İstanbul, 22 iyun, AZƏRTAC

Azərbaycan dünyada mədəniyyəti, incəsənəti ilə tanınan sayılı ölkələrdən biridir. Həmvətənlərimizin dünyanın fərqli ölkələrində qazandığı uğurlar isə hər birimiz üçün qürur mənbəyidir. Belə insanlarımız qardaş Türkiyədə də az deyil. Onlardan biri də Türkiyədə fəaliyyət göstərən Azərbaycanın Əməkdar incəsənət xadimi, rəssam Rafiq Əzizdir.

Rəssam həyat hekayəsi və Türkiyəyə gəlişi ilə bağlı xatirələrini AZƏRTAC-la bölüşüb.

“Bura gəlməyimin əsas səbəbi Xocalıdan olan uşaqlar üçün nə isə edə bilmək istəyimlə bağlı oldu. O zamanlar təhsil sahəsində çalışırdım, həm də müəllimlik edirdim. 1992-ci ildə Xocalı soyqırımı baş verdikdən sonra hər bir azərbaycanlı kimi, mən də Vətənim üçün nə isə etmək istədim. Uşaqlar arasında “Qarabağ müharibəsi uşaqların gözü ilə” mövzusunda rəsm müsabiqəsi kampaniyası başlatdım. Tale elə gətirdi ki, bu kampaniya zamanı çəkilən rəsmlər 1994-cü ildə ozamankı İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsinin sədri, hazırda Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın dəstəyi ilə İstanbulun “Taksim Sənət Qalereyası”nda nümayiş etdirildi. Sərgi qardaş ölkədən gözləmədiyim qədər böyük bir maraqla qarşılandı”,-deyə rəssam bildirib.

1992-ci ildə İstanbulda nümayiş olunan və belə sərgilərdən birincisi kimi yaddaqalan bu tədbir bir çoxları kimi İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsinin sabiq sədri, kökləri Azərbaycana dayanan Bədrəddin Dalanın da marağına səbəb olur. Rafiq Əzizlə görüşən Bədrəddin Dalan Azərbaycanda baş verən hadisələrdən çox sarsıldığını və Qarabağ müharibəsi zamanı valideynlərini itirən on uşağın Türkiyədə təhsil almasına maddi dəstək göstərmək istədiyini bildirib.

Bu haqda danışan rəssam deyib: “O vaxt Azərbaycan xalqının Ümummilli Lideri Heydər Əliyev Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədri idi və Qarabağdan olan bu uşaqların Türkiyəyə gətirilməsində mənə dəstək oldu. Ulu Öndər sonralar İstanbul səfəri zamanı bu uşaqlarla da görüşdü. Uşaqları Türkiyəyə gətirdikdən sonra onlara cavabdeh şəxs olaraq Azərbaycanda iş yerimdən istefa edərək mən də İstanbula köçməli oldum. İllər keçdi və böyük bir məsuliyyəti öz üzərimə götürərək Türkiyəyə gətirdiyim bu uşaqlar orta və ali təhsillərini də çox yüksək səviyyədə tamamladılar”.

1995-ci ildə İstanbulda ilk rəssamlıq emalatxanasını açan fırça ustası 1996-cı ildən etibarən İstanbulun Yeditəpə Universitetində fəaliyyətini davam etdirib və hazırda bu ali təhsil müəssisəsinin görkəmli professorlarından biridir. Bu günə qədər Türkiyənin Hərbi Dəniz Qüvvələri, Hərbi Hava Qüvvələri, hərbi akademiyaları olmaqla bir çox qurumların muzeylərinin fondunda rəssamın 200-dən artıq əsəri yer alıb və daim nümayiş etdirilir.

Rafiq Əzizin yaratdığı sənət əsərləri Türkiyənin dövlət xadimlərinin iş otaqlarını bəzəyir. Rəssamın ən böyük əsərlərindən biri olan “1071 Malazgirt meydan müharibəsi” 2021-ci il fevralın 26-da doğum günü münasibətilə Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğana hədiyyə edilib. Rəssam tərəfindən qardaş ölkə başçısına hədiyyə edilən əsərlərdən biri də Prezident Ərdoğanın anasının vəfatından sonra çəkilən portreti olub.

