Çimərlik və turizm obyektlərində qidalanma qaydaları
Bakı, 20 iyun, AZƏRTAC
Yay mövsümü ailə və dostlarla açıq havada əyləncə üçün çoxlu imkanlar təqdim edir. Lakin bu zaman qida yolu ilə keçən bakteriyaların yetişməsi üçün də geniş zəmin yarana bilər. Belə ki, isti havada bakteriyalar daha tez bölünüb çoxalır. Yay əyləncələrində, xüsusən də çimərlikdə olarkən qida mənşəli problemlərdən qorunmaq üçün bəzi tövsiyələri daim diqqətdə saxlamaq lazımdır.
Qida Təhlükəsizliyi İnstitutundan AZƏRTAC-a verilən məlumata görə, ilk növbədə gigiyena qaydalarına ciddi əməl olunmalıdır. Qida təhlükəsizliyi əllərin düzgün və təmiz yuyulmasından başlayır və qida ilə yoluxan xəstəliklər çox vaxt çirklənmiş əllərlə yaranır. Əllərin və qida ilə təmasda olan səthlərin təmizliyi qida yolu ilə yoluxan xəstəlik və digər infeksiya riskini azaldır. Bundan başqa, yalnız istehlak üçün yararlı olan sudan istifadə tövsiyə olunur. Bir göl və ya çay təhlükəsiz təsir bağışlaya bilər, lakin unutmaq olmaz ki, bakteriya və viruslar açıq gözlə görülməyəcək qədər kiçikdir. Yaxşı olar ki, yemək hazırlamaq, içmək və ya əl yumaq üçün şüşə qabda su aparılsın. Qab-qacaqların təmizliyi vacib şərtdir. Çarpaz çirklənmənin qarşısını almaq üçün, xüsusən də qril və ya kabab hazırlayarkən çiy ət, quş əti və ya dəniz məhsulları qoyulan boşqabları təkrar hazır yemək qoymaq üçün istifadə etmək olmaz. Onları mütləq isti və sabunlu su ilə yuyub durulamaq lazımdır.
Qida məhsullarını uzun müddət keyfiyyətli saxlaya bilmək üçün buz və ya gel ilə doldurulmuş izolyasiyalı paketlərdən ibarət soyuducudan istifadə edilməlidir. Çimərliyə gedərkən (birbaşa günəş işığı xaricində) soyuducunu avtomobilin ən soyuq hissəsində daşımaq lazımdır. Soyuq saxlanması lazım olan qidalara çiy ət, toyuq əti, dəniz məhsulları, doğranmış meyvə-tərəvəz, tez xarab olan süd məhsulları aiddir. Digər qidalara damcılamanın qarşısını almaq üçün çiy əti soyuducunun alt təbəqəsində xüsusi qabda saxlamaq lazımdır. Həmçinin çiy ət və dəniz məhsulları etibarlı şəkildə elə bükülməlidir ki, onun suyu bişmiş qidaları və ya meyvə-tərəvəzi çirkləndirməsin. Soyuducuda qablaşdırmadan əvvəl təzə meyvə-tərəvəz axar su altında yuyulub, təmiz parça dəsmal və ya kağız dəsmal ilə qurulanmalıdır. Mütəmadi istifadə olunan məhsullar üst təbəqəyə qoyulmalıdır.
Soyuducu tez-tez açılıb-bağlanılması temperaturun artmasına səbəb ola bilər. Bu baxımdan yemək və içki üçün ayrı-ayrı soyuducuların olması məsləhət görülür. Soyuducunun kölgədə və ya sığınacaqda qoyaraq, birbaşa günəş şüalarından uzaq tutmaq vacibdir. Yəni, günəşdən kənar bir yer təyin edib, qismən qumda basdırmaq, üzərini isə adyalla örtmək və çimərlik çətiri ilə kölgə salmaq olar. Daha yaxşı olar ki, soyuducu bir gün əvvəldən soyudulsun. Soyuducunun daxili temperaturu ilıq olduğundan buz paketlərini yerləşdirdikdə onun müəyyən miqdarı əriyə bilər. Ona görə də evdən çıxmazdan əvvəl lazım olan məhsulları dondurmaq lazımdır. Nəzərə alın ki, soyuq hava kütləsi aşağı düşdüyündən soyuducunun alt təbəqəsi daha sərin olur. Kənardan daxil olan havanın dolaşmaması üçün soyuducunun içi tamamilə doldurulmamalıdır. Kifayət qədər qida və içki olmadıqda su şüşələrini dondurub, boş yerlərə yerləşdirmək olar. Unutmaq lazım deyil ki, soyuq yeməklər 4⁰ C və ya aşağı temperaturda saxlanılmalıdır.
