Bakı, 26 aprel, AZƏRTAC 

Aprelin 26-da BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansının (UNAOC) “İnklüziv cəmiyyətlərdə birgəyaşayış: çağırış və məqsəd” mövzusunda VII Qlobal Forumu çərçivəsində BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansının Dostları Qrupunun yüksək səviyyəli iclası keçirilib.

BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansı üzrə ali nümayəndəsi Nasir Əbdüləziz Əl-Nasir bu Forumun yüksək səviyyədə təşkilinə görə Azərbaycan Hökumətinə minnətdarlığını bildirib. O, əminliklə qeyd edib ki, Bakı Forumunda müzakirə olunan məsələlər inklüziv cəmiyyətin təbliğində, ekstremizmə qarşı birgə mübarizədə mühüm addım olacaq. Biz bu Forumda gələcək fəaliyyətimizin əsas istiqamətlərini dəqiq müəyyənləşdirməli, zorakı ekstremizmə qarşı mübarizə ilə bağlı konkret fəaliyyət planları hazırlamalıyıq.

Azərbaycanın mədəniyyət və turizm naziri, BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansının VII Qlobal Forumunun təşkilat komitəsinin sədri Əbülfəs Qarayev bildirib ki, Şərq ilə Qərbin, Şimal ilə Cənubun kəsişməsində yerləşən Azərbaycan ekstremizmə qarşı fəal mübarizə aparır. Ölkəmizdə bütün dinlərin nümayəndələri əsrlər boyu sülh və əmin-amanlıq şəraitində yaşayırlar.

Nazir Azərbaycan ilə UNAOC arasında səmərəli əməkdaşlığın inkişafında xidmətlərinə görə ali nümayəndə Əl-Nasirə təşəkkürünü bildirib. 2016-cı ilin Azərbaycanda “Multikulturalizm ili” elan edildiyini vurğulayan Əbülfəs Qarayev ölkəmizin dünyada tolerantlığa, multikulturalizmə böyük töhfə verdiyini qeyd edib. Nazir VII Qlobal Forumun dünyada nifrət nitqinə yox hərəkatına, multikulturalizmə, mədəniyyətlər və sivilizasiyalar arasında dialoqun inkişafına mühüm töhfə verəcəyinə əminliyini bildirib.

Türkiyənin xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu Bakıda olmaqdan məmnunluğunu vurğulayaraq tolerantlığa və qarşılıqlı anlaşmaya Azərbaycandan yaxşı nümunə tapmağın mümkün olmadığını deyərək burada məscidlərin, sinaqoqların, kilsələrin yanaşı fəaliyyət göstərdiyini diqqətə çatdırıb. M.Çavuşoğlu Azərbaycan ərazisinin 20 faizinin işğal altında olmasına baxmayaraq, ölkəmizin dünyada multikulturalizm və tolerantlığa mühüm töhfə verdiyini qeyd edib. O, Azərbaycan torpaqlarının tezliklə işğaldan azad ediləcəyinə əminliyini bildirərək Bakı Forumunda dünyanı narahat edən ən ciddi problemlərin həlli ilə bağlı mühüm çağırışların səsləndiriləcəyinə ümidvar olduğunu vurğulayıb. Türkiyənin xarici işlər naziri deyib ki, Sivilizasiyalar Alyansının imkanlarından istifadə edərək biz özümüzün fəaliyyət planımıza uyğun olaraq digər platformalarla da əməkdaşlığımızı gücləndirməliyik. Bu təşəbbüsün həmtəsisçisi olaraq, qarşılıqlı anlaşmaya inamımız sarsılmazdır.

İspaniyanın xarici işlər naziri Xose Manuel Qarsiya Marqallo qeyd edib ki, biz zorakı ekstremizmə qarşı fəaliyyətimizi daha da gücləndirməli, münaqişələrin həll olunması istiqamətində durmadan çalışmalı, müxtəlif icmalar, dinlər arasında münasibətlərə yenidən baxmalı, gənclərin təhsil almalarına diqqət yetirməliyik. Unutmamalıyıq ki, bu prosesdə KİV-lərin də rolu böyükdür.

Sonra Forumun Bakı Bəyannaməsi qəbul olunub və iclas ümumi müzakirələrlə davam etdirilib.

