Sosial şəbəkələrdə yaşın təsdiqlənməsi mexanizmi uşaqlar üçün rəqəmsal qalxan rolunu oynayacaq - ŞƏRH
Bakı, 6 iyul, AZƏRTAC
Milli Məclisin sosial şəbəkələrdə yaş həddinin müəyyən edilməsi ilə bağlı qəbul etdiyi yeni qanunvericilik aktı ölkədə uşaqların rəqəmsal təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi istiqamətində mühüm addımdır.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin İnformasiya və kommunikasiya texnologiyaları mərkəzinin direktoru, İKT üzrə mütəxəssis Fərhad Mirəliyev deyib.
Ekspert bildirib ki, bu qanun sosial şəbəkələrə qadağa və ya texnoloji inkişafın qarşısını almaq məqsədi daşımır: “Bu, bizim gələcəyimiz olan uşaqların rəqəmsal dünyanın zərərli təsirlərindən qorunması üçün dövlət tərəfindən yaradılan rəqəmsal qalxandır. Müasir interneti yalnız faydalı məlumatlardan ibarət mühit kimi qəbul etmək düzgün olmaz. Süni intellekt alqoritmlərinin manipulyasiya imkanları, kiberbullinq, internet dələduzluğu və uşaqların psixologiyasına uyğun olmayan zərərli məzmunlar yetkinlik yaşına çatmayanlar üçün ciddi təhlükə yaradır”.
Fərhad Mirəliyev qeyd edib, real həyatda uşaqlar zərərli vərdişlərdən necə qorunursa, rəqəmsal mühitdə də eyni yanaşma tətbiq edilməlidir: “Qanun 16 yaşadək şəxslər üçün qeydiyyatı məhdudlaşdırır, 16-18 yaşarası yeniyetmələr üçün isə valideyn razılığı tələb edir. Bu, ailə institutunda rəqəmsal nəzarət mexanizmini gücləndirəcək. Eyni zamanda, bu təcrübə Avstraliya, Fransa, Böyük Britaniya və ABŞ kimi ölkələrdə də artıq tətbiq olunur və həmin ölkələrdə uşaqların psixoloji və emosional sağlamlığına xüsusi diqqət yetirilir”.
F.Mirəliyev qeyd edib ki, qanunun qüvvəyə minməsindən sonra nəzərdə tutulan 12 aylıq keçid dövrü həm platformaların yeni tələblərə uyğunlaşması, həm də cəmiyyətin maarifləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
“İKT mütəxəssisləri, valideynlər və dövlət birlikdə çalışaraq uşaqları yeni rəqəmsal dövrə hazırlamalıdır. Unutmamalıyıq ki, bu qanun uşaqların hüquqlarını məhdudlaşdırmır, əksinə onların sağlam, təhlükəsiz və rəqəmsal təhdidlərdən uzaq böyümək hüququnu təmin edir”, - deyə İKT üzrə mütəxəssis vurğulayıb.
Ekspert hesab edir ki, qanunvericiliklə yanaşı, valideyn məsuliyyəti də həlledici rol oynayır: “Heç bir qanun valideynin öz övladına olan münasibətindən daha təsirli ola bilməz. Necə ki, alkoqol və tütün məmulatlarının satışı qanunla məhdudlaşdırılır, amma valideyn nəzarəti zəif olduqda uşaqlar yenə də bu təhlükəli vasitələrə çıxış əldə edə bilirlər, rəqəmsal mühitdə də eyni vəziyyət yaranır”.
F.Mirəliyevin sözlərinə görə, ailələrdə rəqəmsal savadlılığın artırılması xüsusilə vacibdir. “Valideynlər çox vaxt övladlarının asudə vaxtını təşkil etmək üçün öz mobil telefonlarını onlara verirlər. Həmin telefonlarda isə valideynin “TikTok”, “Instagram”, “Facebook” və digər sosial şəbəkələrdəki hesabları açıq olur. Nəticədə azyaşlı uşaqlar yaşlarına uyğun olmayan məzmunla qarşılaşırlar. Bu, çox ciddi problemdir”, – deyə o bildirib.
Ekspert vurğulayıb ki, qanunlar ailədaxili nəzarəti tam əvəz edə bilməz: “Valideynlərin rəqəmsal savadlılığı elə səviyyədə olmalıdır ki, onlar övladlarını rəqəmsal mühitdə gözləyən potensial təhlükələrdən qoruya bilsinlər. Mobil telefon, planşet və kompüterləri vaxt məhdudiyyəti və nəzarət olmadan uşaqlara vermək, onların sosial şəbəkələrdə və ya oyunlarda uzun müddət qalmasına şərait yaratmaq təhlükəli tendensiyadır. Buna görə də qanunvericiliklə yanaşı, ailə daxilində rəqəmsal savadlılığın artırılması və valideynlərin internet mühitinin riskləri barədə məlumatlandırılması eyni dərəcədə vacibdir”, - deyə ekspert vurğulayıb.
Müxbir – Pərvanə Qafarova
Bölmənin digər xəbərləri