Yay əyləncələri zamanı qida seçiminə diqqət yetirilməlidir. Mürəkkəb olmayan və dağılmayan qidaları hazırlamağa üstünlük verilməlidir. Yeməklər hazırlanarkən bişirilmə temperaturuna riayət edilməlidir (bunun üçün xüsusi termometrdən istifadə olunur). Yeməyin lazımi temperaturda saxlanması da vacib şərtdir. Ona görə də isti qidaların isti və soyuq qidaların isə soyuq qalması təmin edilməlidir. Tez xarab olan yeməklər 2 saatdan çox açıqda qalmamalıdır. 32° C-dən yüksək olan isti havada isə yemək 1 saatdan çox açıqda qalmamalıdır. Qidanın "təhlükəli bölgə" adlandırılan 4° C ilə 60° C arasında 2 saatdan çox (və ya açıq havada temperatur 32° C-dən yüksək olduqda 1 saatdan çox) saxlanılması bakteriyaların sürətlə çoxalmasına və yoluxucu xəstəliklərin yaranmasına səbəb olur. Soyuq yeməklər kiçik qablarda süfrəyə təqdim edilməlidir. Yaxşı olar ki, bu cür yeməklər əvvəlcədən kiçik ölçülü qablarda süfrəyə verilsin, çünki böyük ölçüdə qablaşdırılan qidanı hər dəfə servis üçün soyuducudan çıxardıqda temperatur tarazlığı pozulur. Ət və toyuq əti bişirildikdən sonra servis edilənə qədər isti (60° C-də və ya daha isti) saxlanılmalıdır, isti xörəyi qril rəfinin yanına qoyub saxlamaq olar. Yemək hazırlamaq üçün palaz və ya dəsmaldan istifadə edərək qumsuz bir bölgə yaratmağa çalışmaq lazımdır.
Turizm obyektlərində də qidalanma zamanı yeyinti məhsullarının keyfiyyəti və təhlükəsizliyi təmin edilməlidir. Həmçinin xəstəliklərə yoluxma hallarının və ya yayılmasının qarşısının alınması məqsədilə profilaktik olaraq bir sıra qaydalara əməl edilməlidir. Müəssisənin təmizlik vasitələri və dezinfeksiyaedici maddələrlə daimi olaraq təmin edilməsi ilkin şərtlərdən biridir. Mətbəxdə, sanitar qovşaqda və xidmət zallarında mütəmadi dezinfeksiya işləri aparılmalıdır. Müəssisə daxilində işçi heyət şəxsi gigiyena qaydalarına riayət etməlidir. İşçilər, xüsusilə də mətbəxdə çalışan heyət xüsusi iş geyimində olmalı, gündəlik ev geyimlərinin iş prosesində istifadəsinə yol verilməməli, hər iş növbəsindən sonra geyim forması dəyişdirilməlidir. Yeməklər hazırlanarkən lazımi temperatur dərəcəsinə qədər bişirilməli, xam məhsullar istifadədən əvvəl düzgün yuyulub qurudulmalı, həmçinin yemək dəstləri, mətbəx avadanlıqları, kirli səthlər yuyulub təmizlənilməlidir. Qida qəbulu zallarında həm yemək masaları, həm də oturacaq yerləri arasında ara məsafəsi saxlanılmalıdır.
Bölmənin digər xəbərləri
