Bakı, 3 noyabr, Səadət Hakıyeva, AZƏRTAC

Ermənistan Azərbaycanın işğal edilmiş ərazilərindəki zəngin təbii sərvətlərimizi talan etməklə ölkəmizə milyardlarla dollar həcmində zərər vurub. Qarabağın iqtisadi resursları həddindən artıq zəngin və tükənməyən mənbələrdir. Azərbaycanın işğal olunmuş torpaqlarında 160 növ qiymətli metal yatağı qalıb. Kəlbəcər, Laçın, Zəngilan, Tərtərdəki qızıl, gümüş, civə, mis, qurğuşun, daş kömür, rəngli, dekorativ daş və digər yataqlar mövcuddur. İşğal edilmiş ərazilərdə 155 müxtəlif növ faydalı qazıntı yataqları, o cümlədən 5 növ qızıl, 6 civə, 2 mis, 1 qurğuşun və sink, 19 üzlük daşı, 10 mişar daşı, 4 sement xammalı, 13 müxtəlif növ tikinti daşları, 1 soda istehsalı üçün xammal, 21 pemza və vulkan külü, 10 gil, 9 qum-çınqıl, 5 tikinti qumu, 9 gips, anhidrid və gəc, 1 perlit, 1 obsidian, 3 vermikulit, 14 əlvan və bəzək daşları yataqları yerləşir.

Dağlıq Qarabağ və işğal olunmuş ətraf rayonlardakı Qızılbulaq, Mehmana, Dəmirli, Canyataq-gülyataq, Ağdərə, Şorbulaq, Şuşa, Şirlan, Turşsu, Xocalı, Zərinbax, Ağçay, Xankəndi, Ediş, Xocavənd, Söyüdlü, Ağduzdağ, Tutxun, Ağyataq, Levçay, Kilsəli, Keşdək, Keçəldağ, Çəlli, Yuxarı İstisu, Aşağı İstusu, Mozçay, Qoturlu, Çilkəz, Narzanlı, Əhmədli, Hoçaz, Laçın, Novruzlu, Yuxarı Əkərəçay, Quşçu, Minkənd, Hacılı, Xanlıq, Qubadlı, Vejnəli, Bartaz, Oxçuçay, Zəngilan, Şərifan, Tuluz, Qaracalı, Soltanlı, Çaxmaxçay, Göyərçin-Veysəlli, Minbaşılı, Ağtəpə, Cəfərabad, Şahverdilər, Çaxmaxqaya, Dövlətyarlı, Diləgərdi, Kürdmahmudlu, Quruçay, Şahbulaq, Gülablı, Çobandağ, Boyəhmədli, Şahbulaq, Ağdam, Qarqarçay, Xaçınçay zəngin sərvətə malik yataqlardır. Həmin yataqlarda sənaye ehtiyatları təsdiq edilmiş 132,6 ton qızıl, 37,3 min ton qurğuşun, 189 milyon m3 mişar daşı, 1 milyon 526 min ton gəc, 18 milyon 432 min kubmetr üzlük daşı, 23 milyon 243 min kubmetr gil, 57 milyon 965 min ton tikinti daşı, 96 milyon 987 min ton qum-çınqıl, 1898.4 ton civə, 4 milyon 473 min kubmetr perlit, 2 milyon 144 min kubmetr pemza, 129 milyon 833 min kubmetr soda istehsalı üçün əhəngdaşı, 147 milyon 108 min ton sement xammalı və sair iqtisadiyyatın inkişafında vacib əhəmiyyət daşıyan faydalı qazıntılar aşkar edilib.

Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı, İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin üzvü Aydın Hüseynov bildirib.

A.Hüseynov qeyd edib ki, Azərbaycanın zəngin təbii sərvətləri Ermənistan üçün uzun illər xarici valyuta gətirən, büdcəsini dolduran əsas iqtisadi mənbələrə çevrilib. Təbii ki, düşmən ölkə həmin mənbələrin istismar edilməsi üçün yerli sərmayələr olmadığından bu prosesi birbaşa xarici şirkətlərin və müştərək müəssisələrin köməyi ilə həyata keçirib. Azərbaycanın müvafiq dövlət orqanlarında bununla bağlı təkzibolunmaz dəlillərin və bu prosesdə xarici şirkətlərin iştirakına dair çoxsaylı faktların mövcudluğuna diqqət çəkən deputat qeyd edib: “Konkret faktlar təsdiq edir ki, Ermənistanın ixracında mühüm yer tutan dağ-mədən məhsulları sırasında qızıl, mis, sink filizləri və konsentratlarının, həmçinin qiymətli metal konsentratlarının xeyli hissəsi Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərindəki Söyüdlü (Zod), Qızılbulaq, Vejnəli qızıl, Mehmana polimetal və Dəmirli mis-porfir yataqlarından hasil olunur. Bunu işğaldan azad olunmuş Zəngilan rayonun ərazisində yerləşən Vejnəli qızıl yatağı ərazisindəki istismar işləri və digər maddi sübutlar da təsdiqləyir. Azərbaycana məxsus bu yataqda hələ keçmiş sovetlər dövründə - 1959-1962-ci illərdə Vejnəli geoloji-axtarış partiyası tərəfindən kəşf edilib. 1962-1971,1976-1981 və 1983-1984-cü illərdə geoloji-axtarış və kəşfiyyat işləri aparılmış, 1984-cü ildə Məhəlli Ehtiyatlar Komissiyasında təsdiq olunaraq Azərbaycan Respublikası Faydalı Qazıntı Ehtiyatlarının Dövlət Balansına daxil edilib”.

