Siyasi şərhçi: Xəzər hövzəsində ekoloji problemlərin həlli regional əməkdaşlıq tələb edir
Bakı, 9 sentyabr, AZƏRTAC
Azərbaycanın COP29-dan sonra əsas vəzifəsi iqlim diplomatiyasından iqlim icrasına keçidi nümayiş etdirməkdir. Əks halda, dünya Bakını yalnız beynəlxalq iqlim gündəliyi çərçivəsində tədbirlər keçirən ölkə kimi tanıya bilər. Buna görə Azərbaycan artıq qəbul edilmiş qərarların praktik nəticələrə çevrildiyini göstərən regional mərkəz kimi mövqelənə bilər.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında siyasi şərhçi Elnur Ənvəroğlu deyib.
Onun sözlərinə görə, iqlim dəyişikliyi çox mürəkkəb məsələdir və Azərbaycan bu sahədə bir sıra ciddi problemlərlə üzləşir. Bunlardan biri ölkə üçün strateji və nəqliyyat əhəmiyyəti daşıyan Xəzər hövzəsində su səviyyəsinin ilbəil azalmasıdır. Bu yaxınlarda Azərbaycanda keçirilən Qara Dəniz-Xəzər Logistika Forumunda da Xəzər dənizində su səviyyəsinin azalmasının ticarət gəmilərinin hərəkətinə ciddi təsir göstərdiyi məsələsi gündəmə gətirilib. Hazırda xarici investorların diqqəti Bakı və Aktau istiqamətinə yönəlsə də, Xəzərdə yaranan böhran bir sıra perspektivləri əngəlləyir. Düşünürəm ki, bu istiqamətdə Azərbaycan Xəzəryanı ölkələrlə birgə təşəbbüslərə start verməlidir. Xəzər hövzəsində yaranan ekoloji problemlərin həlli yalnız ayrı-ayrı ölkələrin deyil, bütün sahilyanı dövlətlərin birgə fəaliyyətini tələb edir. Xüsusilə Xəzərin səviyyəsinin azalmasının nəqliyyat, logistika və iqtisadi əlaqələrə təsirləri nəzərə alınaraq regional əməkdaşlığın praktiki mexanizmləri formalaşdırılmalıdır.
Siyasi şərhçi qeyd edib ki, Xəzər Azərbaycan üçün yalnız nəqliyyat baxımından deyil, yaşıl enerji sahəsində də mühüm təbii resurs və imkan mənbəyidir. Xəzər dənizi Azərbaycanın yaşıl enerji potensialını ixrac imkanlarına çevirmək üçün mühüm platforma ola bilər.
“Azərbaycanın quruda olduğu kimi, dənizdə də külək potensialı kifayət qədər böyükdür. Ölkənin 2030-cu ilə qədər elektrik enerjisi üzrə bərpaolunan enerji gücünün payını 30 faizə çatdırmaq hədəfi var. COP29 materiallarında Azərbaycanın iqtisadi Günəş potensialı 23 giqavat, texniki offshore külək potensialı isə 157 giqavat kimi göstərilir. Bu baxımdan Xəzər dənizinin offshore külək potensialı xüsusilə əhəmiyyətlidir. Azərbaycanın yaşıl enerji strategiyası yalnız bərpaolunan enerjinin istehsalının artırılması ilə məhdudlaşmamalıdır. Onun sözlərinə görə, enerji saxlanc sistemlərinə, çevik elektrik şəbəkələrinə və regional interkonnektorlara investisiya qoyulması Azərbaycanın Cənubi Qafqazda enerji keçidinin əsas mərkəzlərindən birinə çevrilməsinə kömək edə bilər. Üstəlik, bunun üçün artıq regional baza da formalaşır”, - deyə E.Ənvəroğlu bildirib.
O hesab edir ki, digər mühüm istiqamət xarici investisiyaların yaşıl kapitala yönəldilməsidir. COP29-un ən mühüm nəticələrindən biri iqlim maliyyəsinin miqyasının artırılması məsələsi olub. BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasının “Bakı İqlim Fəaliyyəti Həftəsi-2026” tədbirinin açılışında da COP29 çərçivəsində 2035-ci ilə qədər illik 300 milyard dollarlıq yeni iqlim maliyyəsi hədəfi və bütün mənbələrdən illik 1,3 trilyon dollara qədər maliyyənin səfərbər edilməsi çağırışı vurğulanıb. Bütün bunları nəzərə alsaq, Azərbaycan burada özünü yalnız kapital alan ölkə kimi deyil, regional yaşıl investisiya platforması kimi təqdim edə bilər. Əsas məsələ investisiyanın sadəcə həcmi deyil, texnologiya və bilik transferidir. Buna görə Azərbaycan xarici şirkətləri enerji layihələrinə cəlb edərkən yerli təchizat zəncirinin, mühəndislik imkanlarının və insan kapitalının inkişafını da investisiya şərtlərinin bir hissəsinə çevirə bilər. Bu yanaşma xarici kapitalın ölkə iqtisadiyyatına yalnız maliyyə resursu kimi deyil, eyni zamanda, yeni texnologiyaların, peşəkar biliklərin və istehsal imkanlarının gətirilməsi baxımından təsirini artırar.
“Azərbaycanın COP29-dan sonrakı mərhələdə əsas üstünlüyü beynəlxalq diqqəti qorumaqdan daha çox, həmin diqqəti konkret layihələrə, investisiyalara və institusional əməkdaşlığa yönəltmək imkanından istifadə etməsidir. Yaşıl enerji, iqlim maliyyəsi, Xəzər hövzəsində regional əməkdaşlıq və texnologiya transferinin vahid strategiyada birləşdirilməsi Azərbaycanın iqlim gündəliyində mövqeyini daha da gücləndirə bilər”, - deyən siyasi şərhçi fikrini yekunlaşdırıb.
Müxbir - Səbinə Əlizadə
Bölmənin digər xəbərləri
