“Mygov” elektron xidmət portalından daha geniş funksiyaya malik olacaq – Ekspert rəyi
Bakı, 13 iyul, AZƏRTAC
Rəqəmsal transformasiya dedikdə çox zaman insanların ağlına ilk növbədə elektron xidmətlər gəlir. Halbuki bu anlayış daha geniş məna daşıyır. Əsl rəqəmsal transformasiya dövlət idarəçiliyinin qərarvermə mexanizmlərinin, məlumat mübadiləsinin və xidmətlərin göstərilməsi modelinin yenidən qurulması deməkdir. Məhz bu baxımdan Rəqəmsal İnkişaf Şurasının ilk iclasını Azərbaycanın dövlət idarəçiliyində yeni mərhələnin başlanğıcı hesab edirəm.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında telekommunikasiya və rəqəmsal transformasiya üzrə ekspert, dövlət informasiya sistemləri və kritik infrastruktur sahəsində mütəxəssis Asim Namazov bildirib.
“Uzun illər telekommunikasiya və dövlət informasiya sistemləri sahəsində çalışmış biri kimi deyə bilərəm ki, rəqəmsallaşmanın qarşısındakı əsas maneə texnologiyanın olmaması deyil. Əsas məsələ müxtəlif dövlət qurumlarının informasiya sistemlərinin eyni standartlarla işləməsi, məlumatların təhlükəsiz şəkildə paylaşılması və bütün proseslərin vahid strateji yanaşma əsasında idarə edilməsidir. Bu iclas məhz həmin koordinasiya mexanizminin gücləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır”, - deyə A.Namazov vurğulayıb.
Ekspert deyib: “Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, uğurlu rəqəmsal dövlət modelinin əsasını vahid idarəetmə, interoperabellik və məlumat əsaslı qərarvermə təşkil edir. Dünyanın qabaqcıl rəqəmsal dövlət modellərinə nəzər saldıqda görürük ki, uğurun əsas şərti vahid idarəetmə, interoperabellik və məlumat əsaslı qərarvermədir. Azərbaycanın da bu istiqamətdə atdığı addımlar dövlət xidmətlərinin daha sürətli, daha şəffaf və daha proaktiv şəkildə təqdim olunmasına imkan yaradacaq”.
Asim Namazov hesab edir ki, qəbul olunan qərarlar təkcə elektron hökumətin inkişafına deyil, həm də süni intellekt, böyük verilənlərin analitikası, kibertəhlükəsizlik və rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafına mühüm təkan verəcək: “Hesab edirəm ki, qəbul olunan qərarlar təkcə elektron hökumətin inkişafına deyil, həm də süni intellekt, böyük verilənlərin analitikası, kibertəhlükəsizlik və rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafı üçün baza rolunu oynayacaq. Yəni söhbət sadəcə yeni platformaların yaradılmasından yox, ölkənin gələcək rəqabət qabiliyyətini müəyyən edəcək rəqəmsal idarəetmə modelinin formalaşdırılmasından gedir”.
O, dövlət xidmətlərinin vahid platformada birləşdirilməsinin idarəetmədə keyfiyyət dəyişikliyi yaradacağını vurğulayıb: “Dövlət xidmətlərinin vahid platformada cəmləşdirilməsi rəqəmsallaşmanın ən vacib mərhələlərindən biridir. Bu, sadəcə istifadəçinin bir tətbiqdən digərinə keçməsini aradan qaldırmır, eyni zamanda, dövlət idarəçiliyinin iş prinsipini dəyişir. Vətəndaş artıq hansı qurumun hansı xidməti göstərdiyini düşünməməlidir. O, sadəcə ehtiyac duyduğu xidməti almalıdır. İnkişaf etmiş rəqəmsal dövlətlər də məhz bu prinsiplə fəaliyyət göstərir. Dövlət arxa planda koordinasiya olunur, vətəndaş isə bunu hiss etmir”.
Asim Namazov deyib ki, vahid platforma (“Mygov Biznes”) biznes mühiti üçün də mühüm üstünlüklər yaradacaq: “Yeni şirkətin qeydiyyatı, lisenziyaların alınması, vergi öhdəlikləri, sosial sığorta, gömrük və digər prosedurlar vahid platformada təqdim olunduqda həm inzibati yük azalır, həm də investisiya mühitinin cəlbediciliyi artır. Bu, xüsusilə kiçik və orta sahibkarlığın inkişafına müsbət təsir göstərə bilər”.
Bununla yanaşı, ekspert vahid platformaların inkişafında kibertəhlükəsizlik məsələlərinin prioritet olmasının vacibliyini diqqətə çatdırıb: “Vahid platforma nə qədər rahatlıq yaradırsa, eyni zamanda, kritik informasiya infrastrukturu baxımından da bir o qədər strateji əhəmiyyət qazanır. Belə platformalarda informasiya təhlükəsizliyi yalnız texniki məsələ deyil, milli təhlükəsizlik məsələsidir”.
Asim Namazov inteqrasiya prosesinin üç əsas prinsip üzərində qurulmasını təklif edib: “Fikrimcə, inteqrasiya prosesi üç əsas prinsip üzərində qurulmalıdır. Birincisi, “security by design” yanaşması tətbiq edilməlidir, yəni təhlükəsizlik sonradan əlavə olunan komponent deyil, sistem layihələndirilərkən onun ayrılmaz hissəsi olmalıdır. İkincisi, bütün dövlət qurumlarında məlumat mübadiləsi vahid standartlara əsaslanmalıdır ki, inteqrasiya davamlı və etibarlı olsun. Üçüncüsü isə xidmətlərin fasiləsizliyini təmin etmək üçün ehtiyat infrastruktur və müntəzəm kibertəhlükəsizlik sınaqları həyata keçirilməlidir”.
O hesab edir ki, bu prinsiplərə əməl olunacağı təqdirdə “Mygov” və “Mygov Biznes” platformaları Azərbaycanın rəqəmsal dövlət modelinin əsas sütunlarından birinə çevrilə bilər: “Əgər bu prinsiplər qorunarsa, “Mygov” və “Mygov Biznes” platformaları sadəcə elektron xidmət portalı deyil, Azərbaycanın rəqəmsal dövlət modelinin əsas platformasına çevrilə bilər. Hesab edirəm ki, növbəti mərhələdə əsas hədəf dövlət xidmətlərini yalnız rəqəmsallaşdırmaq deyil, süni intellekt və məlumat analitikası vasitəsilə proaktiv xidmət modelinə keçmək olmalıdır. Yəni vətəndaş müraciət etməzdən əvvəl dövlət onun hüququ yaranan xidməti özü təklif etməlidir. Məhz bu yanaşma gələcəyin rəqəmsal dövlət konsepsiyasının əsasını təşkil edir”.
Müxbir – Pərvanə Qafarova
Bölmənin digər xəbərləri