Malta Prezidenti xanım Mari-Luiz Koleyro Preka çıxışında deyib ki, bu Forum özünün sülh, davamlı inkişaf hədəflərini açıq şəkildə ortaya qoyur. Bu, bizim hamılıqla qəbul etdiyimiz Bəyannamədə də öz əksini tapıb. Cəmiyyətlərdə sülh mədəniyyətinin formalaşması üçün Alyansın üzərinə böyük məsuliyyət düşür. Biz liderlərin üzərinə düşən ən önəmli məsələlərdən biri gələcək nəsil üçün daha gözəl həyat miras qoymaqdır. Buna görə də biz müharibələrə, nifrətə qalib gəlmək və cəmiyyətləri sülhə gətirmək üçün nələr etməli olduğumuzu müəyyənləşdirməliyik. Bütün dünya bu məqsəd altında birləşməlidir. Ancaq çiyin-çiyinə çalışmaqla, insan haqları prinsiplərini rəhbər tutmaqla səmərəli fəaliyyətə nail ola bilərik.

Qazaxıstan parlamenti Senatının sədri Kassim-Jomart Tokayev mühüm məsələlərin müzakirə olunduğu BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansının VII Qlobal Forumunun yüksək səviyyədə təşkilinə görə minnətdarlığını bildirib. XXI əsrdə bəşəriyyətin təhlükələrlə üzləşdiyini vurğulayan spiker Qazaxıstanın nüvə silahlarından imtina edilməsinin, sülhün beynəlxalq ədalət və inkişaf prinsiplərinin bərqərar olunmasının tərəfdarı olduğunu qeyd edib. Bildirib ki, biz insanların bir mövqedən çıxış etməsinin tərəfdarıyıq. Sülhün bərqərar olması üçün beynəlxalq əməkdaşlıq təşviq edilməlidir.

Belarus Milli Məclisinin sədri Mixail Myasnikoviç bildirib ki, Qlobal Forum düşüncələrimizi bölüşmək baxımından əlverişli platformadır. Müxtəlif mədəniyyətlərin, tolerantlığın təbliği baxımından Forumun əhəmiyyətini yüksək qiymətləndirən M.Myasnikoviç deyib ki, bu tədbiri daha əhəmiyyətli edən gənclərin görüşlərinin keçirilməsidir. Belarus dost ölkələrlə münasibətləri qorumaqla onların problemlərinin həllində iştirak edir. Biz təklif edirik ki, parlamentlərarası əlaqələr güclənsin və xalqlarımıza xidmət edək.

O qeyd edib ki, tolerantlığın və qarşılıqlı anlaşmanın təmin olunması üçün ölkələr və xalqlar arasında əməkdaşlığı, dostluğu inkişaf etdirmək mühüm əhəmiyyətə malikdir.

Qətər Dövlətinin Baş nazirinin müavini Ahmed bin Abdallah Al Mahmud VII Qlobal Forumun Bakıda yüksək səviyyədə təşkil olunmasına görə Azərbaycan Prezidentinə minnətdarlığını çatdırıb. O, Sivilizasiyalar Alyansının Qlobal forumlarının mədəniyyətlər arasında dialoqun və əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi yollarının müəyyənləşdirilməsi baxımından mühüm platforma olduğunu qeyd edib.

Ahmed bin Abdallah Al Mahmud bildirib ki, Qətər Dövləti zorakılığı birmənalı olaraq rədd edir. Qətərin 2030-cu ilədək davamlı inkişaf üçün strategiyasında da qeyd edildiyi kimi, məqsədimiz dözümlülüyün, konstruktiv dialoqun beynəlxalq və milli səviyyələrdə təşəkkül tapmasıdır. Çünki biz məhz bu yolla inklüziv cəmiyyəti formalaşdıra bilərik.

İran İslam Respublikasının vitse-prezidenti Masoud Soltanifar Forumu yüksək səviyyədə təşkil etdiyinə və qonaqpərvərliyə görə ev sahibi Azərbaycan xalqına və Hökumətinə dərin təşəkkürünü bildirib. M.Soltanifar qarşıda duran problemləri həll etmək üçün birgə əməkdaşlığın və həmin problemlərin dərindən öyrənilməsinin əhəmiyyətini yüksək qiymətləndirib. İranın BMT çərçivəsində fəal təşəbbüskarlığı ilə seçilərək bir sıra konvensiyaların hazırlanmasında iştirak etdiyini vurğulayan vitse-prezident mədəniyyətlərarası dialoqun təkcə dövlətlər və nümayəndə heyətləri arasında deyil, əsasən cəmiyyətlər, xalqlar, o cümlədən gənclər, tələbələr arasında aparılmasının önəmini diqqətə çatdırıb. Dünyada zorakı ekstremizmə qarşı mübarizədə beynəlxalq ictimaiyyətin səylərini birləşdirmək çağırışı ilə çıxış etdiyini deyən M.Soltanifar bildirib ki, terrorçuluq siyasi və coğrafi sərhədlər tanımır və onun qurbanları əsasən mülki insanlar olurlar.

