Bakı, 3 aprel, AZƏRTAC

Zahirən asan görünən, amma bunun arxasında gərgin əməyin, ciddi intizamın və öz sənətinə sonsuz sədaqətin gizləndiyi incəsənət aləmində balet ən mürəkkəb, eyni zamanda səhnə mədəniyyətinin ən yüksək formalarından biri olaraq qalır. Bu müstəsna sənət dilində hərəkətlər fikri, emosiyalar isə məna çalarlarını əks etdirir.

Balet artistlərinin beynəlxalq müsabiqələrinin laureatı, Azərbaycanın Əməkdar artisti Timur Əsgərov AZƏRTAC-ın müxbirinə müsahibəsində keçdiyi yaradıcılıq yolu, səhnəyə olan münasibəti, baletin mürəkkəb cəhətləri və daxili fəlsəfəsi barədə danışıb.

-Timur bəy, bu gün balet sizin üçün nə deməkdir?

- Balet mənim peşəmdir, həyatımın əsas işidir, uşaqlıqdan bəri məşğul olduğum sənətdir. Balet yaradıcılıq uğurları qazandığım, həqiqətən sevdiyim və mənə əsl zövq verən incəsənət növüdür.

Eyni zamanda, balet çox mürəkkəb bir peşədir, böyük əmək, intizam, səbir və mütləq sədaqət tələb edir. Onun özünəməxsus incəlikləri və riayət edilməli olan özünəməxsus qanunları var. Buna görə də mənim üçün balet artıq sadəcə bir peşə deyil, daha çox məna kəsb edən sahədir. Bu, həyat tərzi, xüsusi bir daxili dünya və bütün qəlbimlə seçdiyim yoldur.

- Səhnəyə münasibətiniz illər ərzində necə dəyişib?

- Mən həmişə səhnəni sevmişəm və sevməyə davam edirəm. Həyatım boyu ona həmişə böyük hörmət, heyranlıq və dərin məsuliyyət hissi ilə yanaşmışam. Bu mənada səhnəyə münasibətim heç vaxt dəyişməyib və düşünürəm ki, gələcəkdə də dəyişməyəcək.

Balet artisti üçün səhnə yalnız peşəkarlıq deyil, həm də ciddi daxili intizam tələb edən xüsusi bir məkandır. Sadəcə dözə bilmədiyimiz bəzi şeylər var: hətta məşqlər zamanı belə səhnəyə çıxmaq, üst geyimdə, papaqda olmaq və ya küçə ayaqqabıları geyinmək. Bu, hər bir əsl sənətkarın riayət etdiyi teatr mədəniyyətinin bir hissəsidir.

Lakin illər keçdikcə, səhnədəki hissləriniz dəyişir. Başlanğıcda həyəcan, özünüzə və başqalarına sizə həvalə edilmiş rola layiq olduğunuzu sübut etmək üçün güclü bir istək müşayiət olunur. Zamanla özünüdərk gəlir: materialı daha dərindən anlamağa, narahatlığın öhdəsindən daha yaxşı gəlməyə və hər bir rolu daha diqqətlə hazırlamağa başlayırsınız.

Üstəlik, elə bir məqam gəlir ki, siz özünüz gənc nəslin heyran qaldığı sənətkara çevrilirsiniz. Bu, əlavə məsuliyyət gətirir və daha böyük sədaqət tələb edir. Bir tərəfdən, özünəinam və səhnə rahatlığı gəlir, digər tərəfdən, iş yükü və özünüzə olan tələblər artır. Səhnə asanlaşmır, daha dərinləşir və mürəkkəbləşir.

— Balet artisti olmağın ən çətin tərəfi nədən ibarətdir?

— Düşünürəm ki, ən böyük çətinliklərdən biri tələbat olmadığı dövrlərdə özünəinamınızı qorumaq bacarığıdır. Hər bir sənətkar belə anları yaşayır. Nə olursa olsun, peşəyə olan sevgini, motivasiya və daxili alovu qorumaq vacibdir.

Balet öz-özlüyündə çox ağır peşədir. Bu, daimi fiziki güc, ağrı, gərginlik, ciddi intizam və qeyri-müntəzəm cədvəl tələb edir. Bizim müntəzəm istirahət günlərimiz və ya uzun tətillərimiz yoxdur - başqaları istirahət edərkən, balet artisti adətən işləyir.

Bundan əlavə, həmişə zədələnmə riski var və sağalma vaxt tələb edir ki, bu da bir çox hallarda kifayət etmir. Buna görə də fiziki çətinliklərdən əlavə, ən çətin şeyin təslim ola bilməmək olduğunu düşünürəm - peşəyə sadiq qalmalı və çətin anlarda belə irəliləməyə davam etməlisiniz.

