Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

SİYASƏT

HEYDƏR ƏLİYEVİN MÜƏMMALI İNFARKTI
KEÇMİŞ AZƏRBAYCAN PREZİDENTİNİN ŞƏXSI MÜHAFİZƏÇİSİ ONUN HƏYATININ NAMƏLUM TƏFƏRRÜATLARINDAN DANIŞIR
PYOTR PRYANİŞNİKOVUN VERSİYASI

“Versiya” qəzetinin (Moskva) sonuncu nömrəsində Pyotr Pryanişnikovun ümummilli liderimiz Prezident Heydər Əliyevin Moskvada işlədiyi dövrün bəzi məqamlarından bəhs edən məqaləsi dərc olunmuşdur. AZƏRTAC həmin məqaləni müəyyən ixtisarla oxuculara təqdim edir.

HEYDƏR ƏLİYEVİN MÜƏMMALI İNFARKTI


KEÇMİŞ AZƏRBAYCAN PREZİDENTİNİN ŞƏXSI MÜHAFİZƏÇİSİ

ONUN HƏYATININ NAMƏLUM TƏFƏRRÜATLARINDAN DANIŞIR


PYOTR PRYANİŞNİKOVUN VERSİYASI

Ötən ilin axırlarında iki ölkədə – Gürcüstanda və Azərbaycanda hakimiyyət dəyişikliyi baş verdi. Əgər Gürcüstanda bədnam “qızılgüllər inqilabı”, əslində, kənardan təşkil edilmişdisə, Azərbaycanda hakimiyyətin dəyişməsinə daxili hadisələr səbəb oldu.

2003-cü il aprelin axırlarında Azərbaycanın o vaxtkı Prezidenti Heydər Əliyev yerli hərbi litseyin yubileyində çıxış edərkən halı pisləşdi. O, çeçədi, ürəyini tutdu, televiziya ilə translyasiyanı dayandırdılar və Prezidenti səhnədən apardılar. Az adam bilir ki, iyirmi dəqiqədən sonra o qayıtdı və çıxışını davam etdirməyə çalışdı. Lakin təkrar ürək tutması oldu, Əliyev ürəyi gedərək yıxıldı və altı qabırğasını sındırdı. Bundan sonra onu dərhal hospitala - əvvəlcə Türkiyə hospitalına, oradan isə Amerikanın Klivlend klinikasına apardılar.

Heydər Əliyevin vəfatının səbəbləri arasında damarlardakı şişlər və yırtıqlar nəticəsində ürəkdə əmələ gəlmiş problemlər göstərilirdi. Bakıda və Türkiyə həkimləri deyirdilər ki, bu cür şişlərə “ürək-damar sisteminin fəaliyyətinə vaxtilə özbaşına müdaxilə” səbəb olmuşdur. Bakıda Heydər Əliyevin 1987-ci ildə ilk dəfə keçirdiyi infarktın tarixçəsini xatırlamışlar. Bunu sovet partiya xadimləri Heydər Əliyevin və Mixail Qorbaçovun mübarizəsinin nəticəsi adlandırırdılar.

Səhər yeməyindən sonra təcili tibbi yardım maşını ilə apardılar

Moskvada da, Bakıda da diplomatik mənbələr eyham edirdilər ki, 1990-cı illərdə Heydər Əliyevin səhhətinin korlanması həmin münaqişənin nəticəsi olmuşdur. Bu münaqişə üstündə Əliyevi SSRİ-nin mövcudluğunun son illərində siyasi mübarizədən sıxışdırıb çıxardılar. Doğrudur, bu kənarlaşdırma sayəsində Heydər Əliyev müstəqilliyin ilk illərində müharibələrin və çəkişmələrin didib-dağıtdığı respublikaya dövlət başçısı kimi qayıda bildi. Lakin həmin infarktı o, qalan bütün illər ərzində xatırlayır, öz xəstəliyi barədə həqiqəti bilməyə çalışırdı. Bunu etmək isə çətin idi, çünki reabilitasiyanın gedişində Əliyevi müalicə etmiş üç nəfər bir-birinin ardınca dünyasını dəyişmişdir.