Bruney Darussalam Dövlətinin xarici işlər naziri Jok Senq Lim bildirib ki, bizim Şərq ilə Qərbin qovuşuğunda yerləşən füsunkar Bakı şəhərində bir araya gəlməyimiz çox gözəl rəmzi məna daşıyır. Burada müzakirə etdiyimiz mövzu bütün insanları və təbəqələri narahat edən məsələlərin həll edilməsidir. Dünya bu gün görünməmiş təhlükələrlə üzləşib. Biz buna görə fəaliyyətimizi elə qurmalıyıq ki, hər hansı bir xalqı və dövləti terrorçuluqla bağlamayaq. Bu prosesdə biz gənclərin əməkdaşlığı üçün daha yüksək şərait yaratmalı, medianın məsuliyyətli davranaraq qeyri-dəqiq informasiyalar yaymaq cəhdlərinin qarşısını almalıyıq.

Bruneydə tarix boyu cəmiyyətin bütün üzvlərinin sülh və əmin-amanlıq şəraitində yaşadığını qeyd edən Jok Senq Lim ölkəsinin zəngin təcrübəsini bölüşməyə hazır olduğunu deyib. Bu gün dünyada qaçqın və məcburi köçkünlərin sayı sürətlə artır. Buna görə də bu məsələ bütün tədbirlərdə əsas müzakirə mövzusu olmalıdır. Bruneyin xarici işlər naziri Bakı Bəyannaməsinin əhəmiyyətinə toxunaraq qeyd edib ki, müxtəlif mədəniyyətlərin mövcud olduğu cəmiyyətdə birgə yaşamağın yolları geniş təbliğ olunmalıdır. Biz istəyirik ki, miqrantlar inteqrasiya olduqları cəmiyyətin həyatında önəmli yer tutsunlar.

Qırğızıstanın mədəniyyət və turizm naziri Altınbek Maksutov yüksək təşkilatçılığa və qonaqpərvərliyə görə Azərbaycana minnətdarlığını bildirib. Qeyd edib ki, Qırğızıstan UNAOC-un münaqişələrin, nifrətin qarşısının alınması yolunda işini dəstəkləyir. Alyansın məqsədlərindən biri də müxtəlif dinlərin, irqlərin nümayəndələrinin birgə yaşaması işinə töhfə verməkdir. Bu gün dünyamızda mövcud olan problemlər bir daha göstərir ki, Alyansın qarşısına qoyduğu məsələlər qlobal əhəmiyyət daşıyır və həlli vacibdir. Qırğızıstan mədəniyyətlərarası dialoqu hər zaman dəstəkləyir və onun təmin olunmasına töhfə verməyə hazırdır.

ISESCO-nun baş direktoru Əbdüləziz bin Osman Əl-Tüveycri deyib ki, burada toplanmaqda məqsəd qlobal dünyanın formalaşması istiqamətində fəaliyyətimizi müəyyən etməkdir.  Bu gün sivilizasiyalararası dialoqun heç bir alternativi yoxdur. Bizim qarşımızda bir sıra çağırışlar var. Buna görə də biz birləşməliyik və sivilizasiyalararası əlaqələri gücləndirməliyik. Biz istərdik ki, ümumi dəyərlərimizə zidd olan meyillər aradan qaldırılsın. Yalnız bundan sonra xalqlarımız sülh şəraitində yaşaya bilər.

ISESCO-nun baş direktoru deyib ki, biz erməni işğalına qarşı da həmrəylik nümayiş etdiririk. BMT Təhlükəsizlik Şurasının qəbul etdiyi qətnamələrin həyata keçirilməsi zəruridir. Biz beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinin qorunmasını və ona əməl olunmasını tələb edirik.

Malayziyanın xarici işlər naziri Anifah bin Aman bildirib ki, inklüziv cəmiyyət qurmaq üçün hər bir insan digər mədəniyyətlərə də hörmətlə yanaşmalıdır. Azərbaycan Hökumətinin mədəniyyətlər və dinlər arasında dialoqa töhfələrini yüksək qiymətləndirən Malayziyanın xarici işlər naziri bildirib ki, bəşəri dəyərləri qoruyaraq, qarşılıqlı hörmət və təhsilin inkişafı ilə inklüziv cəmiyyəti formalaşdıra bilərik. Təhsil məhz o baxımdan vacibdir ki, yalnız bu yolla insanlar digər cəmiyyətləri öyrənə və hörmət edə bilər. Ekstremist və radikal qrupların məhz etnik, dini, mədəni fərqlərdən istifadə edərək fəaliyyətlərini genişləndirdiklərini diqqətə çatdıran Anifah bin Aman bu meyillərin qarşısını almaq üçün sosial şəbəkə, media, qarşılıqlı əməkdaşlıq və s. imkanların önəmini qeyd edib.