—Karyeranızda hansı rolu ən çətin hesab edirsiniz və nə səbəbdən?

—Hər bir tamaşanın özünəməxsus çətinliyi var: bəziləri böyük fiziki dözümlülük, digərləri isə dərin emosional iş tələb edir. Məsələn, “Tunc atlı” baleti fiziki cəhətdən ən ağır baletlərdən biridir. Ciddi hazırlıq, dözüm tələb edir və çoxlu sayda mürəkkəb variasiya və dueti ehtiva edir.

Əgər söhbət emosional çətinlikdən gedirsə, deməli, mövzu mütləq “Romeo və Cülyetta” haqqındadır. Burada vacib olan texnika deyil, personajın daxili aləminə dərindən qərq olmaq, onu daxilən hiss etmək bacarığıdır.

Ümumiyyətlə, hər bir tamaşa özünəməxsus bir çətinlikdir və onun mürəkkəbliyi həmişə fiziki və emosional tələblərin kombinasiyası ilə müəyyən edilir.

- Karyeranızda peşəkar inkişafınız üçün ən vacib mərhələ hansı olub?

- Karyeramda bir neçə vacib mərhələ olub, həmişə müəllimlərim və mentorlarım sarıdan şanslı olmuşam. Əsas mərhələlərdən biri də Sergey Vladimiroviç Boqdanovla birlikdə Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasında təhsil almaq olub. Bu məktəb mənim gələcəyim üçün möhkəm təməl oldu və səhnədə ilk addımlarımı atmağıma kömək etdi.

Bakıda keçirdiyim vaxt da çox vacib idi, çünki ilk baş rollarımı - xüsusən də “Şelkunçik”də şahzadə partiyasını ifa etdim və “Qız Qalası” baletində rol aldım. Bu, özünəinam hissini artırdı və irəli getməyimə kömək etdi.

Növbəti böyük mərhələ Kiyevdə işləməyim oldu, burada “Qu gölü” və “Yatmış gözəl” kimi klassik baletlərdə baş rolları ifa etdim. Bu təcrübə Mariinski Teatrına qoşulmazdan əvvəl mühüm bir addım oldu. Əlbəttə ki, ən əlamətdar dövrlərdən biri də demək olar ki, bütün klassik repertuarı mənimsədiyim Mariinski Teatrında çalışmağım oldu. Bu dövr mənim peşəkar inkişafımın və hələ də özümlə daşıdığım mirasın təməli oldu.

- Azərbaycan balet məktəbinin özünəməxsusluğu nədən ibarətdir?

- Məncə, onun əsas xüsusiyyəti klassik məktəbin və milli rəqs ənənəsinin vəhdətidir. Şəxsən mənim üçün milli rəqslər böyük rol oynadı: onlar mənim xarakterimin, ifadəliliyimin, ritm hissinin və səhnə varlığımın inkişafına kömək etdi. Məhz bu vəhdət sayəsində Azərbaycan balet məktəbinin nümayəndələri təkcə əla texnika ilə deyil, həm də canlı sənətkarlıq və fərdiliklə fərqlənirlər.

- Beynəlxalq səhnədə baletin inkişafında Azərbaycanın rolunu necə görürsünüz?

- Əvvəlcə qeyd etmək vacibdir ki, Azərbaycan ölkə daxilində balet sənətini qoruyub saxlaya bilib və inkişaf etdirir. Bu, artıq böyük hörmətəlayiq haldır.

Ölkədə güclü xoreoqrafiya məktəbi, peşəkar truppa var və həm klassik, həm də milli tamaşalar səhnələşdirilir. Bu, mədəni inkişafın yüksək səviyyəsindən xəbər verir.

Fikrimcə, beynəlxalq səhnədə milli baletlərə xüsusi diqqət yetirilməlidir. Görkəmli bəstəkarlar və sənətkarlar tərəfindən yaradılan zəngin irsimiz unikal və misilsizdir. Məhz milli tamaşalar vasitəsilə Azərbaycan özünü dünyaya ən aydın şəkildə ifadə edə, mədəniyyətini təqdim edə və beynəlxalq auditoriyanın marağını cəlb edə bilər.

Buna görə də bizim vəzifəmiz təkcə bu irsi qorumaq deyil, həm də onu fəal şəkildə inkişaf etdirmək və populyarlaşdırmaq, Azərbaycanı qlobal mədəniyyət səhnəsində ləyaqətlə təmsil etməkdir.

_{Müxbir: Günel Alıyeva}