AZƏRBAYCAN XALQ CÜMHURİYYƏTİ TARİXİNİN AKTUAL PROBLEMLƏRİ İLƏ BAĞLI BEYNƏLXALQ ELMİ SESSİYANIN NÖVBƏTİ İCLASLARI KEÇİRİLMİŞDİR
Milli Elmlər Akademiyasının, Respublika Milli Arxiv İdarəsinin, Dövlət İdarəçilik Akademiyasının və Bakı Dövlət Universitetinin birgə keçirdikləri “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti tarixinin aktual problemləri” mövzusunda beynəlxalq elmi sessiyanın mayın 19-da BDU-dakı on ikinci iclası “Bakı Dövlət Universiteti Azərbaycan Xalq Cumhuriyyətinin yadigarıdır” mövzusuna həsr olunmuşdur.
İclasa sədrlik edən Milli Məclisin deputatı, BDU-nun tarix fakultəsinin dekanı, professor Yaqub Mahmudov sessiyanın əhəmiyyətini bir daha vurğulamış, Cümhuriyyət dövründə Azərbaycanda yaradılmış ilk ali təhsil ocağının xalqımızın maariflənməsində, elmimizin inkişafında böyük rolundan danışdı.
Sonra BDU-nun rektoru, MEA-nın müxbir üzvü Abel Məhərrəmov “Bakı Dövlət Universitetinin yarandığı dövrdə mövcud olan problemlər”, MEA-nın Humanitar və ictimai elmlər bölməsinin akademik-katibi Ağamusa Axundov “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətində dil məsələləri”, Azərbaycanda Atatürk Mərkəzinin müdiri, Milli Məclisin deputatı, MEA-nın müxbir üzvü Nizami Cəfərov “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti milli ictimai fikrin təkamülü kontekstində: problemlər, mülahizələr” mövzusunda məruzələr etdilər.
Natiqlər bildirdilər ki, Cümhuriyyət tarixinin ayrı-ayrı sahələri ilə bağlı araşdırmaların aparılması, uzun illər bizim üçün qaranlıq qalan səhifələrin öyrənilməsi gələcəyimiz, tariximiz, həm də elmimiz üçün çox böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu baxımdan Xalq Cümhuriyyətinin ən mühüm xidmətlərindən olan BDU-nun təsis edilməsi yolundakı çətinliklərin öyrənilməsi, onların nədən ibarət oluğunun açıqlanması da xüsusi maraq doğuran məsələ kimi vurğulandı. Bu qədim elm və təhsil ocağının keçdiyi inkişaf yolu diaqramlar, slaydlar vasitəsilə şərh edildi, film göstərildi. 1993-cü ildən sonra dövlətimizin başçısı Heydər Əliyevin elmə, təhsilə göstərdiyi diqqət və qayğısı sayəsində BDU-nun əldə etdiyi nailiyyətlər, dünyanın tanınmış ali təhsil müəssisələri ilə geniş əlaqələr vurğulandı.
Məruzələrdə göstərildi ki, Xalq Cümhuriyyətində müstəqil dövlətin bütün atributları - bayraq, himn, gerb, dövlət dili vardı. Təəssüflə qeyd edildi ki, onlardan biri, daha doğrusu, dövlət dili indiyədək geniş və hərtərəfli tədqiq olunmamışdır. Azərbaycan dilinin Xalq Cumhuriyyəti dövründə, sözün əsl mənasında, dövlət dili kimi işlənilməsi öz həqiqi tətbiqini geniş şəkildə Azərbaycan parlamentinin dilində tapmışdır.
Dövlət dili haqqında verilmiş qərarda məhkəmə, daxili idarə işlərində müəyyən müddət ərzində rus dilinin də işlənməsinə icazə verilirdisə, parlament bu siyahıya daxil deyildi. Çunki parlamendə dillərin işlənməsi təbii olaraq qanunverici hakimiyyətin, parlament üzvlərinin öhdəsinə buraxılmışdı.
Müzakirələrdə çıxış edən akademik Cəmil Quliyev, Milli Arxiv İdarəsinin rəisi Ataxan Paşayev, BDU-nun dosenti Anar İskəndərov məruzələrdə qaldırılan bir sıra məsələləri Xalq Cümhuriyyətinin tarixinin obyektiv tədqiqi baxımından yüksək dəyərləndirdilər.
