Kələxana türbələrində arxeoloji qazıntılardan sonra bərpa işlərinə başlanacaq - REPORTAJ VİDEO
Şamaxı, 18 fevral, Rəşad Türkoğlu, AZƏRTAC
Şamaxının şəhər mərkəzindən 6 kilometr aralıda olan Kələxana kəndinin ərazisindəki eyniadlı türbələr kompleksi yerli və xarici qonaqların tez-tez üz tutduqları məkanlardan biridir. Bu türbələr Azərbaycanda yeganə olmasa da, unikal abidələrdən hesab edilir. Doqquz türbədən ibarət kompleksdən hazırda yeddisi dövrümüzədək gəlib çıxıb.
AZƏRTAC xəbər verir ki, Şirvan-Abşeron memarlıq məktəbi üçün xarakterik olan Kələxana türbələrinin yalnız birinin üzərində kitabə qalıb. Həmin kitabədə abidənin inşa tarixi və dəfn edilənin kimliyi haqqında məlumat verilib.
Səkkizbucaqlı olan Kələxana türbələri piramida şəkilli günbəzlə örtülüb. Türbələrin hər biri baştağlı divarla əhatələnmiş dördbucaqlı həyətdə yerləşir. Bu, kompleksə özünəməxsus həcm - kompozisiya verir. Əhəng daşından tikilmiş Kələxana türbələrinin hamısı eyni quruluşda olsa da, giriş səthlərindəki memarlıq bölgülərinin müxtəlifliyi onların hər birinə fərdi xüsusiyyətlər verir.
Bu türbələr haqqında danışan Kələxana kənd sakini Qəzənfər Əliyev bildirir ki, bura dünyanın dörd bir yerindən, eləcə də ölkəmizin hər tərəfindən qonaqların gəlməsi sevindirici haldır. “Əvvəllər avtomobil yolu yararsız olduğundan bura gələn qonaqların sayı o qədər də çox deyildi. Amma indi Kələxana kəndinin içərisindən keçərək türbələrin yanına qədər olan məsafə asfalt olduğundan bu ərazilərdə tez-tez yerli və xarici qonaqları görmək olur”, - deyə o vurğulayır.
Tarix üzrə fəlsəfə doktoru Fariz Xəlillinin sözlərinə görə, bu abidə XIV-XVI əsrlər Xəlvətilik Sufi məktəbinə məxsus türbələrlə oxşardır. Fərqləndirici bir elementə rast gəlinmir. Sonralar inşa olunan bəzi tikililər var ki, bu da türbələrlə yanaşı, həmin ərazidə başqa tarixi binaların da olduğunu deməyə əsas verir: “Hesab edirəm ki, kompleksin daha ətraflı araşdırılmasına ehtiyac var. Bu türbələr təkcə XVII əsrə aid deyil. Türbələrin ən sonuncusu XVII əsrə aid ola bilər. Düşünürəm ki, XV-XVII əsrlərdə həmin mərkəzləri idarə edən şəxslərin dəfn olunduğu türbələrdir. Təəssüf ki, birinin üzərində yazı qalıb”, - deyə Fariz Xəlilli əlavə edib.
Türbələrdən yeddisi tam olaraq, bəzilərinin isə müdafiə divarlarının qalıqları dövrümüzə qədər çatsa da, zaman keçdikcə abidələr eroziyaya uğrayaraq yararsız hala düşüb. Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinin Qəbələ regional idarəsinin Şamaxı bölgəsi üzrə abidə mühafizəçisi, baş mütəxəssis Yasin Nuruyevlə söhbət zamanı bildirib ki, Şamaxı rayonu ərazisində bərpa edilməsi nəzərdə tutulan bir neçə memarlıq abidəsi var. Onlardan biri də Kələxana türbələridir. İlkin mərhələdə bu ərazilərdə işlərə start veriləcək: “Kələxana türbələri kompleksi dövlət tərəfindən tam nəzarətə götürülüb, yaxın müddətdə burada arxeoloji qazıntı işlərinin aparılması gözlənilir. Arxeoloji qazıntılardan sonra bərpa-konservasiya işlərinə start veriləcək. Bundan sonra türbələr əvvəlki halına qaytarılacaq”.
Qeyd edək ki, Şamaxıda dövlət tərəfindən qorunan 102 tarixi abidə var.
Bölmənin digər xəbərləri