Sudan Xarici İşlər Nazirliyinin dövlət naziri Obiedalla Obiedalla çıxışında ölkəsinin terrorizmdən, qaçqın problemindən əziyyət çəkdiyini vurğulayıb. O, Sudanın beynəlxalq platformalarda daim zorakı ekstremizmə və terrorizmə qarşı qətiyyətli mövqe nümayiş etdirdiyini diqqətə çatdıraraq, bu istiqamətdə ölkəsində həyata keçirilən tədbirlər barədə məlumat verib. Sudan təmsilçisi ekstremizmin qarşısının alınmasında gənclər üçün əlverişli şəraitin yaradılmasının, onların iş yerləri ilə təmin olunmasının vacibliyini qeyd edib.

Səudiyyə Ərəbistanı Krallığının informasiya və mədəniyyət naziri Adel Al Toraifi Azərbaycan xalqına və Prezidentinə bu tədbirin yüksək səviyyədə təşkilinə görə minnətdarlıq edib. Bildirib ki, Səudiyyə Ərəbistanı bərabərliyin hamı üçün təmin edilməsi mövqeyindən çıxış edir. Ölkəsinin sülh üçün dialoqun, tolerantlığın təmin olunması ilə bağlı sabit siyasət yürütdüyünü vurğulayan Adel Al Toraifi deyib ki, ekstremizmin qarşısını almaq işində cəmiyyətin bütün üzvlərinin maraqları təmin edilməlidir. Yaxın Şərq bölgəsində artmaqda olan münaqişə və gərginliklərə diqqəti cəlb edən qonaq ölkəsinin bu məqsədlə beynəlxalq əməkdaşlığı genişləndirməyə çalışdığını, sülhün və tolerantlığın təbliğini dəstəkləyən Abdullah Fondunu təsis etdiyini bildirib.

İsveç Krallığının Xarici İşlər Nazirliyinin təmsilçisi Yoaxim Berqstrom qeyd edib ki, bu gün Yaxın Şərqdə, Avropada terror hadisələri, miqrant problemləri yaşanır. Biz BMT-nin təşəbbüslərini dəstəkləməli, zorakılığın, ekstremizmin qarşısının alınması istiqamətində fəaliyyətimizi gücləndirməliyik. Tarix boyu təhsil bizim cəmiyyətə yanaşmamızı dəyişən əsas amil olub. Düşünürük ki, cəmiyyətin bütün təbəqələri irqçilik, islamofobiya kimi amillərə qarşı birləşməlidir. Biz sona qədər siyasi fəaliyyətimizi əlaqələndirməklə bu məsələlərə qarşı birlikdə ciddi mübarizə aparmalıyıq. Bu işlərə məktəblərdən başlamalıyıq və heç bir uşaq, məktəb diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Çünki məktəblər cəmiyyətləri bir yerdə cəmləşdirirlər.

Albaniya Respublikasının xarici işlər nazirinin müavini Halil Huseini bildirib ki, əsrlər boyu Albaniyada müxtəlif konfessiyaların nümayəndələri birgə yaşayıblar. Bu, bizim əsas zənginliyimizdir. Albaniyada müxtəlif mədəniyyətlərin nümayəndələri birgə yaşayırlar. Biz bu işə daha məsuliyyətli yanaşmalı və bu dəyərləri qorumalıyıq.

Kanadanın Türkiyə, Gürcüstan, Azərbaycan və Türkmənistan üzrə səfiri Con Holmes çıxışında bildirib ki, biz terrordan əziyyət çəkən insanların dərdinə şərik olmalı, terrorizmə, zorakılığa qarşı mübarizəni gücləndirməliyik. Heç bir hadisə bizi bu ümumi yoldan döndərə bilməz. C.Holmes bildirib ki, insan haqları yüksək səviyyədə təmin edilmədən, ayrı-seçkiliyi aradan qaldırmadan ümumi inkişafa nail olmaq mümkün deyil. Ona görə də bu prosesə qadınların, gənclərin cəlb olunması mühüm əhəmiyyət daşıyır. Kanadalı diplomat bildirib ki, bu istiqamətdə müəyyən layihələrin, proqramların həyata keçirilməsi işinə diqqət daha da artırılmalıdır.