“Versiya” 1978-ci ildə Heydər Əliyevin mühafizəçisi olmuş Aleksandr İvanovla görüşə bilmişdir. 1982-ci ildən 1988-ci ilədək o, SSRİ DTK-nın 9-cu idarəsindən Əliyevin şəxsi mühafizəsi şöbəsinin rəisi olmuşdur.

İvanov deyir:

-1985-ci ildə, Baş katib Çernenkonun ölümündən sonra ölkəni Andropovun irəli çəkdiyi adamlardan kimin – Heydər Əliyevin, yoxsa Mixail Qorbaçovun idarə edəcəyi məsələsi həll olunurdu. Nəticədə Qorbaçovu seçdilər. O vaxtdan onların münasibətləri pozuldu.

Heydər Əliyev nazirliklərin və kuratorluq etdiyi məsələlərin uzun-uzadı bir siyahısı ilə Nazirlər Soveti sədrinin birinci müavini qaldı.

Həmin ilin aprelində, Siyasi Büronun Leninin yubileyinə həsr olunmuş iclasında Əliyev yenidənqurma ideologiyasının, əslində, araşdırıldığı proqram xarakterli nitqlə çıxış etdikdən sonra onların bir-birinə kin-küdurəti daha da gücləndi.

Keçmiş mühafizəçi xatırlayır:

- O vaxt çıxışdan əvvəl qəribə bir vurnuxma başlanmışdı, MK katibliyindən şefə təzyiq göstərir, məruzəni ixtisar etməyə və dəyərli hissələri çıxarmağa çalışırdılar. O, çıxış etdikdən sonra Qorbaçov, əslində, yeni bir şey deməyə söz tapmadı. Bir müddətdən sonra Əliyevin və Qorbaçovun hələ neçə dəfə fikirləri uyğun gəlmədi, o cümlədən 1986-cı ildə Çernobıl qəzası barədə xalqa məlumat vermək (bu qəza aprelin 26-da olmuşdu, lakin yalnız may bayramından sonra xəbər verdilər) və üzümlüklərin geniş miqyasda məhv edilməsi ilə bağlı antialkokol proqramı məsələlərində. 1987-ci il mayın 11-də baş verən müəmmalı infarkt SSRİ-nin gələcək prezidenti ilə Azərbaycanın gələcək başçısı arasında qarşıdurmanın zirvəsi oldu. Həmin gün mən Heydər Əliyeviçi, adəti üzrə, səhər saat 6-da yuxudan oyatdım (hələ Azərbaycan SSR DTK-da işlədiyim vaxtdan bəri bilirdim ki, o, hava şəraitindən asılı olmayaraq, həmişə bu vaxt səhər idmanı edirdi). Səhər saat 9-a yaxın onu Kremlin 1-ci korpusuna işə apardım. Heydər Əliyev həmişəki səhər yeməyini - kəsmik, sıyıq, südlü çay sifariş etdi. Bir müddətdən sonra nəfəsi tutuldu. Köynəyinin yaxasını açdı, uzanmaq istədi. Halı getdikcə pisləşirdi. Heydər Əliyev katibliyin müdiri Valeri Qridnevi (sonralar o, Çernomırdinin köməkçisi işlədi), o, isə Nazirlər Soveti üzrə növbətçi həkimi, həkim də, öz növbəsində, Səhiyyə Nazirliyinin 4-cü idarəsindən 6 mütəxəssis çağırdı. Briqada gəldi, Heydər Əliyevin birbaşa ürəyinə iynə vurdular. Bundan sonra Əliyev təcili tibbi yardım maşınınadək özü getdi. Lakin mən xəstəxanaya gəldikdə o, huşsuz idi və dalbadal iki gün beləcə qaldı. İşlədiyim bütün müddət ərzində Heydər Əliyev heç vaxt xəstələnməmişdi, demək olar, spirtli içki içmir və papiros çəkmirdi.

