Qala kəndinin sakinləri Prezident İlham Əliyevi və xanımı Mehriban Əliyevanı ehtiramla qarşıladılar. Milli geyimli oğlan və qız onlara gül dəstələri təqdim etdilər.

Prezident İlham Əliyev kompleksin açılışını bildirən rəmzi lenti kəsdi.

Heydər Əliyev Fondunun prezidenti, YUNESKO-nun və İSESKO-nun xoşməramlı səfiri, Milli Məclisin deputatı Mehriban xanım Əliyevanın təşəbbüsü ilə həyata keçirilən yeni layihə Azərbaycanın tarixi keçmişinin qorunub saxlanması ilə yanaşı, ölkəmizin turizm mərkəzlərindən birinə çevrilməsinə də xidmət edəcəkdir. Burada hələ 1988-ci ildə Qala Dövlət Tarix Etnoqrafiya qoruğu yaradılmışdır. Qoruğun 156 hektar sahəni əhatə edən ərazisində eramızdan əvvəl III minillikdən XX əsrə qədər dövrə aid kurqanlar, sərdabalar, yaşayış evləri, 4 ovdan, qədim qəsrin qalıqları, 5 məscid, 3 hamam və s. var. Bu abidələrin qorunması, eləcə də Abşeronda aşkar edilən arxeoloji tapıntılar hesabına qoruğun daha da zənginləşdirilməsi məqsədi ilə 2008-ci ildə Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə burada açıq səma altında ilk arxeoloji-etnoqrafik muzey kompleksi yaradılmışdır. İki hektar ərazisi olan muzey kompleksdə Abşeron yarımadasında tapılmış və eramızdan əvvəl III-II minilliklərdən orta əsrlərə qədər dövrü əhatə edən qayaüstü rəsmlər, Qavaldaş, keramika, məişət və bəzək əşyaları, silah və sikkələr, qədim yaşayış kompleksinin konservasiya olunmuş qalıqları və sair yerləşdirilmişdir.

Prezident İlham Əliyev əvvəlcə muzey kompleksinin yerləşdiyi ərazinin ilkin və indiki görünüşünə, Qala kəndinin 1916 və 1938-ci illərdə çəkilmiş planına, kəndə gələn yolların sxeminə, Abşeronun arxeoloji-etnoqrafik abidələrinin, XIII-XIV əsrlərə aid Qala və Mərdəkan qəsrlərinin, Buzovna, Şağan, Zirə və Türkan kəndlərindəki qədim yaşayış evləri, məscid, türbə, qəsr, qala, qəbirstanlıq və s. fotoşəkillərinə baxdı.

Heydər Əliyev Fondunun icraçı direktoru Anar Ələkbərov muzey kompleksinin yaradılması və fotoşəkillər barədə məlumat verdi.

Dövlətimizin başçısı və xanımı muzey kompleksini gəzdilər, buradakı eksponatlarla tanış oldular.

“Qala” Dövlət Tarix-Etnoqrafiya qoruğunun direktoru Fikrət Abdullayev məlumat verdi ki, dünyanın ən qədim insan məskənlərindən olan Azərbaycan ərazisi arxeoloji abidələrlə, maddi-mədəniyyət nümunələri ilə zəngindir. Tarixi abidələr baxımından Abşeron yarımadasının da xüsusi yeri vardır. Abşeron yarımadasının şimal-şərqində yerləşən Qala qəsəbəsində və ona bitişik ərazidə 215 memarlıq və arxeoloji abidə mövcuddur. Abidələrin öyrənilməsinə ötən əsrin 60-cı illərində başlanılmışdır. Qayaüstü rəsmlər mövzusu və süjetlərinə görə çox rəngarəngdir. Burada ov, insanı qurban vermə, nikah, astronomik rəmzlər və sair səhnələr təsvir olunmuşdur. Qayaüstü təsvirlərdə, həndəsi, xonça görünüşlü nişanlar mühüm yer tutur. Dübəndi, Türkan kurqanlarındakı antropomorf heykəlləri bəzi mütəxəssislər ölənlərin ruhunu axirət dünyasına yola salan ölüm Allahı ilə eyniləşdirirlər. Bu kurqanlar yalnız dəfn abidələri deyil, həm də qədim Azərbaycan tayfalarının maddi və mənəvi mədəniyyətinin öyrənilməsi üçün zəngin mənbədir.

Prezident İlham Əliyev dedi ki, Qobustanı çox adam tanıyır, o, ölkə daxilində və dünyada tanınır. Çünki qoruqdur. Amma Qala qəsəbəsində belə yer qədim mədəniyyətimizin bir əsəridir, onu göstərir ki, qədim dövrlərdə insanlar necə yaşamışlar. Gərək bura muzey kimi daim fəaliyyət göstərsin.

Muzey komplekslə tanışlıq zamanı Azərbaycanın ən qədim sənətkarlıq növlərindən sayılan dulusçuluq emalatxanaları da maraq doğurdu.

Dövlətimizin başçısı qədim abidələrdən olan Qavaldaşa, Şüvəlan, Ağdaş düzü, Xaşaxuna, Zirə yaşayış məskənlərinin planına, qədim toyxana yerinə, tacir evinin maketinə, məşhur Qala qoyunlarına, dəvələrə, Dübəndi və digər ərazilərdə arxeoloji qazıntılar zamanı aşkar olunmuş tapıntılara, qədim qəbiristanlıqdakı abidələrə də baxdı.

