- Hörmətli cənab Prezident! 

Hörmətli xanımlar və cənablar!

Mən də öz tərəfimdən Azərbaycan Prezidentinə minnətdarlığımı bildirirəm.

Mənim Azərbaycana ilk səfərim təqribən 9 il bundan əvvəl, 1996-cı ildə baş tutmuşdu. Mən ölkənizdə baş verən dəyişiklikləri görməkdə çox maraqlı idim. Görürəm ki, bu dəyişikliklər iqtisadi sahədə çox sürətlə gedir. Bir çox işlər görülür, böyük irəliləyiş əldə olunubdur. Sizə gələcəkdə bu istiqamətdə daha böyük uğurlar arzulayıram. Gələcək planları müzakirə etmək bizim üçün çox maraqlı idi.

Həyat yoldaşım da səfər zamanı məni müşayiət edir. Sizin siyasi inkişafla bağlı əldə etdiyiniz nailiyyətləri eşitməkdən çox məmnun oldum. Biz bilirik ki, noyabr ayında ölkənizdə parlament seçkiləri keçiriləcək və siz həmin seçkilərdə üzvü olduğunuz Avropa Şurasının dəyərlərinin də nümayiş etdirilməsinə çalışacaqsınız.

Sabah biznes forumu keçiriləcək, ikitərəfli iqtisadi münasibətlərin inkişafı üçün mövcud olan imkanlar müzakirə ediləcəkdir. Cənab Prezident, Sizin burada qeyd etdiyiniz kimi, artıq iki ölkə arasında iqtisadi əməkdaşlıq üçün zəmin yaradılıbdır. Bu gün nazirlər tərəfindən imzalanan iki sənəd ümumi işlərimizdə irəliyə doğru atılmış addım olacaqdır. Ümid edirəm ki, biznes forumundan sonra daha fəal əməkdaşlıq edə biləcəyik.

O ki qaldı regional məsələlərə, Siz bilirsiniz ki, mən keçmişdə Azərbaycana səfər etmişdim. Dağlıq Qarabağ münaqişəsi haqqında məlumatım vardır. Mən bilirəm ki, Minsk qrupu fəaliyyətə başlayandan etibarən bu sahədə hələ müsbət dəyişikliklər olmamışdır. Avropa İttifaqı bu məsələnin aradan qaldırılmasında çox maraqlıdır. ATƏT, o cümlədən digər təşkilatlar bu münaqişənin həllinə maraq göstərirlər. Xatırlatmaq istəyirəm ki, Avropa İttifaqı finlandiyalı diplomat Heyki Talvitiyeni Avropa İttifaqının Cənubi Qafqazdakı xüsusi nümayəndəsi təyin etmişdir.

Mən “Yeni qonşuluq siyasəti”nə dair bir neçə söz demək istəyirəm. Siz bunun Azərbaycan üçün nə qədər vacib olduğunu artıq qeyd etdiniz. Lakin onu demək istəyirəm ki, bu, həmçinin Avropa İttifaqı üçün də vacibdir. Avropa İttifaqı alınmaz böyük qala deyildir. Görürsünüz ki, Avropa İttifaqı yeni üzvlər qəbul edir. Burada Rumıniya və digər ölkələr var, daha sonra Ukraynanın məsələsi var. Mən çox ümid edirəm ki, bundan sonra digər ölkələrin namizədliklərinə də baxılacaqdır.

Lakin buna qədər ölkəniz həmin siyasət çərçivəsində lazımi addımların atılmasını həyata keçirməlidir. Hesab edirəm ki, Avropa İttifaqının “Yeni qonşuluq siyasəti” çərçivəsində biz mümkün qədər qısa müddətdə ölkələrimizin maraqlarına uyğun olaraq bir çox irəliləyişlər əldə edə biləcəyik.

Yeri gəlmişkən, onu da deyim ki, mən Azərbaycan Prezidentini Finlandiyaya rəsmi səfərə dəvət etdim. O, bu dəvəti məmnunluqla qəbul etdi.

