Bakı, 10 avqust, Xatirə Cəfərova, AZƏRTAC

Prezident İlham Əliyevin Fərmanı ilə təsdiq olunmuş "Azərbaycan 2020: gələcəyə baxış" İnkişaf Konsepsiyasında müəyyən edilmiş əsas hədəfə çatmaq üçün növbəti on ildə qeyri-neft sektorunun inkişafı hesabına ümumi daxili məhsulun 2 dəfə artırılması, informasiya-kommunikasiya texnologiyaları (İKT) sektorunun həcminin 4-4,5 dəfə genişləndirilməsi, İKT-nin iqtisadi potensialının gücləndirilməsi, cəmiyyətin İKT ehtiyaclarının ödənilməsi məqsədi qarşıya qoyulub. Bu məqsədlə 2012-ci ilin martında Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyinin (indiki Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin - RYTN) tabeliyində İnformasiya Texnologiyalarının İnkişafı Dövlət Fondu (İTİDF) yaradılıb. 2014-cü ildən tam fəaliyyətə başlayan fondun məqsədi İKT sahəsində dövlət siyasətinin həyata keçirilməsinə yardım etmək, innovativ sahibkarlıq fəaliyyətini dəstəkləmək, intellektual biznes, innovasiya və elmi-tədqiqat layihələrini stimullaşdırmaq, müasir infrastrukturun inkişafına təkan vermək, kiçik və orta sahibkarlıq subyektlərinə maliyyə dəstəyi göstərmək, bu sahəyə yerli və xarici investisiyaları cəlb etməkdən ibarətdir.

İTİDF-nin rəhbəri Elçin Zeynalov təmsil etdiyi qurumun fəaliyyəti barədə AZƏRTAC-a məlumat verib.

İnformasiya və biliklərə əsaslanan iqtisadiyyat inkişaf etdirilir

İnformasiya və biliklərə əsaslanan iqtisadiyyatın inkişaf etdirilməsi, rəqabət qabiliyyətli və ixracyönlü yüksək texnologiyalar sektorunun inkişafı, investisiya cəlbediciliyinin yüksəldilməsi, ölkədə dünya səviyyəsinə uyğun elmtutumlu və yüksək texnoloji məhsulların yaradılması, onların tətbiqini təmin edən innovasiya sisteminin formalaşdırılması əsas məqsəd kimi müəyyən edilib. Qeyd olunan hədəflərə çatmaq üçün fond İKT sahəsində elmi-tədqiqat işlərinin genişlənməsi, innovativ fəaliyyətin stimullaşması və istehsal yönümlü fəaliyyətin dəstəklənməsi kimi vacib məsələlərə xidmət edir. İTİDF ölkə iqtisadiyyatında İKT sektorunun inkişafı ilə bağlı real nailiyyətlərin əldə olunması üçün sərəncamında olan vəsaitlər vasitəsilə özünün üç əsas maliyyə mexanizmdən istifadə edir.

Birinci mexanizmə görə, müsabiqə yolu ilə innovativ və tətbiqi elmi-texniki layihələrinin qrant maliyyələşməsidir ki, artıq fond tərəfindən iki qrant müsabiqəsi keçirilib. İkinci mexanizmə əsasən, müvəkkil kredit təşkilatları vasitəsilə bu sahədə fəaliyyət göstərən sahibkarlara aşağı faizli, güzəştli şərtlərlə kreditlər verilməsidir. Sahibkarlara kredit vəsaiti 10 mindən 5 milyon manatadək 10 ilədək müddətdə illik 5 faiz dərəcəsi ilə verilir. Üçüncü mexanizmə görə isə, müəssisələrin səhmlərinin və ya digər qiymətli kağızlarının əldə edilməsi yolu ilə bu müəssisələrə müddətli investisiya qoyuluşudur.

Fond yuxarıda qeyd olunan maliyyə mexanizmləri vasitəsilə ölkədə müasir İKT sənayesinin təşəkkül tapacağı, innovativ startapların, həmçinin sahə üzrə iri layihələri həyata keçirəcək sahibkarlıq subyektlərinin ölkədə "bilik iqtisadiyyatı"nın qurulmasını əsas məqsəd kimi müəyyən edib.

Fond informasiya-kommunikasiya texnologiyaları sahəsində beynəlxalq təcrübəni öyrənir

İnformasiya Texnologiyalarının İnkişafı Dövlət Fondu İKT sahəsində beynəlxalq təcrübəni öyrənmək məqsədilə müxtəlif ölkələrin və nüfuzlu təşkilatların nümayəndə heyətləri ilə görüşlər keçirir. Fondun əməkdaşları beynəlxalq tədbirlərdə fəal iştirak edir. Türkiyə, Böyük Britaniya, Finlandiya, Macarıstana və Almaniyaya səfərlər təşkil olunub, orada fəaliyyət göstərən analoji fondlar və təşkilatların təcrübəsi öyrənilir.

