Bakı, 31 mart, AZƏRTAC

Qazaxıstan Respublikasının Azərbaycan Respublikasındakı səfiri Beybit İsabayev Azərbaycan-Qazaxıstan münasibətləri və müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığın perspektivləri barədə AZƏRTAC-ın suallarına cavab verib.

-Qazaxıstan Respublikasının Prezidenti Nursultan Nazarbayevin qarşıdan gələn səfərindən nə gözləmək olar və bu səfər əvvəlkilərdən nə ilə fərqlənir?

-Qarşıdan gələn səfərin başlıca xüsusiyyəti budur ki, o, Qazaxıstan Respublikası ilə Azərbaycan Respublikası arasında diplomatik münasibətlərin qurulmasının 25 illiyində keçiriləcək. Dövlətimizin başçısının Azərbaycan Respublikasına əvvəlki rəsmi səfəri 2009-cu ildə olub. Bununla əlaqədar qeyd etməliyəm ki, bu səfər hər iki tərəf üçün gözlənilən hadisədir.

Bundan əlavə, həmin səfər qlobal siyasi və iqtisadi qeyri-sabitlik fonunda keçəcək. Son illərdə dünya iqtisadiyyatı xeyli dəyişikliyə məruz qalıb, onun konyunkturası dəyişib və bu proseslər indiyə qədər davam edir. Buna müvafiq olaraq, yaranmış vəziyyətdə müzakirə edilməli olan bir sıra məsələlər ortaya çıxır.

Səfər zamanı ikitərəfli münasibətlərin bir çox aspektləri nəzərdən keçiriləcək. İki dövlət başçısı tərəfindən Birgə Bəyannamənin, habelə iqtisadiyyat, nəqliyyat, maliyyə və digər sahələrdə hökumətlərarası və idarələrarası sazişlərin imzalanması gözlənilir.

-Sizcə, ölkələrimiz arasında münasibətlər necə inkişaf edir?

-Azərbaycan Qafqaz regionunda Qazaxıstanın mühüm siyasi və iqtisadi tərəfdaşıdır. Müasir qloballaşma şəraitində bizim strateji tərəfdaşlığımız getdikcə daha çox nəzərəçarpacaq aktuallıq kəsb edir. Bu məsələ başlıca olaraq, ölkələrimizin tranzit potensialına aiddir, çünki belə mürəkkəb qlobal maliyyə-iqtisadi vəziyyətdə beynəlxalq nəqliyyat-tranzit siyasətinin rolu aktuallaşır. Azərbaycan ərazisindən keçən Qafqaz marşrutu Avropa bazarlarına çıxışımızı təmin edəcək. Öz növbəsində, Qazaxıstan Azərbaycan üçün Mərkəzi Asiya və Çin bazarlarına qapı açır. Ölkələrimiz Böyük İpək Yolunda yerləşdiyinə görə, onların əməkdaşlığının ən mühüm və perspektivli komponentlərindən biri tranzitdir.

Statistika göstərir ki, dünya iqtisadiyyatı aktorlarının çoxunda əmtəə dövriyyəsi obyektiv maliyyə-iqtisadi vəziyyət üzündən xeyli azalıb. Bununla əlaqədar olaraq, indi biz prioritet istiqamətlərimizi müəyyələşdirməli və milli iqtisadiyyatı dəstəkləməyin alternativ variantlarını axtarmalıyıq. Odur ki, ölkələrimizin tranzit potensialını inkişaf etdirmək birinci dərəcəli vəzifədir. Perspektivdə ölkələrimiz qarşılıqlı əlaqələri məhz bu istiqamətdə genişləndirəcəklər.

Bundan əlavə, Kaşağan yatağında hasilatın başlanması ilə əlaqədar neft seqmentində ikitərəfli əməkdaşlığın göstəricilərinin artacağını gözləyirik.