X X X

Sonra prezidentlər jurnalistlərin suallarına cavab verdilər.

SUAL: Cənab Prezident İlham Əliyev, buradakı müxalifəti hansı xarici mənbələr maliyyələşdirir?

Mənim digər sualım xanım Halonenədir. Siz Azərbaycanda demokratiyanın vəziyyətini necə qiymətləndirirsiniz?

İLHAM ƏLİYEV: Mənim cavabım çox qısa olacaq. Mən sizə tövsiyə edirəm ki, belə bir sualı müxalifətə verəsiniz və ətraflı məlumat alarsınız.

TARYA HALONEN: Mən hesab edirəm ki, Azərbaycanda, ümumiyyətlə, Cənubi Qafqazdakı demokratik proses inkişaf etməkdədir. Ümumiyyətlə, demokratiya elə bir imtahan deyil ki, yaxşı qiymət alıb, o imtahandan keçəsiniz. Ona görə, hansı ölkə ki, insan hüquqlarını, Avropa Şurasının digər dəyərlərini, prinsiplərini qəbul edibsə, hazırda bunların tam bərqərar olunması üçün lazımi işlər görür. Müəyyən ölkələrə bu prosesi tam başa çatdırması üçün daha çox vaxt lazım olur. Ona görə hesab edirəm, və mənim həmkarım cənab Prezident də deyir ki, Cənubi Qafqazda hələ görülməli müəyyən işlər var.

Azərbaycana gəldikdə isə, mən çox məmnun oldum. Azərbaycan Avropa Şurasının üzvü olduqdan sonra həmin təşkilatla münasibətlər daha sıx qurulmuşdur. Cənab Prezident, Avropa Şurasında o vaxt Siz də fəaliyyət göstərmisiniz. Mən hesab edirəm, bir çox işlər görülübdür. Bu işlər, Azərbaycanın gördüyü işlər Avropa Şurasının sənədlərində də öz əksini tapmışdır. Bununla belə, indi bir çoxlarının diqqəti məhz parlament seçkilərinə yönəlibdir.

Ümumiyyətlə, müxalifət elə bir məfhumdur ki, o, heç vaxt hökumət tərəfindən seçilmir. Müxalifət, müxalifətdir. O mövcuddur, öz fəalliyətini aparır. Lakin onu da qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycanda demokratiya sahəsində işlər görülür. Hesab edirəm ki, Avropa Şurasının meyarlarına uyğun işlərin görülməsində hökumətin və cənab Prezidentin xüsusi mövqeyi vardır. Avropa Şurasının hüquqi sahədə verdiyi tövsiyələr var idi. Biz çox məmnunluqla qeyd edirik ki, bu tövsiyələr yerinə yetirilmişdir. Fikrimcə, gəlin, noyabrı gözləyək, seçkilər keçirilsin. Mən sizə bu sahədə uğurlar arzulayıram, sizi dəstəkləyirəm. Əminəm ki, hökumət bu seçkilərin lazımi səviyyədə keçirilməsi üçün əlindən gələni əsirgəməyəcəkdir.

SUAL: Mənim sualım xanım Tarya Halonenədir. Bilirik ki, Finlandiya Avropa İttifaqına sədrlik edəcəkdir. Sədrliyiniz zamanı Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanmasına dair Finlandiyanın mövqeyi necə olacaq və siz Azərbaycanın Avropa İttifaqı ilə münasibətlərinə hansı dəstəyi verirsiniz?

TARYA HALONEN: Bilirsiniz, biz istəyirik ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi mümkün qədər qısa müddətdə sülh yolu ilə həll olunsun. Biz istəmirik ki, bir ölkənin mövqeyi keçsin, digər ölkənin mövqeyi qalsın. Biz istəyirik bu, elə bir həll yolu olsun ki, hər iki tərəf onu qəbul edə bilsin və hamı bu nizamlama yolundan məmnun olsun. Beləliklə, Finlandiya ATƏT-in bu sahədə gördüyü işi dəstəkləyir. Siz bilirsiniz ki, biz xüsusi diqqət yetirərək, Avropa İttifaqının da xüsusi nümayəndəsinin təyin olunmasına çox çalışdıq və bu iş yerinə yetirildi. Burada söhbət sadə bir işdən getmir. Çünki bu regionda digər ölkələr də var ki, onlar da münaqışələrlə üzləşib və onlar da eyni addımları ataraq, bu münaqişələri aradan qaldırmağa çalışırlar.