Diqqətə çatdırılıb ki, 1997-ci il avqustun 20-də keçmiş “Azərqızıl” Dövlət Şirkəti ilə ABŞ-ın “RV Investment Group Sevrvices LLS” arasında Gədəbəy, Qoşa, Ordubad qrupu (Piyəzbaşı, Ağyurd, Şəkərdərə, Kələki), Söyüdlü, Qızılbulaq və Vejnəli perspektivli qızıl yataqlarının kəşfiyyatı, işlənməsi və hasilatın pay bölgüsü haqqında saziş imzalanıb və bununla da Zəngilan rayonunda xarici investorlarla birgə həmin qızıl yatağında hasilata başlamaq üçün beynəlxalq hüquqi bazanın əsası qoyulub. Ancaq Söyüdlü, Qızılbulaq və Vejnəli yataqları Ermənistanın işğalı altında olduğundan bu hasilat zonasında işlərin aparılması mümkün olmayıb.

A.Hüseynovun sözlərinə görə, Ermənistan havadarlarına arxalanaraq, Azərbaycanın beynəlxalq birlik tərəfindən tanınmış ərazilərində qanunsuz istismarla məşğul olmuş, respublikamızın milyardlara dollar sərvətini xaricə daşıyaraq böyük həcmdə valyuta əldə edib. Həmin cinayətkar dəstənin üzvlərindən biri İsveçrənin məşhur saat brendi “Franck Muller Group”un təsisçilərindən və baş direktoru olan Vartan Sirmakes erməni diasporunun maliyyə donoru hesab edilir. V.Sirmakes “ArmSwissBank” bankının təsisçisidir, bu ölkədə 7 brendə və 14 istehsalat müəssisəsinə sahibdir. O, Ermənistanda müxtəlif sahələrə böyük investisiyalar yatırır, rəhbərlərindən biri olduğu “Franck Muller” şirkəti dünyada yeganə nümayəndəliyini məhz Ermənistanda açıb. O, keçmiş prezident Serj Sarkisyanın fərmanı ilə Ermənistanın Fransadakı baş konsulu təyin olunub və “Vətən qarşısında xidmətlərinə görə” ordeni ilə təltif edilib. Terroru maliyyələşdirən bu şəxs Kəlbəcərin “Söyüdlü” və Zəngilanın “Vejnəli” yataqlarından oğurlanan qızıl İsveçrə birjalarında satışa çıxarılır, qazanc isə elə həmin ölkənin banklarına yatırılır. Ermənistandan ixrac edilən məhsulların böyük hissəsi Vartan Sirmakesin vətəni olan İsveçrəyə ixrac olunur.

Deputat bildirib ki, 2019-cu ildə Ermənistan məhsullarının ixrac edildiyi ölkələr sırasında ikinci ən böyük paya sahib olan ölkə məhz İsveçrədir - ixracda bu ölkənin payı 17,4 faiz (457 milyon dollar) həcmində olub. “Məlum olduğu kimi, xarici şirkətlər hansısa ölkənin ərazisinə sərmayə qoyarkən, istehsal, emal və sair fəaliyyətlə məşğul olarkən, ilk növbədə, həmin dövlətin qanunlarına hörmət edərək müvafiq sazişlər imzalayır, lisenziya və digər razılıq sənədləri təsdiq edildikdən, parlamentdə ratifikasiya olunduqdan sonra iş və xidmətlərin icrasına başlanılır. Qarabağdakı mədənçıxarma və digər sənaye sahələrində Azərbaycana məxsus faydalı qazıntı yataqlarını istismar etməklə xarici şirkətlər Azərbaycan Respublikasının qanunlarını və beynəlxalq hüququn tələblərini pozub, ölkəmizin beynəlxalq birlik tərəfindən tanınmış ərazilərində qeyri-qanuni fəaliyyətlə məşğul olub, bununla da iqtisadi cinayət hərəkətlərinə yol verməklə dövlətimizə küllü miqdarda zərər vurub”.

