Türk ekspert: Aİ ilə enerji əməkdaşlıq Azərbaycanın etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyini möhkəmləndirir VİDEO
Bakı, 16 aprel, AZƏRTAC
Yaxın Şərqdə son dövrlərdə baş verən hadisələr göstərir ki, regiondakı gərginlik artıq yalnız siyasi rəqabət çərçivəsindən çıxaraq hərbi qarşıdurma mərhələsinə keçib. Xüsusilə İran və İsrail arasında başlayan müharibənin ABŞ-nin də qoşulması ilə çox qısa müddətdə regional böhrana çevrilməsi bunu açıq şəkildə təsdiqləyir.
Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında beynəlxalq münasibətlər üzrə türk ekspert Serkan Gündoğdu bildirib.
Ekspert qeyd edib ki, müharibənin qısa müddətdə genişlənməsi və hərbi hədəflərlə yanaşı, enerji infrastrukturunun da hədəfə alınması prosesin artıq strateji mübarizə xarakteri daşıdığını göstərir. Bu, eyni zamanda, Yaxın Şərqdə baş verən qarşıdurmaların birbaşa qlobal iqtisadiyyata və enerji sistemlərinə təsir etdiyini də ortaya qoyur.
“Yaxın Şərqdə artan bu geosiyasi gərginliklər və xüsusilə Hörmüz boğazı ətrafında yaşanan böhran qlobal enerji təhlükəsizliyinin nə dərəcədə həssas olduğunu bir daha göstərir. Qlobal neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz ticarətinin əhəmiyyətli hissəsinin bu dar boğazdan keçməsi regiondakı istənilən qeyri-sabitliyin qlobal miqyasda enerji təchizatında ciddi risklər yarada biləcəyini sübut edir”, – deyə o vurğulayıb.
S.Gündoğdu bildirib ki, bu şəraitdə enerji təchizatının təhlükəsizliyinin təmin olunması üçün mənbə və marşrutların şaxələndirilməsi artıq yalnız iqtisadi seçim deyil, strateji zərurətə çevrilib. Bu kontekstdə Azərbaycanın həyata keçirdiyi enerji siyasəti və çoxşaxəli xarici siyasət strategiyası ölkəni qlobal enerji təhlükəsizliyində balanslaşdırıcı aktor kimi ön plana çıxarır. Xəzər hövzəsinin hidrokarbon ehtiyatlarını Türkiyə vasitəsilə Avropaya çatdıran Cənub Qaz Dəhlizi enerji təchizatını coğrafi baxımdan şaxələndirərək tək marşrutdan asılılığı azaldır və geosiyasi riskləri minimuma endirir.
“Son illərdə Azərbaycanın Avropaya təbii qaz ixracının artması və qazın daha çox ölkəyə çatdırılması ölkənin təkcə enerji tədarükçüsü deyil, eyni zamanda, regional enerji şəbəkəsinin mərkəzində yer alan əsas aktorlardan birinə çevrildiyini göstərir. Azərbaycanın həyata keçirdiyi enerji strategiyası yalnız ixracla məhdudlaşmır, eyni zamanda, regional inteqrasiyanı hədəfləyən daha geniş bir vizyonu əhatə edir. Xüsusilə Türkiyə ilə inkişaf etdirilən strateji tərəfdaşlıq çərçivəsində enerji, nəqliyyat və ticarət sahələrində reallaşdırılan layihələr Cənubi Qafqazı Avropa ilə Asiya arasında kritik bağlantı məkanına çevirir. Bu proses çərçivəsində formalaşan iqtisadi qarşılıqlı asılılıq regionda sabitliyi təşviq edən əsas amillərdən biri kimi çıxış edir, enerji və nəqliyyat xətlərinin çoxmillətli strukturu isə sistemin dayanıqlığını artıraraq mümkün böhranların təsirini məhdudlaşdırır”, - deyə S.Gündoğdu bildirib.
O qeyd edib ki, Azərbaycanın həyata keçirdiyi siyasət və irəli sürdüyü təşəbbüslər Cənubi Qafqazda uzunmüddətli təhlükəsizlik və davamlı əməkdaşlıq üçün real zəmin yaradır. İqtisadi inteqrasiyanın dərinləşməsi region ölkələri üçün sabitliyi daha rasional seçimə çevirir və münaqişə risklərini azaldır.
Ekspert əlavə edib ki, Avropa İttifaqı ilə genişlənən enerji əməkdaşlığı Azərbaycanın beynəlxalq sistemdə etibarlı və proqnozlaşdırıla bilən tərəfdaş kimi mövqeyini daha da möhkəmləndirir. Bununla yanaşı, bu modelin uzunmüddətli və inklüziv regional sistemə çevrilməsi bir sıra şərtlərdən asılıdır. Bu baxımdan region ölkələri ilə münasibətlərin normallaşması, layihələrin daha inklüziv xarakter alması və əməkdaşlıq mexanizmlərinin genişləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Əks halda mövcud əməkdaşlıq modeli məhdud çərçivədə qala bilər.
Sonda ekspert vurğulayıb ki, Yaxın Şərqdə artan enerji riskləri fonunda Azərbaycanın enerji və xarici siyasət strategiyası yalnız alternativ marşrut təqdim etmir, eyni zamanda, Cənubi Qafqazda sabitlik yaradan sistemli model kimi çıxış edir. Türkiyə ilə birlikdə formalaşdırılan bu çoxşaxəli əməkdaşlıq yanaşması institusional əsaslarla gücləndirildiyi təqdirdə, regionun gələcəkdə sabit və davamlı inkişaf xəttinə daxil olmasında əsas müəyyənedici amillərdən biri olacaq.
Müxbir -Səbinə Əlizadə
Bölmənin digər xəbərləri
