BMT artan qlobal sosial gərginlik və bərabərsizliklə bağlı xəbərdarlıq edib
Bakı, 11 fevral, AZƏRTAC
Qlobal miqyasda bərabərsizliyin dərinləşməsi və iqtisadi artımın zəifləməsi fonunda BMT-nin İqtisadi və Sosial Şurası (ECOSOC) səkkiz gün davam edən illik sessiyasını sosial ədalət üzrə qlobal öhdəlikləri həyata keçirmək üzrə yenilənmiş çağırışla başa vurub.
AZƏRTAC təşkilatın məlumatına istinadla xəbər verir ki, 2-10 fevral tarixlərində Nyu-Yorkda BMT-nin qərargahında keçirilən BMT Sosial İnkişaf Komissiyasının iclası keçən il Dohada baş tutan ikinci Dünya Sosial İnkişaf Sammitinin davamı olub. Sessiyada nazirlər, BMT-nin yüksəkvəzifəli rəsmiləri, vətəndaş cəmiyyəti qrupları və gənclərin nümayəndələri qlobal öhdəliklərin milli səviyyədə əlaqələndirilmiş, inklüziv və ədalətli siyasətlərə necə çevrilə biləcəyini araşdırıblar.
Sessiyanı açan İqtisadi və Sosial Şuranın prezidenti Lok Bahadur Thapa sosial inkişaf siyasətlərinin dayanıqlılığın, birliyin və etimadın təməli olduğunu vurğulayıb. O, bərabərsizliyin genişlənməsinin, demoqrafik dəyişikliklərin, sürətli rəqəmsal və yaşıl keçidlərin dünya miqyasında cəmiyyətlərə artan təzyiq göstərdiyi barədə xəbərdarlıq edib. Şura prezidentinin sözlərinə görə, inteqrasiya olunmuş insan mərkəzli kurs, sadəcə, siyasət seçimi deyil, həm də mənəvi bir zərurətdir.
Builki prioritet mövzu - əlaqələndirilmiş, bərabər və inklüziv siyasətlər vasitəsilə sosial inkişafın və sosial ədalətin təşviqi sessiya boyunca müzakirələri əhatə edib.
Nümayəndələrə müraciət edən Baş Assambleyanın prezidenti Annalena Berbok sosial inkişafın daha sakit dövrlər üçün ayrılmış ikinci dərəcəli narahatlıq deyil, sülhün təməli və sabitliyə vacib bir sərmayə olduğunu vurğulayıb. O bildirib ki, aclığa və yoxsulluğa son qoymaq həm mənəvi bir borc, həm də təhlükəsizlik məsələsidir, sosial gərginlik isə münaqişələr, güclü miqrasiya və qeyri-sabitlik yaradır.
BMT Baş katibinin müavini Əminə Məhəmməd Doha Siyasi Bəyannaməsinin tədricən irəliləyişdən daha iddialı, əlaqələndirilmiş fəaliyyətə doğru işarə etdiyini vurğulayıb. O, sessiyada iştirak üçün 700-dən çox qeyri-hökumət təşkilatının (QHT) qeydiyyatdan keçməsini vətəndaş cəmiyyətinin inkişafı ilə əlaqələndirib və hökumətləri bu hazırlığı konkret icra ilə uyğunlaşdırmağa çağırıb.
Komissiya, həmçinin demoqrafik dəyişiklik, əmək bazarının pozulması, rəqəmsal transformasiyanın və süni intellektin sosial təsirləri də daxil olmaqla ortaya çıxan sosial problemləri araşdırıb. Nümayəndələr yeni texnologiyaların risk daşıdığını, lakin inklüziv və ədalətli şəkildə idarə olunarsa, süni intellektin Davamlı İnkişaf Məqsədlərinə (DİM) doğru irəliləyişi sürətləndirə biləcəyini vurğulayıblar.
Sessiyanın sonunda üzv dövlətlər tərəfindən iki qətnamə layihəsi təsdiqlənib. Onlardan biri əlaqələndirilmiş, bərabər və inklüziv sosial siyasətlər vasitəsilə sosial inkişafın və sosial ədalətin təşviqi, digəri isə Afrikanın İnkişafı üçün Yeni Tərəfdaşlığın sosial ölçüləridir.
Qətnamələr 1995-ci il Kopenhagen Zirvə Görüşündə və 2025-ci il Doha Zirvə Görüşündə qəbul edilmiş öhdəlikləri bir daha təsdiqləyir, eyni zamanda sosial siyasət üzrə bəyanatların konkret milli fəaliyyətə çevrilməsinin vacibliyini vurğulayır.
Sessiyanın nəticələri iyul ayında keçiriləcək Davamlı İnkişaf üzrə Yüksək Səviyyəli Siyasi Forum, ECOSOC-un daha geniş işi və Baş Assambleyanın 2031-ci ildə sosial inkişaf öhdəliklərinin yüksəksəviyyəli icmalına doğru beşillik davamı da daxil olmaqla qarşıdan gələn BMT proseslərinə təsir göstərəcək.