Ticari-iqtisadi münasibətlərlə bağlı qeyd edə bilərəm ki, Qazaxıstan ilə Azərbaycan bir çox sahələrdə sıx əməkdaşlıq edirlər. 2016-cı ilin yekunlarına görə, qarşılıqlı əmtəə dövriyyəsi 124,38 milyon ABŞ dolları təşkil edib ki, bu da 2015-ci illə müqayisədə 7,9 faiz çoxdur. Qeyd etmək lazımdır ki, əvvəlki illərdə bu rəqəmlər xeyli yüksək olub. Bu da qlobal iqtisadi tənəzzül və dünya iqtisadiyyatının mürəkkəb durumu ilə bağlıdır. Ancaq bu gün tərəflər qarşılıqlı ticarəti inkişaf etdirmək üçün əlavə daxili imkanları nəzərdən keçirirlər.

Nəqliyyat sahəsində də əməkdaşlığın uğurlu olduğunu qeyd etmək istəyirəm. Ötən ilin noyabrında “Қазақстан темір жолы” Milli Şirkəti Səhmdar Cəmiyyəti ilə “Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi” Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti arasında “Strateji əməkdaşlıq haqqında” Saziş imzalanıb. Lap bu yaxınlarda “KTZ Express Shipping” Səhmdar Cəmiyyəti ilə “ACSC logistics” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti arasında müştərək müəssisə yaradılması haqqında saziş imzalanıb.

Kurık və Ələt dəniz limanlarının fəaliyyəti ikitərəfli əməkdaşlığın mühüm məqamıdır. Biz 2016-cı ilin dekabrında Kurık limanında yükdaşıma gücü ildə təqribən 4 milyon ton nəzərdə tutulan bərə kompleksinin inşasını başa çatdırdıq. Bu kompleks neft, taxıl, kimyəvi maddə, gübrə və digər yüklərin vaqonlardan boşaldılmadan mənzil başına çatdırılmasına imkan verəcək. Limanda yük avtonəqliyyatının qəbulu üçün iki bərə körpüsü inşa edilib. 2017-ci il martın 24-də artıq Kurık limanından Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanına ilk yük gəlib.

Bu il martın 1-də Qazaxıstan, Azərbaycan və Gürcüstan arasında Ələt-Aktau-Ələt və Ələt-Kurık-Ələt istiqamətləri üzrə dəmir yolu və bərələrlə yük daşınmasının şərtləri razılaşdırılıb.

Kurık limanı Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu xəttində yerləşir. Bunun da həmin istiqamətdə artmaqda olan yüklərin işlənməsi üçün böyük əhəmiyyəti var. Biz ölkələrimizin ərazisində bundan sonra da nəqliyyat layihələrinin həyata keçiriləcəyini nəzərə alaraq, limanlarımız arasında qarşılıqlı əlaqələri genişləndirməli, onların fəaliyyəti qaydalarını tənzimləməli, habelə gömrük və digər prosedurlar üçün ümumi standartlar işləyib hazırlamalıyıq.

Hazırda qlobal geosiyasət böyük dəyişikliklərə məruz qalır və dünya iqtisadiyyatı da onunla birlikdə növbəti böhran yaşayır. Amma bizim bu böhranı birgə səylərlə dəf etmək üçün yetərincə potensialımız var.

-Siz ölkələrimizin müasir beynəlxalq siyasət məsələləri ilə bağlı qarşılıqlı fəaliyyətini necə qiymətləndirirsiniz?

-Qazaxıstan ilə Azərbaycan Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı, Türk Şurası kimi çoxtərəfli əməkdaşlıq formatı çərçivəsində, habelə beynəlxalq və regional xarakterli əsas problemlərə dair həmişə ümumi baxışlar və oxşar mövqelər nümayiş etdirirlər.

Bundan əlavə, tərəflər bir-birinin xarici-siyasi təşəbbüslərini dəstəkləyirlər. Bu dəstək Azərbaycanın Dünya Turizm Təşkilatının İcraiyyə Şurasının üzvü vəzifəsinə namizədliyinin dəstəklənməsində ifadə olunub. Öz növbəsində, Azərbaycan 2017-2018-ci illərdə BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi olmayan üzvlüyünə Qazaxıstanın namizədliyini dəstəkləyib və “EKSPO 2017” Beynəlxalq İxtisaslaşdırılmış Sərgisinin Astanada keçirilməsi lehinə səs verib.