Azərbaycanda şahidi olduğu yüksək qonaqpərvərliyə görə minnətdarlığını bildirən İndoneziya xarici işlər nazirinin müavini A.Façir zorakı ekstremizmə qarşı mübarizəyə ölkəsinin verdiyi töhfələrdən danışıb.

İtaliyanın mədəniyyət nazirinin müavini  Dorina Biançi ölkəsinin ekstremizmə, terrorçuluğa, məcburi miqrasiyaya, tarixi-mədəni irsin məhv edilməsinə qarşı aparılan mübarizənin ön sıralarında olduğunu vurğulayıb. O, İtaliyanın bu qüvvələrə qarşı mübarizədə bir mövqedən çıxış etmək üçün səylərin birləşdirilməsinə çalışdığını bildirib.

Estoniyanın Xarici İşlər Nazirliyinin katibi xanım Killike Sillaste-Ellin bildirib ki, ölkəsində inklüziv cəmiyyət üçün insan hüquq və azadlıqlarının qorunması, azad mətbuat, cəmiyyətin bütün təbəqələri üçün bərabər imkanların yaradılması və s. amillərin təmin edilməsinin vacibliyi diqqətdə saxlanılır. O, Estoniyanın UNAOC-un fəaliyyətini tam dəstəklədiyini vurğulayaraq, ölkəsinin bu sahədə əməkdaşlığa daim hazır olduğunu deyib.

Rumıniya Xarici İşlər Nazirliyinin dövlət katibi xanım Daniela Gitman bildirib ki, hazırda tarixdə görünməmiş miqrasiya prosesləri baş verir və zorakı ekstremizm sürətlə yayılır. Buna qarşı mübarizə aparmaq üçün etnik, dini, milli azlıqların bütün hüquqları təmin olunmalıdır. D.Gitman Rumıniyanın Bakı Bəyannaməsini dəstəklədiyini və UNAOC-un memorandumuna tərəfdar çıxdığını diqqətə çatdırıb.

Macarıstan Xarici İşlər Nazirliyinin dövlət katibi İrtvan Mikola inklüziv cəmiyyətin qurulması üçün iqtisadi sabitliyin təmin edilməsinin, iş yerlərinin açılmasının, ədalət mühakiməsinə hamının çıxışının təmin edilməsinin, mədəni hüquqların qorunmasının mühüm önəm daşıdığını bildirib.

Latviya Xarici İşlər Nazirliyinin Avropa İttifaqı üzrə parlament katibi xanım Zanda Kalnina-Lukaşeviça insan hüquqlarını, mədəni müxtəlifliyin qorunmasını, vətəndaş cəmiyyətinin möhkəmləndirilməsini, təhsil üçün bərabər imkanların yaradılmasını zorakı ekstremizmə qarşı mübarizədə mühüm amillər kimi qeyd edib.

Sonra Braziliyanın Xarici Əlaqələr Nazirliyinin xarici işlər üzrə katibi Fernando Simas Maqalhaes, UNESCO baş katibinin təhsil məsələləri üzrə köməkçisi Qian Tanq, Fransa Xarici İşlər Nazirliyinin BMT və beynəlxalq təşkilatlarla iş üzrə direktor müavini Jan-Mari Sere-Şarlet, İslam Tarixi, İncəsənəti və Mədəniyyətini Araşdırma Mərkəzinin (IRCICA) baş direktoru Halit Eren, Misir xarici işlər nazirinin BMT ilə əməkdaşlıq üzrə müavini Əmr Əlcovaili, Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının Parlament Assambleyasının nümayəndəsi Hon Silvio Shembri, Portuqaliya Xarici İşlər Nazirliyinin səfiri Fernando Araujo, Panamanın BMT-nin Cenevrə ofisindəki daimi nümayəndəsi Roman Morales, Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin səfiri Konstantin Suvalov, Avropa İttifaqının nümayəndəsi Stefan Auer, Hollandiya Xarici İşlər Nazirliyinin səfiri Jan-Pol Dirkse zorakılığın, ekstremizmin, terrorizmin qarşısının alınması istiqamətində birgə səylərin gücləndirilməsinin vacibliyini bildiriblər. Çıxış edənlər Forumun önəmini yüksək qiymətləndirərək müzakirə olunan məsələlərin qarşıda duran problemlərin həlli baxımından qlobal əhəmiyyət daşıdığını diqqətə çatdırıblar.