Azərbaycanın Böyük Britaniyadakı səfirliyi Ermənistanın təcavüzü nəticəsində ölkəmizin ərazisinin 20 faizinin 10 ildən çoxdur ki, işğal altında qaldığını, 1 milyondan çox qaçqın və məcburi köçkünün ağır şəraitdə yaşamasını beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətinə çatdırmaq üçün məqsədyönlü iş aparır. Səfirliyin bu sahədəki səyləri martın 17-də Britaniya Parlamentinin Lordlar Palatasında 3 nömrəli komitənin iclas otağında Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinə mane olan amillər mövzusunda ictimai yığıncaq formasında tədbirin keçirilməsi ilə nəticələnmişdir. 

Səfirlikdən AZƏRTAC-a daxil olmuş məlumatda bildirilir ki, Azərbaycanın bu ölkədəki diplomatik missiyasının təşəbbüsü ilə keçən ilin may ayında Britaniya Parlamenti nümayəndə heyətinin tərkibində Bakıya səfər etmiş Lordlar Palatasının üzvü Lord Əhmədin təşəbbüsü və təşkilatçılığı, habelə Britaniyada fəaliyyət göstərən “Vətən” cəmiyyətinin sədri Murad Həsənlinin sədrliyi ilə keçirilən tədbirdə 50-dən çox dinləyici iştirak etmişdir. ABŞ-ın Harvard Universitetində fəaliyyət göstərən Xəzər Tədqiqatlar Mərkəzinin tədqiqatlar direktoru Brenda Şaffer və britaniyalı alim, qaçqınlar üzrə mütəxəssis Devid Barçard tədbirə toplaşanlar qarşısında çıxış etmiş, onların suallarını cavablandırmışlar. Tədbirdə Baronessa Kerolayn Koks, Londonda nəşr olunan “Diplomat” jurnalının baş redaktoru Elizabet Styuart, Ermənistanın Böyük Britaniyadakı səfirliyinin əməkdaşı Qadik Ovanesyan, Britaniyanın xarici işlər nazirliyinin, bu ölkədəki Azərbaycan və erməni diasporlarının nümayəndələri iştirak edirdilər.

Tədbirdə əvvəlcə Brenda Şaffer çıxış etmişdir. O, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə aradan qaldırılmasının vacibliyini vurğulamış, problemin tarixi barədə qısa məlumat vermişdir. Natiq demişdir ki, münaqişə Azərbaycanda 1 milyondan çox, Ermənistanda isə 300 min nəfər qaçqın və məcburi köçkün ordusunun yaranmasına səbəb olmuşdur. Ermənistan təkcə Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsini deyil, onunla həmsərhəd olan digər rayonlarını da işğal etmişdir. Bu ərazilərdəki sənaye obyektləri, kəndlər və şəhərlər, kommunikasiya qovşaqları, maddi mədəniyyət abidələri dağıdılmışdır. Təəssüf ki, beynəlxalq ictimaiyyət Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə aradan qaldırılması prosesinin zəif getdiyinə indinin özündə də biganədir. Problemin həllində qətiyyət nümayiş etdirmək əvəzinə, münaqişənin aradan qaldırılması işini bir-birinin üzərinə atmaqla kifayənlənən BMT və ATƏT-in mövqeyinə heç cür bəraət qazandırmaq olmaz. Çünki “Nə sülh, nə də müharibə” şəraiti perspektiv üçün yaxşı heç nə vəd etmir. Öz vətənində çox ağır şəraitdə yaşayan 1 milyondan artıq azərbaycanlı qaçqın arasında münaqişənin müharibə yolu ilə həllini istəyənlərin də çox olduğunun canlı şahidiyəm.

Münaqişə hər iki ölkənin inkişafını, onların Avroya daha sürətlə inteqrasiyasını əngəlləyən başlıca amildir. Bəzi qüvvələr işğalçı Ermənistanı ictimai fikrə qalib tərəf kimi sırımağa çalışırlar.

Azərbaycan ərazilərini işğal altında saxladığına görə Ermənistan bölgədə həyata keçirilən qlobal neft və qaz layihələrindən kənarda qalmışdır ki, bu da onun iqtisadi cəhətdən zəifləməsinə gətirib çıxarmışdır.

