Bakı-Daşkənd-Ankara xətti Avrasiyada yeni geosiyasi tarazlığın əsas dayaqlarından birinə çevrilir ŞƏRH
Bakı, 25 avqust, AZƏRTAC
Azərbaycan ilə Özbəkistan arasında münasibətlərin hazırkı səviyyəsini yalnız iki qardaş ölkə arasında diplomatik yaxınlaşma kimi qiymətləndirmək düzgün olmaz. Bakı ilə Daşkənd arasında formalaşan strateji tərəfdaşlıq Türk dünyasının şərqi ilə qərbi arasında meydana çıxan yeni geosiyasi arxitekturanın mühüm dayaqlarından biridir. Azərbaycan bu gün yalnız Cənubi Qafqazın aparıcı dövlətlərindən biri deyil, həm də Türk dünyasının Qərbə açılan strateji mərkəzidir. Türkiyə isə Azərbaycanla birlikdə Avrasiya məkanının Avropa və qlobal bazarlarla inteqrasiyasında mühüm müttəfiq rolunu oynayır. Buna görə də Bakı–Daşkənd xəttinə yalnız ikitərəfli münasibətlər çərçivəsində deyil, Xəzər, Qafqaz, Anadolu və Avropanı birləşdirən daha geniş Avrasiya geosiyasi sistemi kontekstində yanaşmaq lazımdır.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında siyasi elmlər və beynəlxalq münasibətlər üzrə mütəxəssis Mehmet Emir Aksoy deyib.
O bildirib ki, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanın həyata keçirdiyi çoxşaxəli strategiyanın mühüm nəticələrindən biri ölkənin regional mövqeyinin möhkəmlənməsi və əldə olunan siyasi nəticələrin nəqliyyat, enerji və iqtisadi layihələrlə tamamlanmasıdır. “Azərbaycanın Qarabağda əldə etdiyi tarixi Zəfərin diplomatik və siyasi müstəvidə möhkəmləndirilməsi, paralel olaraq beynəlxalq nəqliyyat və enerji layihələrinin inkişaf etdirilməsi Türk dünyasının inteqrasiyasına yeni imkanlar yaradıb. Prezident İlham Əliyevin Özbəkistana səfəri zamanı imzalanmış müttəfiqlik münasibətləri haqqında müqavilə Bakı-Daşkənd əlaqələrinin çatdığı yüksək səviyyəni nümayiş etdirir. İki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin 2030-cu ilədək 1 milyard ABŞ dollarına çatdırılması hədəfi isə siyasi yaxınlığın konkret iqtisadi məzmunla tamamlandığını göstərir. Özbəkistan Mərkəzi Asiyanın demoqrafik və iqtisadi potensial baxımından ən mühüm mərkəzlərindən biridir. Azərbaycan isə Xəzər hövzəsində Mərkəzi Asiyanı Cənubi Qafqaz və Türkiyə vasitəsilə Avropa ilə birləşdirən təbii və etibarlı keçid məntəqəsidir. Bu baxımdan Orta Dəhliz Türk dünyasının iqtisadi potensialını geosiyasi üstünlüyə çevirən əsas arteriyalardan biridir”, – deyə ekspert vurğulayıb.
M.E.Aksoyun sözlərinə görə, Zəngəzur bağlantısı da bu bütöv mənzərənin mühüm logistika halqalarından biridir. Bu layihənin əhəmiyyəti yalnız Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında nəqliyyat əlaqəsinin yaradılması ilə məhdudlaşmır. Zəngəzur bağlantısı Orta Dəhlizin fasiləsiz fəaliyyətini təmin edə biləcək beynəlxalq nəqliyyat xətti kimi daha geniş strateji məna daşıyır. Prezident İlham Əliyevin də vurğuladığı kimi, Zəngəzur bağlantısının reallaşdırılması istiqamətində işlər davam etdirilir və layihənin Azərbaycan hissəsinin həyata keçirilməsi Türk dünyasının nəqliyyat və iqtisadi inteqrasiyasına əlavə impuls verə bilər. Azərbaycanın təşəbbüsü ilə həyata keçirilən enerji layihələri, xüsusilə Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə Türkiyə üzərindən Avropa bazarlarına çıxır. Gələcəkdə əməkdaşlığın yaşıl enerji və elektrik enerjisinin ötürülməsi xətləri ilə genişləndirilməsi Xəzər–Qara dəniz–Avropa istiqamətində yeni enerji arxitekturasının formalaşmasına şərait yarada bilər. Bu strateji baxışın diplomatik müstəvidə də mühüm təzahürləri vardır.
Ekspert hesab edir ki, bütün bu proseslər Türk Dövlətləri Təşkilatının gələcək inkişafı baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Təşkilatın gələcək gücü yalnız ortaq tarix və mədəniyyət üzərində deyil, eyni zamanda, nəqliyyat dəhlizləri, enerji şəbəkələri, ticarət əlaqələri və ortaq strateji baxış üzərində formalaşacaq. Azərbaycan bu quruculuq prosesinin mərkəzində yerləşir. Bakı ilə Daşkənd arasında inkişaf edən strateji münasibətlər, Ankara ilə möhkəm müttəfiqlik və Xəzər üzərindən formalaşan nəqliyyat və enerji bağlantıları Türk dünyasının müxtəlif coğrafiyalarını daha sıx şəkildə birləşdirir.
Mədəni diplomatiyanın da bu prosesdə mühüm yer tutduğunu vurğulayan Aksoy əlavə edib: “Azərbaycan diplomatik nümayəndəlikləri yanında fəaliyyət göstərən mədəniyyət mərkəzləri vasitəsilə həyata keçirilən layihələr ortaq türk mədəniyyətinin beynəlxalq səviyyədə tanıdılmasına mühüm töhfə verir. Bu fəaliyyət Azərbaycanın yalnız nəqliyyat və enerji layihələrinin iştirakçısı kimi deyil, həm də mədəniyyət yaradan və onu beynəlxalq miqyasda təbliğ edən ölkə kimi mövqeyini gücləndirir. Daşkənd Mərkəzi Asiyanın dinamik mərkəzi, Bakı Xəzərin və Cənubi Qafqazın strateji ürəyi, Zəngəzur fasiləsiz bağlantının mühüm halqası, Ankara isə bu böyük xətti Avropa və dünya ilə birləşdirən qlobal mərkəzdir. XXI əsrdə Türk dünyasının geosiyasi çəkisi ortaq nəqliyyat dəhlizləri, enerji şəbəkələri və güclü strateji düşüncə əsasında daha da artacaq. Bakı ilə Daşkənd arasında qurulan körpü Xəzərdən keçərək Türkiyə ilə birləşir və bununla da daha geniş qlobal strateji gücə çevrilmək potensialı qazanır”.
Müxbir - Səbinə Əlizadə
Bölmənin digər xəbərləri
