Elin Süleymanov: Azərbaycanın Birləşmiş Ştatlara yeni İpək Yolunun təməli qismində lazım olmasının səbəbi
Vaşinqton, 9 iyun, AZƏRTAC
ABŞ-ın “Global Post” nəşrində Azərbaycanın ABŞ-dakı səfiri Elin Süleymanovun “Azərbaycanın Birləşmiş Ştatlara yeni İpək Yolunun təməli qismində lazım olmasının səbəbi” sərlövhəli məqaləsi dərc olunub. (http://www.globalpost.com/article/6571792/2015/06/04/why-united-states-needs-azerbaijan-hub-new-silk-road).
Məqalədə vaxtilə həm mal, ideya və informasiyanın daşınmasına, həm də kağız və barıt kimi yeni ixtiralara kömək etmiş Böyük İpək Yolunun tarixi rolundan söz açılır. Hazırda dünya və regional liderlər təkcə nəqliyyat yollarından deyil, eyni zamanda, boru kəmərləri, kabel xətləri, aeroport və dəniz limanlarından ibarət yeni İpək Yolunun tikintisini planlaşdırırlar.
Müəllif ABŞ dövlət katibinin müavini Nişa Bisvalın bu ilin əvvəlindəki bəyanatına istinad edir. N.Bisval bildirib ki, onun ölkəsinin regionla bağlı “möhkəm sadiqliyi, qarşılıqlı iqtisadi və energetik əlaqələrin sanballı əhəmiyyətinin qəbul olunmasını və birgə inkişafın sabitliyə və təhlükəsizliyə kömək edəcəyinə əminliyin ifadə olunmasını nəzərdə tutan konsepsiyası var”.
Çinin də regionun inkişafı ilə bağlı öz konsepsiyası var və o, Çin-Pakistan iqtisadi dəhlizi adlandırılan infrastrukturun inkişafı proqramına 46 milyon dollar sərmayə yatırır. Bu arada regiondakı digər iki dövlət - Rusiya və İran da Qafqazda və Mərkəzi Asiyada öz təsir dairələrini genişləndirirlər. Müəllif qeyd edir ki, region ABŞ və onun müttəfiqləri üçün vacibdir, çünki Vaşinqton Əfqanıstanda və Pakistanda terrorizmə qarşı mübarizəni davam etdirmək üçün təminat xəttini dəstəkləməlidir.
Səfir yazır: “Bundan əlavə, yeni İpək Yolu ABŞ-ın və Qərbi Avropanın dəstəklədiyi üç mərkəzi layihəyə təsir göstərəcək. Birincisi, bu, Qərbi Avropanı və İsraili zəruri enerji resursları ilə təchiz edən Bakı-Tbilisi-Ceyhan strateji neft boru kəməridir. İkincisi, Azərbaycandan başlayan və Avropa bazarlarına gedib çıxan “Cənub” qaz dəhlizi layihəsidir. Üçüncüsü, regionda sərnişin və mal daşınmasının yaxşılaşmasına, habelə Şərq ilə Qərb arasında yeni sürətli tranzit imkanlarının açılmasına kömək edəcək Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu layihəsidir. Qlobal polisimeykerlər üçün məsələ aydındır: yeni İpək Yolu mövcud infrastrukturu möhkəmləndirməli və Azərbaycan Şərq ilə Qərb arasında kommersiya və mədəniyyətlərarası tranzit kimi qalmalıdır”.
Sonra o yazır ki, Azərbaycan dünyəvi dövlət kimi Amerika sursatının Əfqanıstana göndərilməsini öz ərazisi vasitəsilə asanlaşdırmaqla və Əfqanıstan, İraq və Balkanlarda sülhməramlı missiyalarda əsgərlərinin iştirakını təmin etməklə müharibə dövründə öz əhəmiyyətini göstərib. Hazırda Azərbaycanın yardımının misli-bərabəri yoxdur. Əfqanıstanın yeni Prezidenti Əşrəf Qəni bu yaxınlarda ABŞ Konqresinin sessiyasında Azərbaycanın rolunu bir daha vurğulayaraq, onu “Şərqlə Qərb arasında kommersiya dəhlizinin təməli” adlandırıb.
Məqalədə bildirilir ki, Azərbaycan nəqliyyat infrastrukturuna investisiya yatırmaqla, İpək Yolunun bərpasına sadiq qaldığını göstərir. Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolunun tikintisi bu ilin sonunda başa çatacaq. Bu dəmir yolu xətti təqribən 20 milyon ton yükün və 3 milyon sərnişinin Şərqdən Qərbə hərəkət etməsinə kömək edəcək, habelə Mərkəzi və Cənubi Asiyadan Avropa bazarlarına mal axınının artmasına gətirib çıxaracaq. Eyni zamanda, Azərbaycan Xəzər dənizi regionunda ildə 25 milyon tona qədər yük daşımaq qabiliyyətinə malik ən iri dəniz ixrac və logistika mərkəzinin - Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanının birinci mərhələsinin tikintisini başa çatdıracaq. Bundan əlavə, Azərbaycan daha 3 milyon sərnişinə xidmət etmək üçün uyğunlaşdırılan Bakı Beynəlxalq Aeroportunun yeni terminalını inşa edib və istifadəyə verib.
Azərbaycan ilə ABŞ arasında 2,3 milyard dollar təşkil edən ikitərəfli ticarət dövriyyəsi bu yaxınlarda “Boeing” şirkətindən səkkiz sərnişin təyyarəsinin alınması üzrə müqavilənin imzalanması sayəsində artır. Bu da öz növbəsində amerikalılar üçün 11 min iş yerini təmin edir.
Sonda diplomat yazır ki, Azərbaycan tarixən terrorizmi deyil, ticarəti təşviq edib, konfessiyalararası münaqişələrə deyil, mədəniyyətlərin dinc yanaşı mövcud olmasına şərait yaradıb. Bu da öz növbəsində Azərbaycana qədim dövrlərdə olduğu kimi, yeni İpək Yolunu XXI əsrdə sülh və firavanlığı bərqərar edən gücə çevirməyə imkan verəcək.
Yusif Babanlı
AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri
Vaşinqton
Bölmənin digər xəbərləri