Əsərləri incəliyi ilə xüsusi diqqət çəkən rəssam bunun səbəbini belə izah edir: “Mən Türkiyədə muzeylər üçün tarixi mövzulu rəsmlər çəkirdim. Çox böyük sevgi və həvəslə işlədiyim əsərimdən birində bir admiralın yelkənin bağlı olduğu dirəkdə millimetrik səhv tapması məni dərindən sarsıtdı. Bundan sonra işlədiyim hər rəsm barədə daha da dərindən araşdırmalar etməyə başladım. Demək olar ki, yaratdığım hər bir əsər üçün məsuliyyət hissi dəfələrlə artdı. Əsərdə əks etdirdiyim dövrün hadisələrini, fiqurları, geyimləri, gəmi təsvirlərini doğru göstərmək üçün bir neçə tarixi kitab oxumalı oldum. Ən çətin əsərim isə Osmanlı Dövləti tarixinin ən tanınmış gəmiçilərindən biri, Osmanlı İmperatorluğunun ilk kapitan paşası və ya bugünkü adı ilə Dəniz Qüvvələri Komandiri Barbaros Hayrəddin Paşa və onun idarəçiliyində olan gəmilərlə bağlı idi. Belə ki, bu tarixi şəxsiyyətlərin çoxunun əsl simalarını əks etdirən rəsmləri ümumiyyətlə yoxdur. Piri Rəisin Kadırqa Gəmilərini isə onun şəxsi cızmaqaraları əsasında çəkdim. Rəsm çox çətinliklə ərsəyə gəlsə də çox böyük rezonansa səbəb oldu”.

Tarixə böyük marağı olan Rafiq Əzizin Türkiyənin hərbi muzeylərində yüzə yaxın imzalı əsəri yer alır. Sənətkar, eyni zamanda, Türkiyənin hərbi akademiyaları, Dəniz Qüvvələri, Komandanlığı və qardaş ölkənin Xəzinə və Maliyyə Nazirliyi nəzdində Zərbxana və Möhür Mətbəəsi Baş İdarəsinin xətti ilə bir neçə simvolik pul vahidinin hazırlanmasında da yaxından iştirak edib. İlk dəfə 2013-cü ildə “Piri Rəisin Dünya Dəniz Xəritəsi çəkdiyi Kitabı-Bahriyənin 500 illiyi” münasibətilə hazırlanan pul vahidinin rəssamlığını edən Rafiq Əziz sonralar bir çox simvolik gümüş pulların da rəssamı olub.

Onun təşəbbüsü ilə Türkiyə Zərbxanasında 2018-ci ildə “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasının 100 illiyi” və 2020-ci ildə Azərbaycanın Vətən müharibəsindəki şanlı Zəfəri münasibətilə “Qarabağ Azərbaycandır” simvolik gümüş pul vahidləri hazırlanıb.

Bu haqda danışan rəssam deyib: “Azərbaycanın 44 günlük Vətən müharibəsinin şanlı Qələbə ilə taclandırılması hər bir azərbaycanlı kimi, mənim də həyatımın ən xoşbəxt anlarından biri idi. Bu Qələbə müzəffər Ordumuz, Ali Baş Komandan İlham Əliyev və Azərbaycan xalqının dünyada misli görülməyən birliyinin təzahürü idi. Azərbaycanlı olduğum üçün bir daha fəxr etdim. Şəhidlərimizin əziz xatirəsini əbədiləşdirmək və bu qələbəni xatirəyə çevirməyə qərar verdim. Adətən zərbxanalarda bu cür pul vahidlərinin hazırlanması bir il əvvəldən planlaşdırılır, lakin, təklif və eskiz təqdim edildikdən sonra “Qarabağ Azərbaycandır” simvolik gümüş pulu növbə gözləmədən hazırlandı. Bunun üçün də türkiyəli qardaşlarımıza, eləcə də Zərbxana baş direktorluğuna xüsusi minnətdarlığımı bildirirəm. Pul vahidini Prezidentimiz İlham Əliyevin doğum günündə hazır olması üçün əlimdən gələni etdim və buna nail oldum”.

Hazırda fəaliyyətini İstanbulda davam etdirən Rafiq Əziz 2016-cı ildə “Türkiyə Hərbi Muzeylərində yağlı boya ilə çəkilən 154 əsəri yer alan və Zərbxanada hazırlanan suvenir gümüş pulların rəssamı olaraq dünyada ilk və yeganə çağdaş rəssam kimi “Ginnesin Rekordlar Kitabı”na daxil olub.

Türk Dünyası Rəssamlar Akademiyasının həqiqi üzvü seçilən Rafiq Əzizin bu ilin aprel ayında NATO ölkələrinin hərbi dəniz komandanlarının iştirakı ilə fərdi sərgisi açılıb. O, məşhur qazax yazıçısı, ictimai xadim, diplomat Oljas Süleymenovun anadan olmasının 90 illiyi münasibətilə Türk Dünyası Rəssamlar Akademiyasının Qızıl ordeni ilə mükafatlandırılıb. Mükafat rəssama iyunun 11-də Azərbaycanın Xalq rəssamı, Türk Dünyası Rəssamlar Akademiyasının prezidenti professor Sakit Məmmədov tərəfindən Almatı şəhərində təqdim edilib. Eyni tədbirdə rəssam “Oljas Süleymenov” medalı ilə də təltif olunub.

Qarşıdakı planlarından danışan rəssam deyib ki, hazırda iyulun 28-də Qəbələdə təşkil olunacaq Beynəlxalq Festivala hazırlaşır və sərgidə İstanbulun tarixi yerlərini əks edildiyi iki tablosu nümayiş olunacaq.