Bəli, bir tərəfdən, ATƏT var, digər tərəfdən, Avropa İttifaqı da var. Mən hesab edirəm ki, Azərbaycanın Avropa İttifaqı ilə münasibətlərinin möhkəmləndirilməsi həmin problemin çözülməsinə müəyyən töhfə verə bilər.

Digər məsələlər haqqında danışsaq, sizi əmin etmək istəyirik ki, Finlandiya həmin təşkilatlarda sədrlik edəcəyi dövrdə bundan sonra da daha fəal işləyərək, həm Gürcüstana, həm Ermənistana, həm də Azərbaycana lazımi dəstək verilməsinə çalışacaqdır. Çünki Avropa İttifaqının “Yeni qonşuluq siyasəti” bir çox müsbət nəticələr verəcək, Avropanın ümumi irsinin, ümumi dəyərlərinin bu ölkələrə gətirilməsində və bərqərar olunmasında möhkəm yardım və dəstək göstərəcəkdir. Lakin bu cür məsələlərin həlli məhz tərəflərin əlindədir.

SUAL: Mənim sualım Finlandiyanın Prezidenti xanım Tarya Halonenədir. Sizin fikrinizcə, Cənubi Qafqaz regionunda hansı münaqişə daha narahatedicidir?

TARYA HALONEN: Mən hesab edirəm ki, bu suala artıq cavab verdim. Əvvəlki səfərimdən sonra hər üç Cənubi Qafqaz ölkəsində böyük irəliləyişlər əldə edilmişdir. Gəlin, ümidvar olaq ki, bu ölkələr arasında da əməkdaşlıq baş tutacaqdır. Çünki bir var, ayrı olmaq, bir də var, birlikdə işləmək, birgə əməkdaşlıq etmək. Ona görə, hesab edirəm ki, hər üç ölkə demokratik təsisatlar baxımından böyük nailiyyətlər əldə etmişdir və onların indi gördüyü işlər, atdığı addımlar təqdirəlayiqdir. Onlar öz ölkələrində daha demokratik cəmiyyətin qurulmasına çalışırlar. Hamı bilir ki, bəzi problemlər də var.

Məsələn, korrupsiya problemi bəzi ölkələrdə hələ də həllini tapmayıbdır. Ölkənin harada yerləşməsindən asılı olmayaraq, yəni istər Avropa, istər Amerika, istərsə də Asiya ölkəsi olsun, korrupsiya problemi və digər problemlər hələ qalmaqdadır. Bunlar öz həllini tapmalıdır. Mən hesab edirəm ki, bu cür mürəkkəb problemlərin həllinin yolu birgə səylərdən keçir. Düşünürəm ki, belə olsa, vətəndaşlar və müəssisələr daha hüquqi cəmiyyətdə yaşaya bilər. Gördüyü işlərdən asılı olmayaraq, onlar üçün lazımi şərait və təhlükəsizlik mühiti yaradıla bilər. Görürəm ki, bu sahədə bir çox işlər görülmüşdür. Lakin bundan sonra da işlər davam etdirilməlidir və biz də öz tərəfimizdən bu sahədə sizə yardım edəcəyik.

SUAL: Mənim sualım hər iki prezidentədir. Siz sabah keçiriləcək Azərbaycan-Finlandiya biznes forumunun ikitərəfli iqtisadi əlaqələrə təsirini necə qiymətləndirirsiniz və Azərbaycanın iqtisadiyyatının hansı sahəsi Finlandiya sərmayələri üçün daha cəlbedicidir?

