Mikroplastik hər yerdədir: Alimlər insan sağlamlığı üçün gizli təhlükə barədə xəbərdarlıq edir – hesabat
Bakı, 20 aprel, AZƏRTAC
Mikroplastik getdikcə insan sağlamlığına birbaşa təsir göstərən amil kimi tanınır. 350-dən çox elmi tədqiqatın nəticələrini ümumiləşdirən yeni beynəlxalq hesabatın müəllifləri bu nəticəyə gəliblər.
AZƏRTAC xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, söhbət sintetik materialların parçalanması nəticəsində yaranan ölçüsü 5 millimetrdən kiçik plastik hissəciklərdən gedir. Bu gün mikroplastik yalnız suda, havada və torpaqda deyil, həm də insan orqanizmində, yəni, qanda, toxumalarda və digər bioloji mühitlərdə aşkar olunur.
Tədqiqatçılar təsir mənbələrinin beş əsas kateqoriyasını müəyyən ediblər: ətraf mühit, qapalı məkanlar, uşaq məhsulları, tibbi və kosmetik vasitələr, həmçinin qida məhsulları və içkilər. Bununla yanaşı, davamlı təsir səviyyəsi formalaşdıran “gizli mənbələrə” xüsusi diqqət yetirilir.
Belə mənbələrdən biri kimi tibbi mühit göstərilir. Hesabatın məlumatına görə, əməliyyat otaqlarında mikroplastikin konsentrasiyası bir iş növbəsi ərzində hər kvadratmetrə minlərlə hissəcik səviyyəsinə çata bilər. Bu hissəciklər kateterlərdən, infuziya sistemlərindən, implantlardan və digər tibbi avadanlıqlardan havaya və ətraf mühitə yayılır.
Xüsusilə yeni doğulanlara təsir ciddi narahatlıq doğurur. Mütəxəssislərin qiymətləndirməsinə görə, vaxtından əvvəl doğulan körpələr venadaxili qidalanma zamanı cəmi bir neçə gün ərzində onlarla, hətta yüzlərlə mikroplastik hissəcik qəbul edə bilər.
Təsirin əhəmiyyətli hissəsi məişət mühitində də formalaşır. Uşaq oyuncaqları, döşəmə örtükləri və digər polimer məmulatlar zamanla parçalanaraq havaya və ev tozuna hissəciklər buraxır. Nəzərə alsaq ki, uşaqlar bu cür səthlərlə daha çox təmasda olur və bədən kütləsinə nisbətən daha çox hava udurlar, onlara təsir səviyyəsi xeyli yüksəkdir.
Tədqiqatçılar tikinti və bəzək materiallarını da ayrıca qeyd edirlər. Tərkibində polimer komponentlər olan boyalar aşınma və təmir zamanı mikroplastikin mühüm mənbəyinə çevrilir. Müəlliflərin qiymətləndirməsinə görə, təxminən 100 kvadratmetr sahədə bir qat boya onlarla kvadrilyon polimer hissəcik ehtiva edə bilər.
Bundan əlavə, alimlər iqlim texnologiyaları da daxil olmaqla potensial yeni çirklənmə mənbələrinə diqqət çəkirlər. Xüsusilə, stratosfer aerozol inyeksiyalarının nəzərdən keçirilməsi göstərir ki, bu texnologiyalar nəzəri olaraq atmosferə əlavə mikroplastik daxil olmasına səbəb ola bilər.
Hesabatın müəllifləri vəziyyəti “hər yerdə mövcud olan və daimi təsir edən” kimi xarakterizə edir və bunun insanı inkişafın erkən mərhələlərindən başlayaraq bütün həyatı boyu müşayiət etdiyini bildirirlər.
Bununla belə, mikroplastikin insan sağlamlığına uzunmüddətli təsirləri hələ də öyrənilir. Lakin artıq indi mütəxəssislər bu təsirləri tibbi və ekoloji təhlükəsizlik baxımından potensial əhəmiyyətli kimi qiymətləndirirlər.
Bölmənin digər xəbərləri
