hazırda yeni koronavirusun vura biləcəyi ziyanın qarşısını almaq məqsədilə Ş.Abenin rəhbərlik etdiyi hökumət yeni yollar axtarışındadır. Belə ki, martın 10-da hökumət yaranmış vəziyyəti sabitləşdirmək üçün fövqəladə tədbirlərin həyata keçirilməsinə 1 trilyon yen (təqribən 9,6 milyard dollar) həcmində yeni paketini ayırıb. Bu məbləğin 500 milyardının satışın aşağı düşməsi nəticəsində kiçik və orta müəssisələrin qarşılaşdığı maliyyə çatışmazlığını aradan qaldırmaq üçün faizsiz kredit şəklində verilməsi nəzərdə tutulur.
Bu tədbirlər hökumətin virusun ilkin olaraq ziyan vurduğu turizm və digər xidmət sahələrində çalışan kiçik və orta şirkətlərə yardım üçün ayırdığı 500 milyard dollar aşağı faizli kredit yardımından cəmi bir ay sonra qəbul edilib.
Lakin Çində başlayan və böyük sürətlə dünyanın digər ölkələrinə yayılan virus bu paketlərin təsirini demək olar ki, hiss olunmaz edir.
Ş.Abe, eyni zamanda, yaxınlaşmaqda olan “Tokio 2020” Yay Olimpiya və Paralimpiya oyunları ilə əlaqədar da vaxt gərginliyi ilə qarşılaşıb. Yaponiya hökuməti bu böyük idman tədbirinin heç bir vəchlə təxirə salınmasını istəmir.
Konstitusiyaya dəyişikliklərlə bağlı müzakirələrin də parlamentdə tezliklə başlayacağını söyləmək çətindir. Çünki hazırda hökumətin bütün diqqəti yalnız yeni koronavirusla bağlı tədbirlərin həyata keçirilməsinə yönəlib.
Bununla yanaşı, Ş.Abe həll edilməmiş diplomatik məsələlərlə bağlı maneələrlə də qarşı-qarşıyadır. Bu məsələlər sırasında Rusiyanın nəzarətində olan dörd ada ilə bağlı problemin hələ də davam etməsi, həmçinin ötən əsrin 70-80-ci illərində Şimali Koreyanın xüsusi xidmət orqanları tərəfindən oğurlanmış yapon vətəndaşları məsələsinin öz həllini tapmaması xüsusi yer tutur.
Bütün bunlara baxmayaraq, yapon cəmiyyətində Baş Nazirin ABŞ Prezidenti Donald Trampla sıx əlaqələr qurması əsas gətirilərək, onun hakimiyyətinin davam etməsinin zəruriliyi barədə fikirlər də səslənməkdədir. Hazırda Yaponiyanın Müdafiə naziri vəzifəsini tutan T.Kono jurnalistlərə bildirib ki, Ş.Abe hazırda beynəlxalq görüşlərin ən təcrübəli fiqurlarından birinə çevrilib. Bu baxımdan Ş.Abenin diplomatik aləmdə yaxşı tanınması fikri ilə razılaşmaq olar. Belə ki, yapon məmurların özləri də onun bir çox dünya liderləri ilə, o cümlədən ABŞ Prezidenti Donald Trampla sıx münasibətlər qurduğunu söyləyirlər. Lakin buna baxmayaraq, Koreya Respublikası ilə Yaponiya arasında İkinci Dünya müharibəsi illərində məcburi əməyə görə kompensasiyaların ödənməsi tələbi ticari və təhlükəsizlik sahəsində ciddi problemlərin yaranması ilə nəticələnib. Bundan əlavə, Yaponiyanın Çin və Cənubi Koreyadan gələnlərə viza verilməsi ilə bağlı tətbiq etdiyi son məhdudiyyətlər ikinci ölkə tərəfindən çox böyük narazılıqla qarşılanıb.
Göründüyü kimi, artıq kifayət qədər uzun müddət hakimiyyətdə olmasına baxmayaraq, Ş.Abenin tarixdə qalmaq cəhdləri hələ ki, arzulanan nəticəni verməyib.
Əgər Şinzo Abe 2020-ci il avqustun 24-dək hakimiyyətdə qalarsa, o, Yaponiyanın fasiləsiz olaraq hökumətə başçılıq etmiş ən uzunmüddətli Baş Naziri olacaq. Hazırda həmin rekord fasiləsiz şəkildə 2798 gün Baş Nazir olmuş Eysaku Satoya məxsusdur. Çox güman ki, Ş.Abe doğma babasının qardaşının bu rekordunu təzələyəcək, lakin həyata keçirdiyi tədbirlərin onun adını Yaponiya tarixinə yazacağını demək hələlik çətindir.
Vüqar Ağayev
AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri
Tokio
Bölmənin digər xəbərləri