Aydın Hüseynov vurğulayıb ki, bu, açıq şəkildə Azərbaycanın təbii sərvətlərinin qanunsuz olaraq istismarı və beynəlxalq cinayətdir. Həmin transkontinental cinayətin iştirakçısı olan dövlətlərin - Fransa, Kanada və İsveçrənin vətəndaşı olan ermənilər Azərbaycanın beynəlxalq hüquqla təsbit edilmiş ərazilərindəki sərvətləri talan etməklə quldurluq və ağır iqtisadi cinayətkarlıq əməllərinə görə böyük məsuliyyət daşıyırlar. Təəssüf doğuran haldır ki, bu ölkələrin müvafiq dövlət qurumları, maliyyə və vergi orqanları, habelə hüquq-mühafizə sistemləri həmin iqtisadi cinayətkarlığa biganə qalıb, Azərbaycanın təbii sərvətlərinin talanmasına göz yumaraq bu “vəsaitlərin” mənbəyini heç vaxt soruşmayıblar. Beləliklə, bilərəkdən bu beynəlxalq cinayətlərin daha da artmasına şərait yaradılıb. Bu talanlar hesabına həmin dövlətlərin büdcəsinə oğurluq pullar daxil olub. Bu cür kriminal biznes həm də xaricdəki erməni lobbisi vasitəsilə Qarabağdakı terrorçu qruplaşmaların maliyyələşdirilməsinə, xaricdən muzdlu terrorçuların Ermənistana gətirilməsinə və düşmən ölkənin müasir silahlarla təmin edilməsinə yönəldilib. Bu “biznes” beynəlxalq terrorizmin maliyyələşdirilməsi demək deyilmi?

“Bu fakt isə özünü demokratiya, iqtisadi azadlıq, şəffaflıq, azad biznes və investisiyalar mövzusunda dünyaya meydan oxuyan dövlətlərin açıq saxtakarlığına, çirkli pulların dövriyyəsində xüsusi fəal rol oynamasına sübutdur, eyni zamanda, onların şəffaf sərmayəçi imiclərinə kölgə salır, transkontinental iqtisadi cinayətlərdə birbaşa iştirakını təsdiqləyir. Bu gün Azərbaycanın haqq işinə qarşı çıxan ölkələrin təcavüzkar Ermənistanı müdafiə etməsinin əsas səbəblərindən biri də onların indiyədək bu cür iqtisadi cinayətlərə ortaq olmasıdır. Təəssüf doğuran digər hal odur ki, bu dövlətlərin özləri qanunsuz iqtisadi layihələrə qoşulduğuna görə sanksiyalara məruz qalmalı olduğu halda, saxtakarcasına Türkiyə istehsalı olan dronlarla bağlı sanksiyaların tətbiqinə çalışır. Bu, cinayətkarın cəzasız qalması və azğınlaşaraq beynəlxalq hüquqa qarşı hörmətsizliyi deyilmi?”, -deyə deputat diqqətə çatdırıb.

Aydın Hüseynov bildirib ki, Azərbaycan Ordusunun uğurlu hərbi əməliyyatları nəticəsində ərazilərimiz işğaldan azad olunur, xalqımıza məxsus milli sərvətlərimiz, o cümlədən Vejnəli qızıl yatağının özümüzə qayıtması Ermənistanı və onun ortaqlarını dərindən narahat edir. Çünki başqasına məxsus olan və dəyəri milyardlarla ölçülən sərvətlər əllərindən çıxır. Fransa, Kanada, İsveçrə və digər ölkələrdən erməni əsilli imkanlı insanlar və ya erməni diasporu ilə əlaqəsi olan bu “iş adamlarına” Azərbaycan dövləti həm də törətdikləri iqtisadi cinayətlərə görə beynəlxalq səviyyədə cinayət işi açmaq tələbi ilə çıxış edəcək. Çünki bu cinayətlərdə Ermənistanın bütün dövlət başçıları birbaşa iştirak ediblər.

Deputat vurğulayıb ki, xarici korporasiyalarla birgə offşor zonalarda yaradılmış saxta şirkətlər Ermənistanın siyasi rəhbərliyinin vasitəsilə təsis olunub. Demək, cinayətkarların siyahısı kifayət qədər genişdir. Robert Köçəryan, Serj Sarkisyan, indiki prezident Armen Sarkisyan, baş nazir Nikol Paşinyan və xarici kriminal şərikləri beynəlxalq məhkəmə qarşısında cavab verməli olacaqlar.

“Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin birbaşa nəzarətində olan bu məsələ ciddi şəkildə dərindən tədqiq edilir, beynəlxalq kriminal iqtisadi cinayətkarlar barədə digər zəruri materiallar toplanır. İşğal olunmuş ərazilərimizdə Ermənistanın Azərbaycana vurduğu zərərlərin kompleks qiymətləndirilməsi tam başa çatdıqdan sonra təcavüzkar ölkənin siyasi rəhbərliyi də daxil olmaqla, beynəlxalq iqtisadi cinayətkar dəstənin bütün üzvləri, bu prosesdə iştirak edən xarici şirkətlərin rəhbərləri və onlara dəstək verən siyasi dairələrin nümayəndələri məsuliyyətə cəlb olunacaqlar”, - deyə A.Hüseynov fikirlərini yekunlaşdırıb.