Natiq bir sıra əcnəbi jurnalistlərin Dağlıq Qarabağ münaqişəsini xristian Ermənistanla müsəlman Azərbaycan arasında münaqişə kimi qiymətləndirmələrinin yanlış fikir olduğunu diqqətə çatdıraraq, Qafqaz xalqlarının həmişə bir yerdə yaşayaraq, bir-birinin adət-ənənələrinə hörmət etdiklərini və bu məsələdə dözümlü olduqlarını bildirmişdir. Münaqişənin uzanmasında maraqlı qüvvələrin olduğunu söyləyən B.Şaffer demişdir ki, əslində Dağlıq Qarabağ probleminin həllinə Rusiya və İran daha çox əngəl törədirlər. Belə qüvvələr Dağlıq Qarabağın erməni icmasının da danışıqlar prosesində iştirakını vacib sayırlar. Əgər belə olarsa, danışıqlar prosesində Dağlıq Qarabağın azərbaycanlı icmasının da iştirakı labüddür. Əslində icmaların danışıqlar prosesinə qatılması heç nəyi həll etməyəcəkdir. Zənnimcə, bu amilin ortaya atılması münaqişənin onsuz da həddən çox dolaşdırılmış kələfinə daha bir düyün vurmaq istəyənlərin taktiki gedişidir. Bunu birinci növbədə Ermənistan liderləri, bu ölkənin məhrumiyyətlərə düçar olmuş xalqı dərk etməlidirlər.

Müharibənin vurduğu irimiqyaslı ziyana baxmayaraq, zəngin neft və qaz ehtiyatlarına, digər qiymətli təbii sərvətlərə malik olan Azərbaycan Qafqaz ölkələri arasında daha çox inkişaf sürətinə malikdir, əhalisinin rifahı ildən-ilə daha da yaxşılaşır. Ermənistan işğal altında saxladığı Azərbaycan torpaqlarını nə qədər tez tərk edərsə onun tənəzzüldən qurtarması bir o qədər tez baş verə bilər.

Azərbaycan və Ermənistan sərhədlərində, habelə Dağlıq Qarabağda beynəlxalq sülhməramlı qüvvələrin yerləşdirilməsinin məqsədəuyğun olmadığını bildirən natiq demişdir ki, iki ölkə prezidentlərinin təkbətək danışıqları ATƏT-in Minsk qrupunun fəaliyyətindən daha faydalıdır. Təbiidir ki, tərəflər güzəştə getməlidirlər. Bu güzəşt Ermənistan üçün Azərbaycan torpaqlarını qeyd-şərtsiz işğaldan azad etməsi olmalıdır.

Tədbirdə çıxış edən Britaniyalı alim D.Barçard da münaqişənin həllinin ləngiməsində Ermənistanın günahkar olduğunu bildirmiş, dünya dövlətlərini problemə ikili standartlarla yanaşmaq meylindən çəkinməyə çağırmışdır. Natiq demişdir ki, dünyanın aparıcı dövlətləri, o cümlədən ABŞ uzun müddət məsələyə məhz ikili standartlar mövqeyindən yanaşmışlar. Ermənistana külli miqdarda yardım göstərən Birləşmiş Ştatlar 907-ci düzəlişlə Azərbaycanı son iki ilə qədər belə yardımdan məhrum etmişdir. Natiq Qərb ölkələrinin siyasətçilərini Dağlıq Qarabağ probleminin həllində ədalətli olmağa çağırmışdır.

Tədbirin axırında hər iki natiq iştirakçıların suallarına cavab vermişdir. Ermənipərəst Baronessa K.Koks yenə də xislətinə sadiq qalaraq lüzumsuz fikirləri ilə tədbir iştirakçılarını hiddətləndirmişdir. O, B.Şafferi faktları təhrif etməkdə təqsirləndirərək, guya Azərbaycanda 1 milyon deyil, daha az qaçqının olduğunu, guya Ermənistanın öz qaçqınlarını rahat mənzillərlə təmin etdiyini, iqtisadi cəhətdən güclü olan Azərbaycanın isə bu sahədə heç bir iş görmədiyini, guya Dağlıq Qarabağın blokadada saxlanıldığını, guya Şuşanın tarixən erməni şəhəri olduğunu, guya Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin Sumqayıt və Bakıda erməni qırğınlarının nəticəsində başlandığını iddia etmişdir .

Baronessanın “bu dəlillərini” cəfəngiyat adlandıran B.Şaffer Sumqayıt və Bakı hadisələrinin qabaqcadan hazırlanmış və naməlum qüvvələr tərəfindən törədilmiş epizodik hadisələr olduğunu, Şuşanın təməlinin azərbaycanlı Pənahəli xan tərəfindən qoyulduğunu tarixi faktlarla sübut etmişdir. Natiqin “Ermənistandan və İrandan hər cür dürlü yardımlar alan Dağlıq Qarabağın guya blokadada saxlanmasını siz nəyə əsasən iddia edirsiniz?!” sualından özünü itirən Baronessa K.Koks tədbiri tərk etməklə vəziyyətdən çıxmışdır. Erməni diasporu nümayəndələrinin də bu cür qərəzli və məntiqsiz suallarına tutarlı dəlillərlə cavab verilmişdir.

Belə bir tədbirin keçirilməsi sübut edir ki, artıq dünya ictimaiyyəti Azərbaycanın haqq işini görür, qiymətləndirir və müdafiə edir.