Əqrəblərin, ilanların və digər zəhərli sürünənlərin aktivliyi yayın əvvəlinə təsadüf edir - mütəxəssislərin rəyləri
Azərbaycanda əqrəblərin, ilanların və digər zəhərli sürünənlərin ən çox fəal olduğu dövr isti mövsümə, xüsusən yaz-yay aylarına təsadüf edir. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, havanın temperaturunun yüksəlməsi ilə əlaqədar tibb müəssisələrinə müraciətlərin sayı tədricən artır.
AZƏRTAC xəbər verir ki, reanimatoloq-toksikoloq Aynur Məmmədova ölkədə ilk sancma hallarının artıq davamlı istiləşmənin başladığı aprel ayından qeydə alındığını söyləyib. Onun sözlərinə görə, müraciətlərin əksəriyyəti ilan, arı və əqrəb sancmaları, eləcə də digər boğumayaqlıların sancması ilə əlaqədar tək-tək təsadüf edilən hallar ilə bağlıdır.
Eyni zamanda, bitki örtüyü, ağac və zibil yığınları olan isti, quru və nəzarətsiz yerlərdə zəhərli sürünənlər və digər təhlükəli canlılarla qarşılaşma riski daha yüksəkdir.
AZƏRTAC xəbər verir ki, reanimatoloq-toksikoloq Aynur Məmmədova ölkədə ilk sancma hallarının artıq davamlı istiləşmənin başladığı aprel ayından qeydə alındığını söyləyib. Onun sözlərinə görə, müraciətlərin əksəriyyəti ilan, arı və əqrəb sancmaları, eləcə də digər boğumayaqlıların sancması ilə əlaqədar tək-tək təsadüf edilən hallar ilə bağlıdır.
Eyni zamanda, bitki örtüyü, ağac və zibil yığınları olan isti, quru və nəzarətsiz yerlərdə zəhərli sürünənlər və digər təhlükəli canlılarla qarşılaşma riski daha yüksəkdir.
Mütəxəssis ilk yardım qaydalarına xüsusi diqqət yetirib: “İlan sancdıqda ən əsası panikaya düşməməkdir. Sancdığı yeri təmiz su və sabunla yumaq, zəhəri sormaq, üstünə torpaq və ya gil sürtmək kimi üsullardan çəkinmək lazımdır. Yaraya ilkin tibbi yardım göstərildikdən sonra buzla soyutmaq olar. Ən qısa müddətdə tibb müəssisəsinə müraciət etmək lazımdır ki, mütəxəssislərin ciddi nəzarəti altında ilan əleyhinə zərdab tətbiq olunsun”.
A.Məmmədova əlavə edib ki, zərdabın tətbiq edilməsi yalnız xəstəxana şəraitində həyata keçirilir, çünki anafilaktik şok da daxil olmaqla ağır allergik reaksiyalar mümkündür. Preparatın tətbiqindən əvvəl test edilir, ardınca həkimlərin müşahidəsi ilə nəzarət olunan inyeksiya edilir.
Onun sözlərinə görə, əqrəb və arı sancmasında əksərən ölüm halları qeydə alınmır, lakin onlar açıq allergik meyilli insanlar üçün təhlükə yarada bilər. Belə hallarda anafilaktik reaksiyanın inkişafı əsas risk olaraq qalır.
Həkim, həmçinin qeyd edib ki, ən ağrılı növlərdən biri zəhərli hörümçək – qara qurdun sancmasıdır. Onun zəhəri güclü neyrotoksik təsir göstərir və şiddətli sistem simptomlara səbəb olur.
Bütövlükdə, mütəxəssisin sözlərinə görə, intoksikasiya gedişatı əsasən xəstənin ümumi sağlamlığından asılıdır. Ən ağır hallar yaşlılarda, uşaqlarda, hamilə qadınlarda və ürək-damar, endokrin və sinir sistemlərinin xroniki xəstəlikləri olan xəstələrdə müşahidə edilir.
AZƏRTAC-ın müxbiri ilə söhbətində Elm və Təhsil Nazirliyinin Canlı Sistemlərin Tədqiqi İnstitutunun onurğalıların biomüxtəlifliyi və ekologiyası laboratoriyasının müdiri biologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Təvəkkül İsgəndərov qeyd edib ki, bəzi zəhərli ilan növlərinin məhdud yayılma sahəsi var. Bunlara yalnız Lənkəranda yaşayan Qafqaz gürzəsi, yalnız Naxçıvanda rast gəlinən Radde gürzəsi, həmçinin dağlıq və çəmən zonalarında yayılmış çöl gürzəsi (Renard gürzəsi) daxildir.
Onun sözlərinə görə, zəhərli ilanlar adətən daha ağır bədən, boyundan aydın şəkildə ayrılmış və çox vaxt üçbucaq formasında olan böyük başla fərqlənirlər. Onların quyruğu adətən nisbətən qısa olur.
“Zəhərsiz ilanlarda, əksinə, bədən daha uzun və incədir, quyruq tədricən daralır və uzanır, baş isə yüngülcə boyuna keçir və o dərəcədə nəzərə çarpan konturlara malik deyil”, - deyə o bildirib.
Dosent onu da qeyd edib ki, xarici fərqləndirici əlamətlərdən biri də gözlərin quruluşudur. Zəhərli olmayan ilanlarda göz bəbəyi adətən girdə olur, başın yuxarı hissəsi isə daha böyük lamellar pulçuqlarla örtülür: “Zəhərli ilanlarda göz bəbəyi ən çox şaquli və pişik gözünə bənzəyir. Lakin yalnız xarici əlamətlərdən birmənalı nəticə çıxarmaq həmişə mümkün deyil və təhlükəli ola bilər”.
Həkimlər və alimlər yekdil fikirdədirlər ki, əsas profilaktik tədbirlər yaşayış və iş sahələrində təmizliyin qorunması, daşların, odunların və tikinti materiallarının nəzarətsiz yığılmasının qarşısının alınması, nəzarətsiz və ot basmış ərazilərdə olarkən ehtiyatlılığın qorunması, hər hansı bir sancma olduqda dərhal tibbi yardım üçün müraciət edilməsi və sərbəst təhlükəli hərəkətlərin istisna edilməsidir.
Müəllif – Lalə Minasazova
Bölmənin digər xəbərləri