Muzey kompleksinin inzibati binası ilə tanış olduqdan sonra Prezident İLHAM ƏLİYEV qəsəbə sakinləri ilə görüşüb söhbət etdi:

- Sizi Qala muzey kompleksinin açılışı münasibətilə ürəkdən təbrik edirəm. Çox gözəl muzeydir, kəndin qədim tarixini əks etdirir. Həm qədimliyi saxlayır, həm də burada bütün işlər ən müasir üsullarla görülübdür, abadlıq işləri aparılıbdır. Bu, bir daha onu göstərir ki, Azərbaycan nə qədər zəngin tarixə, mədəniyyətə malikdir. İnsanlar burada əsrlər boyu yaşamışlar, yaratmışlar və bizim borcumuzdur ki, bütün tarixi-mədəni irsimizi qoruyaq və gələcək nəsillər üçün saxlayaq.

Əminəm ki, bura Qala sakinləri üçün çox gözəl bir yer olacaqdır, burada insanlar istirahət edəcəklər. Eyni zamanda, ölkəmizə gələn xarici qonaqlar üçün də burada çox maraqlı bir ekspozisiya nümayiş etdiriləcəkdir.

AĞAVERDİ BƏDƏLOV (qəsəbə ağsaqqalı): Hörmətli, sevimli Prezidentimiz İlham Əliyev və Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban xanım, Sizi qalalılar adından, qəsəbə sakinləri adından salamlayırıq. Sizə “Xoş gəlmisiniz!” deyirik. Vallah, əgər bir neçə il bundan əvvəl Qaladan çıxmış insan indi gəlib buranı belə görsə tanımaz. Elə bilər ki, başqa ölkəyə düşübdür. Sizin zəhmətinizlə, rəhbərliyiniz altında respublikanın hər yerində olduğu kimi, bizim rayonda da çox işlər görülür. Qalada belə bir muzeyin açılmasında da Sizin xidmətləriniz çox böyükdür. Bu yaxınlarda Zirəyə açılışa getmişdik. Zirə geridə qalmış bir yer idi. İndi hamı deyir ki, ora şəhərdir. Mən özüm də bunu deyirəm. Şüvəlan, Mərdəkan da həmçinin. Mərdəkan-Şüvəlan yolu asfaltlanmış, genişləndirilmiş, gözəl olmuşdur. Allah Sizin canınızı sağ eləsin.

İnanın ki, bütün camaat bu işlərlə fəxr edir. Bunlar yalnız Sizin zəhmətinizdir. Ona görə Sizə minnətdarlığımızı bildirir, uğurlar arzu edirik.

İLHAM ƏLİYEV: Bu gözəl tarixi-etnoqrafiya muzeyi Heydər Əliyev Fondu tərəfindən yaradılıbdır. Çox böyük zəhmət qoyulubdur. Eyni zamanda, siz qeyd etdiyiniz kimi, Qala kəndinin ümumi inkişafı üçün də çox böyük işlər görülür: yollar, tibb məntəqələri, uşaq bağçası. Yəni insanların yaxşı yaşaması üçün nə lazımdırsa, Azərbaycan dövləti onu da edir və edəcəkdir. Bilirsiniz ki, Azərbaycanda sosial məsələlərin həlli ilə bir tərəfdən Azərbaycan dövləti, digər tərəfdən də Heydər Əliyev Fondu çox ciddi məşğuldur. Heydər Əliyev Fondunun həm bizim mədəni irsimizin qorunması, həm də səhiyyə, təhsil, mədəniyyət məsələlərinin həlli işində çox böyük fəaliyyəti var. Bütün bu işlərin görülməsi bir daha onu göstərir ki, Azərbaycan çox sürətlə inkişaf edir. İnsanların yaxşı yaşaması üçün hər şey təmin edilir. Eyni zamanda, bizim zəngin və qədim tariximizin qorunması üçün tədbirlər görülür. İndi Azərbaycanda - həm Bakıda, həm də başqa şəhərlərdə muzeylər, bizim bütün tarixi abidələrimiz bərpa olunur. Biz bunu gələcək nəsillər üçün qorumalıyıq, saxlamalıyıq. Çünki bu, xalqımızın mədəniyyətini əks etdirir, bizim tariximizi əks etdirir.

Azərbaycan xalqı çox böyük mədəniyyətə malikdir. Bizim çox zəngin tariximiz var. Ancaq son 17 il ərzində müstəqil dövlət kimi yaşayırıq və Azərbaycanı dünyada tanıtmaq üçün hələ biz çox iş görməliyik. Bizim mədəniyyətimizi, ənənələrimizi, Azərbaycan xalqının çox böyük istedada malik olmasını dünyada nümayiş etdirməliyik. Əlbəttə ki, ölkəmizin gələcəyi üçün, gənc nəslin vətənpərvərlik ruhunda, milli ruhda tərbiyə olunması üçün belə gözəl muzeylərin yaradılması və bərpası çox böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Bununla bərabər, bir daha demək istəyirəm ki, bütün sosial məsələlər - məktəblər, tibb məntəqələri, xəstəxanalar, uşaq bağçaları, yollar, elektrik, qaz, su xətləri - bütün bunlar kompleks şəkildə icra olunmalıdır. Hər bir kəndin problemi öz həllini tapmalıdır. Belə olan halda, bütün ölkədə problemlər həll olunacaqdır. Bilirsiniz, həm Bakıətrafı qəsəbələrin inkişafı üçün xüsusi proqram icra olunur, həm də bu işlər regionlarda, yəni hər yerdə gedir və gələcək illərdə də gedəcəkdir.

Sizə uğurlar arzulayıram. Sağ olun.

                                                          X X X

Kənd sakinləri göstərilən diqqət və qayğıya görə dövlətimizin başçısına və xanımına təşəkkürlərini bildirdilər.

######