Dəm qazından qorunmaq üçün nələrə diqqət edək?
Bakı, 13 fevral, AZƏRTAC
Dəm qazı (karbonmonoksid – CO) məişətdə ən təhlükəli, lakin, eyni zamanda, diqqətdən ən çox yayınan risk mənbələrindən biridir. Belə ki, rəngsiz, qoxusuz və dadsız olduğu üçün insanın hiss orqanları ilə aşkarlanmaması onu xüsusilə təhlükəli edən əsas amillərdir. Yanma prosesinin pozulması nəticəsində yaranan dəm qazı qapalı və ya zəif havalandırılan məkanlarda sürətlə toplanaraq qısa müddətdə həyati təhlükə yaradır.
AZƏRTAC dəm qazının təhlükəsi və bu təhlükədən qorunmaq üçün bəzi məqamları oxucularına çatdırır.
Dəm qazı necə yaranır?
İlk olaraq qeyd etmək istərdik ki, oksigen çatışmazlığı olduqda təbii qaz tam yanmır və nəticədə zəhərli qaz yaranır. Bu səbəbdən qaz qurğuları quraşdırılan otaqlara daim təmiz hava daxil olmalıdır ki, oksigen tükənməsin və natamam yanma baş verməsin.
Müşahidələr göstərir ki, dəm qazından zəhərlənmə və boğulma halları daha çox məişətdə təhlükəsizlik qaydalarına əməl edilmədiyi zaman baş verir. Belə halların böyük hissəsi qapalı və ya zəif havalandırılan məkanlarda qeydə alınır. Xüsusilə hamam otaqlarında qazla işləyən su qızdırıcılarından istifadə edilərkən qapı və pəncərələrin bağlı saxlanılması ən çox rast gəlinən səbəblərdəndir. Bu zaman yanma üçün kifayət qədər oksigen olmur, nəticədə dəm qazı yaranır və sürətlə məkan daxilində toplanır.
Qazla işləyən su qızdırıcılarının vanna otaqlarında quraşdırılması yolverilməzdir
Yanma prosesində pozuntu riskini azaltmaq üçün qazla işləyən su qızdırıcıları mütləq standartlara uyğun olmalı və texniki tələblərə uyğun yerlərdə quraşdırılmalıdır. Bu, “Azərbaycan Respublikasının Dövlət Tikinti Normaları”nın tələblərində də yer alıb. Belə ki, normalara əsasən, qazla işləyən su qızdırıcılarının vanna otaqlarında quraşdırılması yolverilməzdir. Statistikaya görə, ötən il dəm qazından zəhərlənmə ilə bağlı hadisələrin 90 faizindən çoxu məhz vanna otaqlarında baş verib.
Dəm qazı riskini artıran əsas amillərdən biri də tüstü bacalarının standartlara uyğun quraşdırılmaması və vaxtında təmizlənməməsidir. Bacaların tutulması, normativ tələblərə uyğun quraşdırılmaması və ya ümumiyyətlə, mövcud olmaması yanma məhsullarının xaric edilməsinə maneə törədir. Bu halda tüstü və dəm qazı yenidən yaşayış sahəsinə qayıdır və həyat üçün real təhlükə yaranır.
Tüstü bacalarının ildə ən azı bir dəfə təmizlənməsi təmin olunmalıdır
Su qızdırıcısının tüstü bacasına birləşən borusu mütləq şəkildə metaldan olmalıdır. Tüstü bacası qaz qurğularında yaranan yanma məhsullarını təhlükəsiz şəkildə xaric etməli, bacada sovurma normal olmalı və onun çıxış hissəsi binanın damının yal hissəsindən minimum 50 santimetr hündürlükdə yerləşməlidir. Əgər bacada normal sovurma yoxdursa və ya baca düzgün quraşdırılmayıbsa, dəm qazının yaranması və yaşayış sahəsinə dolması qaçılmazdır. Tüstü bacaları ildə ən azı bir dəfə - iyul ayının 1-dək təmizlənməli və qış mövsümünə hazır vəziyyətə gətirilməlidir.
Qaz qurğusu quraşdırılan otaqlarda daimi hava mübadiləsi təmin edilməlidir. Otağa təmiz havanın daxil olması üçün nəfəslik və qapının aşağı hissəsində açıq məsafə və ya xüsusi dəliklər olmalıdır. Çirkli hava isə ventilyasiya vasitəsilə xaric edilməlidir.
İstehlakçılar qazla işləyən su qızdırıcılarına mütəmadi baxış keçirməlidirlər. Əgər cihazın ön və ya yan hissələrində qaralma (his izi) müşahidə olunarsa, bu, natamam yanmanın göstəricisidir. Belə olan halda, cihazdan istifadə dərhal dayandırılmalı və mütəxəssis tərəfindən yoxlanılmalı, zərurət olduqda dəyişdirilməlidir. Həmçinin qaz qurğusu quraşdırılan otaqlarda dəm qazını aşkar edən detektorların quraşdırılması tövsiyə olunur. Bu cihazlar təhlükəli konsentrasiyanı vaxtında müəyyən edərək həyati risklərin qarşısını ala bilir.
Dəm qazı gözlə görünməz və hiss olunmayan təhlükədir. Lakin normativ tələblərə əməl edilməsi, otaqların düzgün layihələndirilməsi, müntəzəm texniki baxış və havalandırmanın təmin edilməsi bu riski minimuma endirə bilər.
Unutmayaq ki, bir neçə sadə qaydaya əməl etmək həm özümüzün, həm də ailə üzvlərimizin həyatını xilas edə bilər. Təhlükəsizlik tədbirlərinə laqeyd yanaşmaq olmaz, çünki tələblərə əməl edilməməsi ağır və faciəvi nəticələrlə nəticələnə bilər. Təhlükəsizlik həyatımızın qarantıdır.
Bölmənin digər xəbərləri