X X X
Mayın 20-də Bakı Dövlət Universitetində beynəlxalq elmi sessiyanın on üçüncü iclası - dəyirmi masa keçirilmişdir.
İclası universitetin rektoru Abel Məhərrəmov açaraq, Türkiyədən gəlmiş qonaqları iştirakçılara təqdim etdi.
Rektor bildirdi ki, beynəlxalq elmi sessiya üç aydır davam edir. İndiyədək keçirilmiş iclaslarda xarici dövlətlərin ölkəmizdəki səfirləri, əcnəbi alimlər də iştirak edərək, Xalq Cümhuriyyətinin tarixinin ayrı-ayrı məqamları barədə öz fikirlərini söyləmişlər. Elmi sessiyada qarşıya qoyulmuş vəzifələrə müəyyən dərəcədə nail olunmuş, xeyli yeni faktlar üzə çıxarılaraq elmi ictimaiyyətə çatdırılmışdır.
İclasın sədri, professor Yaqub Mahmudov xatırlatdı ki, tarixin bütün məqamlarında Azərbaycanın taleyi türk dünyası üçün böyük əhəmiyyət kəsb etmişdir. Elə buna görə də Osmanlı imperiyasının dövlət xadimləri həmişə Azərbaycana xüsusi əhəmiyyət vermişlər. Eyni zamanda, Azərbaycan ziyalılıq baxımından türk dünyasında vahid ideologiyaların, siyasi istiqamətlərin hazılanmasında həmişə mühüm rol oynamış, türkçülük ideologiyasının formalaşmasında həmişə fəallıq göstərmişdir.
Türk xalqları arasında ilk parlamentli dövlətin Azərbaycanda qurulduğunu xatırladan Y.Mahmudov böyük Atatürkün bu hadisəni çox yüksək qiymətləndirdiyini və onun Osmanlı imperiyasının ənənəvi siyasətindən əl çəkərək, Türkiyə Cümhuriyyətini yaratmasını ölkəmizin dövlətçilik təcrübəsinə inamı ilə əlaqələndirdi. O vurğuladı ki, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti yeni tarixdə türk dünyasında demokratik, dünyəvi, hüquqi dövlət yaradılmasında çox mühüm addım idi və onun əhəmiyyəti də bundan ibarətdir. Ona görə də dövlətimzin başçısı Heydər Əliyev dövlət quruculuğunda tarixi keçmişimizdə qazanılmış təcrübəyə böyük əhəmiyyət verir.
Dövlətimizin başçısının Azərbaycan-Türkiyə əlaqələrinin genişləndirilməsinə böyük əhəmiyyət verdiyini vurğulayan natiq Prezident Heydər Əliyevin təşəbbüsü və himayəsi lə respublikamızda Atatürk Mərkəzinin açıldığını, Bakının ən gözəl xiyabanlarından birinə böyük öndərin adının verildiyini ölkələrimiz arasında qardaşlıq münasibətlərinin sübutu kimi diqqətə çatdırdı.
Azərbaycan Milli Arxiv İdarəsinin rəisi Ataxan Paşayev, Türkiyənin tanınmış tarixçiləri - professorlar Xəlil Bal və Ender Göydəmir, BDU-nun dosenti Anar İskəndərov çıxışlarında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ilə Türkiyə Cümhuriyyəti arasındakı münasibətlərə, ermənilərin türklərə qarşı törətdikləri soyqırımına, ermənilərin tarixi saxtalaşdırmalarına xüsusi diqqət yetirdilər, erməni təbliğatına qarşı beynəlxalq miqyasda birgə mübarizənin vacıbliyini vurğuladılar.
Beynəlxalq elmi sessiyanın hər iki iclasında iştirak edən Prezidentin İcra Aparatının humanitar siyasət şöbəsinin müdiri Fatma Abdullazadə növbəti iclasların daha yüksək səviyyədə keçirilməsi ilə bağlı tövsiyələrini söylədi.
Elmi sessiya öz işini mayın 21-də davam etdirəcəkdir.
Bölmənin digər xəbərləri