Sonra Heydər Əliyeviç mənə dedi ki, əvvəlcə, ürək tutması ilə, onun ardınca isə iynə ilə əlaqədar nə isə qəribə bir şey baş verdi. Artıq sonralar Azərbaycanda o, dəfələrlə eyham vurmuşdu ki, həmin hadisə Baş katiblə münaqişənin nəticəsi idi və 4-cü idarənin həkimləri də partiya rəhbərliyinin buyruğu ilə hərəkət etmişdilər. Həmin gün növbə çəkən ofisiant qadınlar tam yoxlanılmışdı. Amma xüsusi mətbəxin işi başqa şöbənin ixtiyarında idi.

İndi mən köhnə əlaqələrimdən istifadə edərək, istənilən informasiyanı ala bilərəm, onda isə nəhəng bir mexanizm işləyirdi – bəziləri yolda hərəkətə, digərləri xüsusi mətbəxə, üçüncülər Siyasi Büro üzvlərinin sağlamlığına cavabdeh idilər. Nə baş verdiyini bilmək üçün oraya yaxın düşmək mümkün deyildi. Əliyevin xəstəxanada qaldığı bütün müddət ərzində ona dolayısı ilə təzyiq göstərirdilər ki, istefa versin.

Yeltsin Mərkəzi Klinik Xəstəxanadan

cıxandan sonra təslim oldu

Azərbaycanın indiki Prezidenti İlham Əliyev “Versiya”ya danışmışdır:

-Atamı Miçurin prospektindəki Mərkəzi Klinik Xəstəxanaya qoydular. Yadımdadır, Yevgeni Çazov məni və bacım Sevili yanına dəvət edib dedi: ”Bu işə son qoymaq vaxtıdır, orqanizm gərginliyə tab gətirməyəcək, istirahətə getmək lazımdır...”

İvanov deyir:

-Maraqlı bir fakt. Elə həmin vaxt Boris Yeltsin MKX-də, üç mərtəbə aşağıda yatırdı. O, MK-nın Moskva plenumunun məşhur iclasına da oradan getmişdi. İclasda Yeltsin təfriqəçiliyini boynuna aldı və partiyadan çıxarıldı. Halbuki o vaxtadək Qorbaçovla mübarizə edir, çarpışırdı, plenumda isə belə deyildi, nə isə donquldanırdı... Kəskin surətdə dəyişmişdi. Məlum deyildi nə üçün. 1987-ci ilin noyabrında isə Heydər Əliyev səhhətinə görə istefaya çıxmaq xahişi ilə məktub yazdı. Kim bilir, əgər Mixail Sergeyeviçə ciddi qarşıduran olsaydı, yenidənqurma bəlkə də, başqa cür olardı. Heydər Əliyevin öz xatirələrinə görə, onu Ali Sovetin sessiyası qurtardıqdan sonra Kremlə çağırırlar. Burada onu Qromıko, Qorbaçov, Rıjkov və başqaları gözləyirdi. Qısa söhbətdən sonra Heydər Əliyevi istefa verməyə, əslində, məcbur etdilər. O, bağ evinə gəldi, xeyli susdu, sonra isə söyüş söydü, - bu, ondan çıxmayan iş idi, - və dedi: “Saşa, sən cavansan, bəlkə də nəyisə başa düşmürsən, amma 3 ildən sonra görəcəksən ki, bu yenidənqurma nə ilə qurtaracaq”. Peyğəmbərcəsinə deyilmiş sözlər idi...

Şahidlər Dünyasını Dəyişdilər

İvanov deyir:

-1993-cü ildə Heydər Əliyev Azərbaycana rəhbərliyə gəldikdən sonra xəstəliyinin həqiqi səbəblərini və nəticələrini öz kanalları ilə öyrənməyə başladı. Təbii ki, onun Qorbaçovla münasibətləri düzəlmədi – o, həmin əhvalatı və 1990-cı ildə Bakıya qoşun yeridilməsini bağışlaya bilmirdi.

