İTALİYADA MƏHƏMMƏD ƏSƏD BƏYİN 100 İLLİYİ QEYD EDİLMİŞDİR
Tədbiri giriş sözü ilə açan şəhərin Meri Domeniko Marrone ömrünün son illərini bu şəhərdə keçirmiş, əsərləri dünyanın bir çox dillərinə tərcümə edilmiş Məhəmməd Əsəd bəyin xatirəsinin Pozitano sakinləri üçün əziz olduğunu vurğulamışdır. O demişdir ki, Pozitanoda qısa müddət yaşamasına baxmayaraq, Əsəd bəy davranışı və alicənablığı ilə şəhər sakinlərinin dərin hörmət və rəğbətini qazanmışdır. Həyatının son illərində xəstəliyi ağırlaşdığı zaman (qanqrena nəticəsində hər iki ayağını itirmişdi) Pozitanonun o dövrdəki rəhbərliyinin qərarı ilə ona müalicə üçün aylıq maddi vəsait ayrılmış, sakinlər tərəfindən yardım olunmuşdur. Hətta yaşadığı evin sahibəsi ondan mənzil kirayəsi almaqdan imtina etmişdir.
Əsəd bəy haqqında ətraflı məlumatla çıxış edən professor Romolo Erkolino 2002-ci ildə Pozitanoda yazıçının vəfatının 60 illiyinin qeyd olunduğunu və yaşadığı evə xatirə lövhəsi vurulduğunu bildirmişdir. Atası ilə Əsəd bəyin yaxın dost olduğunu vurğulayan cənab R.Erkolino onu şərqlilərə məxsus davranışı və alicənablığı ilə xatırladığını söyləmişdir. Atasının o zaman Pozitanoda məmur olduğunu bildirən professor R.Erkolino atasının Əsəd bəyin kimliyi barədə sualına onun “Mən müsəlmanam və 1905-ci il oktyabrında Bakıda anadan olmuşam...” dediyini xatırlatmışdır.
Respublikamızın İtaliyadakı səfirliyinin müşaviri Bayram Həsənov Məhəmməd Əsəd bəyin 100 illiyi ilə əlaqədar xatirə gecəsinin təşkilinə görə Pozitano şəhəri rəhbərliyinə, professor R.Erkolinoya təşəkkür etmişdir. O demişdir ki, Məhəmməd Əsəd bəy uzun müddət Vətənindən uzaqlarda yaşamasına baxmayaraq, əsərlərində Azərbaycanın mədəniyyəti, coğrafiyası və tarixi barədə məlumat vermiş, milli adət-ənənələrə sadiq qalmışdır.
Gürcüstanın İtaliyadakı səfirliyinin müşaviri xanım Natia Sulava çıxışında xatırlatmışdır ki, Əsəd bəyin əsərlərində Azərbaycanla yanaşı, bütün Cənubi Qafqazın tarixi və mədəniyyəti, burada yaşayan insanların dini və mədəni müxtəlifliyinin rəngarəngliyi və tolerantlığı barədə geniş məlumat verilmişdir. Əsəd bəyin əsərlərindəki Şərq mədəniyyətinə və İslam dininə məxsus obrazlarla tanış olduqdan sonra Şərq aləminin fundamentalizm deyil, məhz humanizm və dünyəvilik kimi xüsusiyyətlərə malik olduğunu daha aydın görmək olur.
Sonra professor Romolo Erkolino və Cianmaria Talamonun ifasında “Əsəd bəy ilə müsahibə” tamaşası göstərilmiş, Əsəd bəyin ən məşhur əsərlərindən biri olan “Əli və Nino”dan parçalar oxunmuşdur.
Tədbirin sonunda Ralf Marşalekin Əsəd bəyə həsr olunmuş “Qurban Səid” sənədli filmi göstərilmişdir.
Xatirə gecəsinin keçirildiyi Murat Sarayının foyesində Azərbaycan dilində “Məhəmməd Əsəd Bəy-100” sözləri yazılmış afişa asılmış, yazıçının Avropanın müxtəlif dillərində nəşr olunmuş əsərləri və onun haqqında kitablardan ibarət sərgi təşkil edilmişdi.
Ertəsi gün Azərbaycan və Gürcüstan səfirliklərinin əməkdaşları, professor R.Erkolino Məhəmməd Əsəd bəyin vaxtilə yaşadığı evi, habelə məzarını ziyarət etmişlər.