Moskva, 24 sentyabr, AZƏRTAC 

Bir çox ölkələr arasında sərhədləri bağlamağa qadir olan koronavirus Rusiya və Azərbaycan arasında humanitar əlaqələrin inkişafına mane ola bilmədi. Ümumi bəlaya qarşı mübarizə xalqlarımızı daha möhkəm birləşdirdi və bu çətin dövrdə davam gətirməyə kömək oldu. Rusiya-Azərbaycan Dostluq Mərkəzinin rəhbəri Nataliya Krasovskaya AZƏRTAC-a müsahibəsində hər hansı kataklizmlərə baxmayaraq, təhsil və gənclər sahəsində iki ölkə arasında əməkdaşlığın dayandırılmaması barədə söhbət açıb.

-Nataliya Rudolfovna, Siz Rusiya ilə Azərbaycan arasında ən müxtəlif sahələrdə bu qədər sıx əlaqələrin köklərini nədə görürsünüz?

-Rusiya və Azərbaycan 70 il eyni dövlətin çərçivəsində birgə mövcud olublar. Bu, onların mentalitetlərinin bənzərliyinə səbəb olub. Postsovet dövründə biz ayrılmışıq və bu gün müxtəlif ölkələrdə yaşayırıq, lakin bizim daxilimizdəki tarixi yaddaş hələ də güclüdür, Rusiya və Azərbaycanın strateji tərəfdaşlığı isə təkcə qarşılıqlı faydalı maraqlar əsasında deyil, həm də qarşılıqlı hörmət və mehriban qonşuluq prinsipləri əsasında qurulur. Zaman ölkələrimiz qarşısına oxşar çağırışlar da qoyub: gənclərdə vətənpərvərlik hisslərini formalaşdırmaq, tarixi həqiqətin hər hansı təhrifini adlayaraq, Böyük Vətən müharibəsindəki birgə Qələbə haqqında xatirəni qoruyub saxlamaq və gələcək nəsillərə ötürmək vacibdir.

Buna hətta koronavirus pandemiyası da mane ola bilməz. Qələbə Günü keçirilən Rusiya-Azərbaycan telekörpüsündə Azərbaycan Veteranlar Şurasının sədri gənclər qarşısında çıxış etdi. Sentyabrın 3-də isə - İkinci Dünya müharibəsinin başa çatdığı tarixdə 75 ölkədə eyni vaxtda “Qələbə imlası” aksiyası keçirildi və Azərbaycan da bu aksiyaya qoşuldu. Tələbələr, məktəblilər və onların valideynləri hərbi tarix sahəsinə aid biliklərini yoxlamaqdan ötrü Bakıda toplaşmışdılar. Özü də bu aksiya çoxlarından ötrü imlanın yazıldığı rus dilinə növbəti dəfə öz ehtiramlarını nümayiş etdirmək üçün bir fürsət idi.

-Əgər digər postsovet məkanı ölkələri ilə müqayisə olunarsa, Siz Azərbaycanda rus dilinə olan münasibəti necə dəyərləndirərdiniz?

-Azərbaycan rəhbərliyi ölkələrimiz arasında humanitar əlaqələrin möhkəmlənməsinə kömək olan rus dili və ədəbiyyatının öyrənilməsini ənənəvi olaraq dövlət səviyyəsində dəstəkləyir. Təkcə onu xatırlatmaq kifayətdir ki, respublikada 1947-ci ildən “Azərbaycanda rus dili və ədəbiyyatı” jurnalı nəşr edilir və bu, bir növ rus dili filologiyasının və rus mədəniyyətinin vizit kartıdır. Bir çox mətbu və elektron KİV-lər ya rus dilində fəaliyyət göstərir, yaxud da onların rusdilli versiyaları mövcuddur. Rus bölməsində təhsil alan şagirdlərin payı hazırda 17 faiz təşkil edir və bu göstərici getdikcə artır. Rus dili üzrə məktəbə hazırlıq populyarlaşmaqdadır. Belə ki, 2019-cu ildən başlayaraq, tədrisin rus dilində keçirildiyi siniflərə düşmək üçün uşaq müsahibədə öz dil bacarıqlarını nümayiş etdirməlidir.

Azərbaycan paytaxtında bir sıra küçələr rus klassiklərinin - A.S.Puşkin, M.Y.Lermontov, L.N.Tolstoyun adını daşıyır. Bu yaxınlarda bakılılar arasında aparılan sorğunun nəticələri isə göstərib ki, onlar F.M.Dostoyevskiyə xüsusi maraq nümayiş etdirir, onun romanlarını orijinalda və ya tərcümədə oxuyurlar. Onlar, həmçinin müasir rusiyalı müəlliflərin - Viktor Pelevin, Boris Akunin, Dmitri Qluxovski və Gözəl Yaxinanın yaradıcılığına da yaxşı bələddirlər. Rus dilində yazan müasir Azərbaycan müəllifləri də var. Məsələn, şair Sahib Məmmədov 2019-cu il Avrasiya Ədəbiyyat Festivallar Festivalının və Mixail Plastov adına Beynəlxalq Ədəbiyyat Mükafatının laureatıdır.

-Artıq postsovet dövründə doğulan gənc azərbaycanlıların rus dilinə marağını nə ilə izah edə bilərsiniz?