Amma bu ara çox qəribə hadisələr baş verirdi. Həmin müəmmalı infarktdan xəbərdar olanların hamısı bir-birinin ardınca ölürdü. Birinci katibliyin müdiri, sonralar isə Çernomırdinlə işləmiş Valeri Qridnev getdi. O, Kutuzov prospektindəki tağın yaxınlığında avtomobil qəzasına düşdü. Bundan sonra Heydər Əliyevi müalicə edən həkim Dmitri Neçayevi DTK-nın Miçurin prospektindəki evinin blokunda öldürdülər. 1987-ci ildə o, şefin reabilitasiyası dövründə ona təhkim olunmuşdu. Bir müddətdən sonra Dmitri Şerbatkin özünü pəncərədən atdı. 80-ci illərin axırlarında o, həmin xəstəxanaya başçılıq edirdi. Deyirdilər ki, Şerbatkinin ailə və işlə bağlı problemi yox idi, MKX-nin bütün həkimləri imtiyazlılar sırasına daxil idilər. 80-90-cı illərdə DTK sədrinin 1-ci müavini Semyon Sviqunun qəfildən özünü güllələdiyini, Sov.İKP MK-nın işlər müdiri Nikolay Kruçinanın özünü pəncərədən atdığını, Şolokovun və Federal Əkskəşfiyyat Xidmətinin başçısı Viktor Barannikovun qəflətən ölmələrini də xatırlamaq olar. Yəqin ki, bütün bu sirlərin üstü heç vaxt açılmayacaqdır.

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Avro-2024: Portuqaliya millisi geri dönüş edərək qalib gəlib

Vaşinqtonda Azərbaycanın COP29 sədrliyinə dair tədbir keçirilib

Avropa birinciliyi: Azərbaycan ağırlıqqaldıranı üç medal qazanıb

Oğuzda küləyin yaratdığı fəsadlar aradan qaldırılıb

Qərbi Azərbaycan İcması Fransanın Ermənistana silah satışı ilə bağlı bəyanat yayıb

Səlim Babullaoğlu: Kitab fenomeni unikaldır, heç bir qadcet onu sıradan çıxara bilməz

Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin KXDR-ə səfəri başlayıb

Gəncə Dövlət Filarmoniyasında “İntizar” operası təqdim olunub

Türkiyə millisi Avropa çempionatına inamlı qələbə ilə başlayıb - YENİLƏNİB-5

BDU-nun “Gənc istedadlar” liseyinin V siniflərinə qəbul imtahanı keçirilib

Hande Harmancı: İctimai səhiyyədə işçi qüvvəsi iqlim dəyişikliyi mövzusunda xüsusi yer tutur

Meşə yanğınına görə Çanaqqala boğazında gəmilərin hərəkəti məhdudlaşdırılıb

“Avro-2024”: Türkiyə və Gürcüstan yığmalarının start heyətləri açıqlanıb

Moldovanın Aİ-yə üzvlüyünü dəstəkləyən Bəyannamə imzalanıb

ABŞ-da anomal istilər 270 milyon insanı əhatə edəcək

Atilla Tilki: Ağdamda görülən möhtəşəm işlərin nəticəsinin şahidi olduq

Azərbaycanın Xalq rəssamı “Birlik ulduzları” mükafatının laureatı olub

Kürdəmirdə ağır yol qəzası olub, ölənlər var

MN: Cənubi Qafqazda vəziyyətin gərginləşməsinə görə məsuliyyəti revanşist siyasət yürüdən Ermənistan rəhbərliyi və Makron diktaturası daşıyacaq VİDEO

ŞKTR parlamentinin sədri Milli Məclisin spikerini Lefkoşaya dəvət edib

Saatlıda gənc oğlan Araz çayında boğularaq ölüb

Allahşükür Paşazadə yeni təyin olunmuş Yepiskop Aleksiyi qəbul edib

Qazaxıstan Trans-Xəzər marşrutunun səmərəliliyini artırmaq üçün danışıqlar aparır