TARYA HALONEN: Bu sualı iş adamlarına versəniz, bəlkə də daha yaxşı olardı. Zənnimcə, siz bu gün bir çox müzakirələrin şahidi oldunuz. Lakin hesab edirəm, müəyyən sahələr var ki, onlar bizim iş adamları üçün maraqlı ola bilər. Tutaq ki, maşınqayırma sahəsi. Bilirəm ki, müəyyən iş adamları var, onlar buraya sərmayə qoymağa maraqlıdırlar. Eyni zamanda, ümid edirəm ki, yüksək texnologiyalar sahəsinə maraq ola bilər. Çünki Finlandiyanın bu sahədə çox böyük təcrübəsi var. Onu da deyim ki, bu texnologiyalar təkcə mobil telefonlarla məhdudlaşmır.

Demək istəyirəm ki, ümumiyyətlə, iqtisadiyyatın bütün sahələrində yaxşı işbirliyi qurmaq mümkündür. Eyni zamanda, bəlkə də bu, çox təəccübləndirici deyil, lakin hesab edirəm ki, turizm sahəsi də inkişaf edə bilər. Bu da əsas prioritetlərdən biridir. Çünki mən bilirəm, Cənubi Qafqazda bu sahənin inkişafı üçün yaxşı imkanlar və şərait var. Bu sahədə sərmayələr qoyula bilər.

Turizmin iki tərəfi var. Turizm nəinki davamli inkişafın vacib bir amilidir, eyni zamanda, iki ölkə arasında daha çox məlumat mübadiləsinə imkan yarada bilər. Siz bu sualı bizim ticarət və sənaye nazirinə versəydiniz, daha yaxşı olardı. Çünki cənab nazir bu suala daha ətraflı cavab verə bilərdi.

İLHAM ƏLİYEV: Mən hesab edirəm, bu tədbir biznes icmaları üçün yaxşı bir tanışlıq imkanı olacaqdır. Onlar birgə sərmayələr üçün hansı imkanların olduğunu müzakirə edəcəklər. Hesab edirəm, təqdirəlayiq bir haldır ki, bu cür tədbirlər sürətlə inkişaf edən ölkələr arasında keçirilir. Bu, bir çox ökələrdən olan şirkətlərin ölkəmizə olan marağını artırır.

Bizim ölkənin iqtisadiyyatına son illər ərzində 25 milyard dollardan çox sərmayə yatırılmışdır və bu sahədə apardığımız siyasət çox uğurlu olmuşdur. İqtisadiyyatın bütün sahələri bundan bəhrələnə bilər. Bir çox sərmayələr əsasən neft və qaz sahəsinə yatırılmışdır. Bu da təbiidir. Çünki bizdə bu sənaye inkişaf etmişdir. Sübhəsiz ki, neft və qaz sənayesi ölkəmiz üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Lakin hazırda bizim diqqətimiz məhz qeyri-neft sektoruna yönəldilibdir. Biz çalışırıq ki, yeni infrastruktur yaradılsın, yeni obyektlər tikilsin. Bizim böyük planlarımız var və ilk növbədə, elektrik stansiyalarının tikilməsi, su və qaz təchizatı sistemlərinin istismara verilməsi, səhiyyə və təhsil sahələrində yeni işlərin görülməsi vacibdir. Bütün bunlar həm hökumətdən, həm yerli şirkətlərdən, həm də xarici şirkətlərdən sərmayələrin yatırılmasını gözləyir.

Şübhəsiz ki, əgər hər hansı bir xarici şirkət bizim ölkəyə sərmayə qoymaq istəyirsə, ilk növbədə, maraqlanır ki, burada biznes fəaliyyəti üçün hansı mühit var, hansı hüquqi əsaslar var. Mən əminəm ki, onlar buradakı vəziyyəti öyrəndikdən sonra görəcəklər ki, Azərbaycan sərmayələrin qoyulması üçün yaxşı potensialı olan ölkədir və bundan sonra finlandiyalı dostlarımız, Finlandiya şirkətləri Azərbaycana maraqlarını artıracaqlar.