Fürsətdən istifadə edərək, “Astana EKSPO 2017” sərgisində iştirakını birincilər sırasında təsdiq etdiyinə görə Azərbaycan tərəfinə təşəkkürümü bildirmək istəyirəm. Sərgidə Azərbaycan Respublikasının Milli Günü artıq müəyyən edilib və 2017-ci il iyulun 9-na nəzərdə tutulub. 2015-ci ildə Milanda keçirilən EKSPO sərgisində Azərbaycanın pavilyonu ən yaxşı pavilyonlardan biri olub. Ümidvarıq ki, bu müvəffəqiyyət Astana sərgisində də təkrarlanacaq.

Qeyd etmək lazımdır ki, qarşıdan gələn sərgi Azərbaycanda böyük marağa səbəb olub. Bunu “Astana EKSPO” Milli Şirkəti tərəfindən 2016-cı ilin sonunda Bakıda təşkil edilmiş roud-şou təsdiq edib. “Astana EKSPO 2017” Milli Şirkəti iştirakçıların sayının çox, marağının yüksək olmasını nəzərə alaraq, lap bu günlərdə yenidən roud-şou keçirib.

-Sizcə ticari-iqtisadi əməkdaşlıqdan başqa ikitərəfli əməkdaşlığın daha hansı sahələrini gücləndirməyə ehtiyac var?

-Zənnimcə, mədəniyyət, idman və turizm sahələrində qarşılıqlı əlaqələri gücləndirmək mümkündür. Siyasi və iqtisadi əməkdaşlığı inkişaf etdirərkən, mənəvi məsələlər unudulmamalıdır. Axı qazaxlarla azərbaycanlılar ilk növbədə ümumi köklərə, ümumi tarixə malikdirlər. Xalqlarımızın mədəniyyətləri çox yaxındır. Buna görə də bu məsələyə lazımi diqqət yetirməli və əməkdaşlığı bundan sonra inkişaf etdirməliyik.

Azərbaycan bir sıra beynəlxalq tədbirlərin təşkilində böyük uğurlara nail olub. Biz hamımız 2015-ci ildə Bakıda keçirilmiş birinci Avropa Oyunlarını, şahmat üzrə Dünya Kubokunu, “Formula 1” Avropa Qran-prisinin mərhələsini xatırlayırıq. Üçüncü Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun, BMT-nin Sivilizasiyalararası Alyansının VII Qlobal Forumunun yüksək təşkilatçılıq səviyyəsini qeyd etməyə bilmərəm. Bu tədbirlər peşəkarlıq və təşkilatçılıq örnəyidir. Heç bir şübhə yoxdur ki, qarşıdan gələn İslam Həmrəyliyi Oyunları da belə yüksək səviyyədə keçiriləcək.

Qazaxıstan da iri beynəlxalq tədbirlərin keçirilməsinə cəsarətlə qoşulur. Bizim 2011-ci ildə Asiya Qış Oyunlarının təşkili təcrübəmiz var. 2017-ci ilə Dünya Qış Universiadasının keçirilməsi ilə başlamışıq. Universiada yetərincə yüksək səviyyədə təşkil edilmişdi. Bildiyiniz kimi, bu ilin iyun ayından sentyabr ayına qədər paytaxtımız Astanada EKSPO sərgisi keçiriləcək. Bütün bunlar müsbət təcrübə mübadiləsi aparmaq üçün Qazaxıstan və Azərbaycana əlverişli şərait yaradır. Bu, ciddi potensialı olan çox maraqlı və aktual istiqamətdir. Digər tərəfdən isə bu istiqamət əcnəbi turistlərin axınına şərait yaradacaq, ölkənin müsbət imicinin formalaşmasına töhfə verəcək və bütövlükdə müasir tarixdə dövlətlərimizin müvəffəqiyyətli inkişafının göstəricisi olacaq.