Avropa Liqası: “Zirə”nin rəqibi müəyyənləşib

Son beş ayda pensiya ödənişlərinə yönəldilən vəsaitin həcmi açıqlanıb

Cəlilabadın “şəfa” gölü FOTO VİDEO

Macarıstan Milli Assambleyasının üzvləri Ağdamda olublar - YENİLƏNİB

Leysan yağışları nəticəsində Gürcüstanın bəzi bölgələrində torpaq sürüşməsi baş verib

Çin və Cənubi Koreyanın 2+2 formatında dialoqu olub

"Qafqaz Hüquq və İnteqrasiya Mərkəzi" Bolnisidə soydaşlarımızın təhsilə marağının artırılmasında mühüm rol oynayır

Türkiyə Azərbaycana 100 min ağac tingi göndərib

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq edilib

Naxçıvanın dağ kəndinə dolu düşüb, leysan davam edir

AZƏRBAYCANIN SƏNƏTKARLARI
İsmayıl Babayev: Papaqlar qədimdən qeyrət rəmzi olub

COP29-un Yaşıl Zona üzrə tərəfdaşlıq və sərgiləmə müraciətlərinin qəbuluna başlanılır

Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Mübariz İbrahimovun xatirəsi yad edilib

Azərbaycan və Qazaxıstanın 50 milyon dollar sərmayəsi ilə Xəzərin dibinə optik xətt çəkilir

Milli Kitabxanada “18 iyun - Milli İnsan Hüquqları Günü” adlı virtual sərgi onlayn rejimdə istifadəçilərə təqdim olunub

Tədqiqat: Qədim mayyaların qurban ayinlərində oğlan uşaqları öldürülüb

Bakıda mikroavtobus yandı

Ukraynadan daha 30 uşaq reabilitasiya xidmətləri ilə təmin edilmək üçün ölkəmizə gətirilib

Fransa Ermənistanı silahlandırmaqda davam edir

David Smith: İqlimlə bağlı problemləri həll etmək üçün maliyyə çatışmazlığı var

“Baku Piano Festival” çərçivəsində ədəbi müsabiqəyə yekun vurulub

Almaniyanın Süryani Ortodoks Kilsəsinin nümayəndə heyəti Multikulturalizm Mərkəzində olub

Moskvada gənc şairə Səidə Rəhimlinin kitabının təqdimatı keçirilib

Kelli Uillis: Azərbaycan iqlim dəyişikliyindən müdafiə istiqamətində çoxsaylı investisiya yatırır

Azərbaycanın boks millisi “BRİCS Sports Games Kazan 2024”də tam heyətlə çıxış edəcək

Malmödə soydaşlarımıza səyyar konsulluq xidməti göstərilib

Çində torpaq sürüşmələrində 21 nəfər itkin düşüb, 9 nəfər ölüb

Türkiyədə aeroportlara girişdə təhlükəsizlik tədbirləri gücləndirilir

İsmayıllıda 17 yaşlı oğlan itkin düşüb

İlqar Qurbanov: Gürcüstan millisi Türkiyə ilə matçda sürpriz edə bilər

Türkiyə çimərliklərində “mavi bayraq” olan dünyanın üç ölkəsindən biridir

Avro-2024: Mbappenin burnu sınıb, qalan matçlarda maska ilə oynayacaq

Azərbaycan insan hüquqlarını, ədaləti və sülhü özünün inkişaf yolu seçib ŞƏRH

RF XİN: Qərb Ermənistandan Cənubi Qafqaz ölkələrinə qarşı hibrid müharibədə alət kimi istifadə edir

Avropa Liqası: Bu gün "Zirə"nin rəqibi bəlli olacaq

“DİM 4-ə doğru irəliləyişin sürətləndirilməsi: transformativ təhsilin nəticələri” adlı iclasda elm və təhsil nazirinin videomüraciəti yayımlanıb

Kelli Uillis: Azərbaycanda “yaşıl iş” yerlərinin yaradılması səhiyyə sektoruna töhfədir