Fondun təşəbbüsü ilə Böyük Britaniyanın “MTI” şirkəti tərəfindən təsis olunmuş "TransTech Capital" (TTC) ölkənin aparıcı təhsil və elmi tədqiqat mərkəzlərində görüşlər keçirirlər. İTİDF bu qurumla Azərbaycanda fəaliyyət göstərən ali məktəblər və elmi tədqiqat institutları ilə İKT sahəsində vençur maliyyələşdirilməsini və texnologiyaların transferini həyata keçirən qabaqcıl şirkətlərlə əməkdaşlıq qurmaqda vasitəçilik edir. TTC Azərbaycanda elm əsaslı potensialın qiymətləndirilməsini və potensialı yüksək olan qurumlarda Texnoloji Transfer mərkəzlərinin yaradılmasını, innovativ layihələrin maliyyələşdirilməsini təklif edib.

Azərbaycanda innovativ iqtisadiyyat və intellektual biznes mühiti formalaşır

Ölkədə innovativ iqtisadiyyatın və intellektual biznesin yaradılması məqsədilə elm-təhsil-biznes arasındakı əlaqələr gücləndirilməli, tətbiqi elmi araşdırmaların bazarın tələbatına müvafiq aparılması üçün zəruri mexanizmlər yaradılmalıdır. İnnovasiya fəallığının yüksəldilməsi yolu ilə rəqabət qabiliyyətli məhsul istehsalının stimullaşdırılması, innovasiya fəaliyyətinin həyata keçirilməsi üçün zəruri mexanizmlərin qurulması, innovasiya potensialının səmərəli istifadəsi və inkişafının təmin edilməsi məqsədilə müvafiq qanunvericilik bazası yaradılmalıdır. Elm tutumlu sahələrin və innovativ iqtisadiyyatın inkişafı üçün əlverişli mühit olmalıdır. Bu istiqamət üzrə isə ən çox gözlədiyimiz odur ki, elmin nəticələri istehsalata asan yol tapsın, elmə investisiya qoyuluşu artsın. Eyni zamanda, elmin maliyyələşdirilməsinə dövlət büdcəsi resursları ilə yanaşı, digər mənbələrin də cəlb olunması stimullaşdırılacaq ki, bu da, son nəticədə elmi fəaliyyətlə məşğul olan işçilərin, o cümlədən gənclərin sosial müdafiəsini gücləndirəcək və "beyin axını"nın qarşısını alacaq.

Elmtutumlu məhsulların, texnologiyaların tətbiqi üçün texnoparklar və innovasiya zonaları yaradılır

İnnovativ sahibkarlığın inkişaf etdirilməsi ilə yanaşı, qabaqcıl texnologiyaların transferi və mənimsənilməsi istiqamətində tədbirlər gücləndirilir. Elmtutumlu məhsulların və texnologiyaların işlənilməsi və tətbiqi üçün texnoparklar və innovasiya zonaları yaradılır. Ölkədə fəaliyyət göstərən Yüksək Texnologiyalar Parkının (YTP) əsas məqsədi İKT sektoru üzrə elm və istehsal sahələri arasında bir körpü yaratmaqdır. YTP-də fəaliyyət göstərən rezidentlər 7 il ərzində əlavə dəyər, gəlir, torpaq və əmlak vergisindən azad olunurlar. İKT sahəsində fəaliyyət göstərən sahibkarlıq subyektləri xaricdən idxal olunan texnika və avadanlığa görə dövlət gömrük rüsumundan tam azad edilirlər. Həmçinin YTP-yə xarici investisiyaları cəlb etmək başlıca məqsəddir.

Prezident İlham Əliyevin 2015-ci il 26 fevral tarixli Fərmanı ilə Mingəçevir Yüksək Texnologiyalar Parkı yaradılıb. Artıq Mingəçevir Yüksək Texnologiyalar Parkının rezidenti olan hüquqi şəxs və hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirən fiziki şəxs tərəfindən gömrük rüsumlarından azad olunmaqla idxal edilən qurğuların, hissə və ləvazimatların xarici iqtisadi fəaliyyətin mal nomenklaturası təsdiq edilib. Beləliklə nomenklaturada qeyd edilən və ölkəyə idxal edilən qurğular, hissə və ləvazimatlar gömrük rüsumlarından 7 il müddətinə azad olunacaq.

Hazırda İKT üzrə kadr hazırlığı işi də təkmilləşdirilir. Yüksəkixtisaslı mütəxəssislərə və elmi kadrlara artan tələbatın ödənilməsi məqsədilə ölkədəki ali təhsil ocaqlarında təhsilin elmi tədqiqatlar və innovasiyalarla sıx inteqrasiyasına əlverişli mühitin yaradılması istiqamətində işlər görülür. Dünyanın qabaqcıl təhsil ocaqları ilə əlaqələr genişləndirilir, həmçinin Azərbaycandan kənara "beyin axını"nın qarşısının alınması ilə əlaqədar müəyyən tədbirlər həyata keçirilir.