-Rus dili millətlərarası ünsiyyət dillərindən biri olaraq gənclərə daha uğurlu karyera qurmaq və dünya üzrə səyahətlərdə özünü sərbəst hiss etmək imkanı verir. Məhz bu səbəbdən Bakı Slavyan Universiteti və Rusiyanın ali məktəblərinin - Moskva Dövlət Universitetinin və İ.M.Seçenov adına Birinci Moskva Dövlət Tibb Universitetinin filialları azərbaycanlılar arasında populyardır. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin və Rusiya Azərbaycanlı Gənclər Birliyinin sədri Leyla Əliyevanın müxtəlif dövrlərdə təhsil aldıqları məşhur Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutu (MDBMİ) Azərbaycan Diplomatik Akademiyası ilə birgə tələbələrin ikili diplomla buraxılışı proqramını həyata keçirirlər. Bu gün Azərbaycandan MDBMİ-də təhsil alan tələbə az deyil. MDBMİ-nin rektoru Anatoli Torkunovun bu yaxınlarda Azərbaycanın “Dostluq” ordeni ilə təltif edilməsi heç də əsassız deyil.

Azərbaycan gənclərində Rusiyanın digər ali məktəblərinə də tələbat var: bizim ölkədə təqribən 11 min azərbaycanlı tələbə təhsil alır. Onlardan təxminən min nəfəri federal büdcə hesabına təhsil alır. COVID-19 pandemiyası ilə əlaqədar, Azərbaycan məzunlarının Rusiya ali məktəblərinə daxil olmalarına keçilməz maneə yaratmaması üçün “Rusiyada təhsil al!” onlayn xidməti işə başlayıb. Bu portal vasitəsilə istifadəçilər Vahid Dövlət İmtahanına distant şəkildə hazırlaşa və rus dili biliklərini artıra bilərlər.

-Azərbaycandan olan tələbələr üçün evdən uzaqda yeni həyat tərzinə uyğunlaşmaq nə dərəcədə çətin olur?

-Rusiyanın ali məktəblərində xarici ölkələrdən o qədər çox tələbə təhsil alır ki, mənəvi dəstək və tanış olmayan reallıqda yardım prosesi çoxdan işlənib hazırlanıb. Bundan başqa, milli icmalar mövcuddur. Məsələn, Ulyanovsk Azərbaycanlılarının Tələbə Klubu. Onlar birinci kursda təhsil alanlara qəyyumluq edir və onlara psixoloji baryeri adlamaqda yardımçı olurlar. Təqdirəlayiq haldır ki, Ulyanovsk Klubu təkcə azərbaycanlıları qəbul etmir: onun tərkibinə 20 millətin nümayəndələri daxildir. Hətta rəqs qrupu da yaradılıb, onlar müxtəlif xalqların rəqslərini ifa edirlər. Bütün bunlar dostluq əlaqələrinin qurulmasına və mövcud stereotiplərə qarşı mübarizə aparılmasına kömək edir.

Sonradan gənc azərbaycanlılar Rusiya gerçəklikləri ilə bir sıraya qoşulur və cəmiyyətin həyatında fəal iştirak edirlər. Mənə məlumdur ki, pandemiya ilə mübarizədə tibb sahəsində təhsil alan bir çox azərbaycanlı tələbələr təmənnasız olaraq “qırmızı zona”da fədakarlıqla çalışaraq rusiyalı həkimlərə kömək ediblər. Bütün ölkə üzrə Rusiya Gününə həsr olunan “Piroq bişir və sağ ol de” aksiyası keçiriləndə isə Novosibirskdə “Rusiya-Azərbaycan Gəncləri Birliyi”nın üzvləri həkimlər üçün çay, milli şirniyyat və mürəbbədən ibarət hədiyyə dəstləri toplamışdılar.

Şəhər günündə gənc azərbaycanlılar Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisinin ərazisindəki “Azərbaycan” pavilyonunda moskvalılar və paytaxtın qonaqları üçün bayram proqramı hazırlamışdılar. Bayram iştirakçıları Azərbaycan xalçaçılığı və daş üzərində oyma texnikası ilə tanış olmaq, qədim milli çalğı alətlərinə və geyimlərə baxmaq, həmçinin milli mətbəxin ləziz təamlarını dadmaq imkanı əldə ediblər. Rusiya təntənəsinə əlavə edilən belə milli kolorit çoxlarına rəngarəng, ləziz və qonaqpərvər Azərbaycanı praktik olaraq özü üçün kəşf etməyə kömək oldu.

-Rusiya ilə Azərbaycan arasında humanitar və gənclər sahəsində qarşılıqlı fəaliyyətdə hansı gözləntilər var?

-Ötən il gənclər siyasəti üzrə Rusiya-Azərbaycan sazişi imzalanıb. Saziş bu əməkdaşlıq sahəsini prinsipcə yeni səviyyəyə çıxarmağa imkan verəcək. Bundan başqa, böyük sayda müxtəlif mexanizm və məkanlar mövcuddur ki, burada gənclər tanış olmaq, bir-birini yaxından tanımaq və biznes üzrə tərəfdaş tapmaq imkanı əldə edir. Belə məkanlardan biri də Rusiya-Azərbaycan Beynəlxalq Gənclər Forumudur. Forumda gənclərin ictimai təşkilatlarının lider-rəhbərləri iştirak edirlər. Bundan başqa, cari ildə artıq Rusiyada Azərbaycan Mədəniyyət Günlərinin, həmçinin Sankt-Peterburqda Beynəlxalq Mədəniyyət Forumunun, - yeri gəlmişkən, bu forumda Azərbaycan əsas qonaq ölkə qismində olacaq, - keçirilməsi artıq planlaşdırılıb. Ümumiyyətlə, koronavirus gəlir və gedir, lakin həyat davam edir. Ölkələrimizin bir-birinə yaxınlaşmaq və dostluq əlaqələri qurmaq istəyi isə dəyişməzdir və hər hansı pandemiya bu prosesi dayandırmaq iqtidarında deyil.

Fəridə Abdullayeva

AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri

Moskva