Ucqar kənddə çalışan fədakar gənc müəllim FOTO VİDEO

DİN: Ötən gün ölkə ərazisində 38 kiloqram narkotik aşkarlanıb

Bakıda “Sağlam Gələcəklərin Proqnozlaşdırılması” Qlobal Sammiti keçirilir

COP29-un baş danışıqçısı: İqlim dəyişikliyinin sağlamlığa mənfi təsirləri artıq bütün dünyada özünü göstərir

Qanunsuz saxlanılan odlu silahların təhvil verilməsi ilə bağlı profilaktik tədbirlər davam etdirilir

DİN: Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 22 nəfər saxlanılıb

Bu il Ombudsmanın “916” nömrəli Çağrı Mərkəzinə daxil olan müraciətlərin sayı açıqlanıb

Avro-2024: Türkiyə turnirdə mübarizəyə başlayır

NBA: "Boston Seltiks" çempion olub

Qusarda qəbirləri dağıdan şəxs həbs olunub

Ombudsman: İnsan Hüquqları Aylığı dövründə qarşıya qoyulan məqsədlərə, hədəflərə nail ola bildik - MÜSAHİBƏ

Hacıqabulda altı fermadan oğurluq edən dəstə saxlanılıb VİDEO

Ekvadorda torpaq sürüşməsi baş verib, 7 nəfər ölüb

18 İyun Azərbaycanda İnsan Hüquqları Günüdür

Şimali Koreya əsgərləri demarkasiya xəttini keçməyə cəhd edib

Perunun şimalında 5,5 bal gücündə zəlzələ olub

Salvadorda daşqın nəticəsində 11 nəfər ölüb

ABŞ Prezidenti NATO Baş katibi ilə Ukraynadakı vəziyyəti müzakirə edib

“Euronews”: Azərbaycandakı konfransda minaların təmizlənməsi ilə bağlı vahid qlobal çağırış edilib

BMM-də Milli Qurtuluş Günü qeyd olunub

Bakıda mənzildən meyit tapılıb

Ermənistan Fransanın KNDS şirkəti ilə hərbi-texniki sahədə əməkdaşlıq edəcək

Avro-2024: Fransa millisi Avstriyanı avtoqolla məğlub edib

Stoltenberq: Ukraynanın NATO-ya üzvlüyü ilə bağlı yekdil qərar verilməlidir

Nazir: Moldova səhiyyəsində ciddi kadr böhranı yaşanır

Türkiyə müdafiə sənayesinin yenilikləri Avropanın ən böyük silah sərgisində təqdim olunub

Avro-2024: Slovakiya Belçikanı məğlub edib

Azərbaycan cüdoçuları Avropa Kubokunda birinci yeri tutublar

Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan-Türkiyə müttəfiqlik münasibətlərinin geostrateji əhəmiyyətini daha da artırıb

Türkiyə Prezidenti: Biz gələcək nəsillərə ekoloji cəhətdən təmiz ölkə ötürmək niyyətindəyik

Nikol Paşinyan: Ermənistan ilə Azərbaycan arasında sərhədlərin delimitasiyasına dair referendum keçirilə bilər

Azərbaycanın Ukraynadakı səfiri Xmelnitski şəhərinin tələbələri üçün mühazirə oxuyub

Ermənistan parlamentinin növbədənkənar sessiyası baş tutmayıb

Son beş ayda əlilliyi olan şəxslərə 50,8 min reabilitasiya vasitəsi verilib

Muxtar respublikanın iki rayonunda yanğınlar olub

Qazaxıstan XİN: Qazaxıstan Ukrayna üzrə sammitdə qrafikə görə iştirak etməyib

Tbilisidə keçirilən festivalda Azərbaycan guşəsi açılıb

Avro-2024: Rumıniya turnirə qələbə ilə başlayıb

Azərbaycan Milli Kitabxanası CENL-in növbəti illik iclasında təmsil olunur

Abşeron rayonunda tibb işçilərinin bir qrupu mükafatlandırılıb