Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Ukrayna Prezidenti Leonid Kuçma mərasimdə iştirak edirdilər.

Kiyev Şəhər Şurasının sədri ALEKSANDR OMELÇENKO mərasimi açaraq dedi:

- Çox hörmətli Leonid Daniloviç!

Çox hörmətli İlham Heydər oğlu!

Xanımlar və cənablar!

Əziz kiyevlilər və paytaxtın qonaqları!

İcazə verin, şəhərimizdə əlamətdar hadisə münasibətilə keçirilən mərasimin bütün iştirakçılarını salamlayım. Biz iki dövlətin – Ukrayna və Azərbaycan Respublikası rəhbərlərinin iştirakı ilə görkəmli şəxsiyyət Heydər Əlirza oğlu Əliyevin abidəsini açırıq.

Bugünkü hadisə yüksək nüfuzlu şəxsiyyət, siyasi xadim, Azərbaycan xalqının milli qəhrəmanı və sədaqətli oğlu, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin əbədi xatirəsinə dərin ehtiram əlamətidir. Ölkə rəhbəri kimi onun müdrik, ölçülüb-biçilmiş siyasi qərarları, Heydər Əlirza oğluna, şübhəsiz, xas olan fitri liderlik istedadı, onun prezident komandasının səyləri sayəsində Azərbaycan Respublikası müstəqilliyin çətin yolunda özünü bir dövlət kimi təsdiq etmişdir. Azərbaycan güclü iqtisadi potensiala malik özünəməxsus ölkə kimi beynəlxalq nüfuzunu məhz Heydər Əlirza oğlunun prezidentliyi illərində yaratmışdır. Kiyev ilə Bakı arasında bu gün də fəal inkişaf edən əməkdaşlığın bünövrəsi məhz həmin dövrdə, 1997-ci ildə imzalanmış sazişlə qoyulmuşdur.

Əziz dostlar, bugünkü əlamətdar hadisə, ilk növbədə, ölkələrimiz və xalqlarımız arasında qarşılıqlı hörmətə əsaslanan dostluq münasibətlərinə daha bir sübutdur və o, təkcə Ukrayna paytaxtının siyasi həyatında deyil, qarşılıqlı münasibətlərimizdə də layiqli yerini tutacaqdır. İnsanın özündən sonra qoyub getdiyi misilsiz irs qədirbilən insanların xatirəsində yaşayan xeyirxah işlərdir. Ona görə də inamla demək istərdim ki, bu hadisə Kiyev ilə Bakını, Ukrayna ilə Azərbaycanı daha sıx birləşdirməli olan qardaşlıq rəmzidir.

İcazə verin, fürsətdən istifadə edərək, Azərbaycan xalqına sülh və ölkənin gələcək inkişafı yolunda birlik arzulayım.

İcazə verin, təntənəli mərasimi açıq elan edim.

X X X

Azərbaycanın və Ukraynanın dövlət başçıları abidənin üzərindən ağ örtüyü götürdülər. Hər iki ölkənin dövlət himnləri səsləndi.

Ukrayna və Azərbaycan prezidentləri mərasimdə nitq söylədilər.

UKRAYNA PREZİDENTİ LEONİD KUÇMANIN

NİTQİ

- Çox hörmətli cənab Prezident!

Çox hörmətli xanım Əliyeva!

Hörmətli xanımlar və cənablar!

Əziz dostlar!

Şübhəsiz, azərbaycanlı qonaqlarımız bilirlər ki, “Heydər” sözü qədim türk dilindən “Öndə çapan süvari” kimi tərcümə edilir. Bu məğrur ad unudulmaz Heydər Əlirza oğlu Əliyevin ruhuna, coşğunluğuna və məqsədyönlülüyünə tam uyğundur. Onun xarakteri və iş üslubu üzvi şəkildə vəhdət təşkil edirdi: bir tərəfdən əsaslılıq və praqmatiklik, digər tərəfdən isə, keçmişin qalıqları olan hər şeyə, mühafizəkarlığa dözümsüzlük. O, həmişə realist siyasətçi olmuşdur.

Heydər Əliyevin həyatı, sözün əsl mənasında, öz xalqına sədaqətlə xidmət rəmzidir. O, özünün bütün təşkilatçı və hətta diplomat istedadını müstəqil Azərbaycanın öz inkişafında yeni, əvvəllər görünməmiş zirvələr fəth etməsinə yönəltmişdi. Gənc dövlətə rəhbərlik etməyə başlayan Heydər Əliyeviç ölkənin bütün sağlam qüvvələrini sıx birləşdirmək, sülhü və ictimai-siyasi sabitliyi bərqərar etmək, iqtisadiyyatı dirçəltmək üçün misilsiz səylər göstərmişdir.

Onun ardıcıl, ölçülüb-biçilmiş xarici və daxili siyasəti sayəsində Dağlıq Qarabağda döyüş əməliyyatları dayandırıldı, beynəlxalq birlik bu münaqişənin həllinə cəlb edildi. Onun öz respublikasının sosial-iqtisadi inkişafının möhkəmlənməsinə töhfəsi də misilsizdir. Onun bilavasitə rəhbərliyi ilə yeni Konstitusiya işlənib hazırlanmış və qəbul edilmiş, cəmiyyətin inkişafı üçün geniş qanunvericilik bazası yaradılmış, qanunçuluq və hüquq qaydaları möhkəmləndirilmiş, iqtisadiyyatda köklü dəyişikliklər aparılmış, xarici sərmayələrin ölkəyə cəlb olunması üçün əlverişli şərait yaradılmışdır.

Ölkənin beynəlxalq nüfuzunun yüksəlməsi, Böyük İpək yolu üstündə çox mühüm qovşaq olan Azərbaycanın dirçəlməsi də onun adı ilə bağlıdır. Mən dəfələrlə yəqin etmişəm ki, Azərbaycan xalqı millətin atası, müdrik və uzaqgörən siyasətçi kimi Heydər Əliyeviçi ürəkdən sevirdi. Bilirəm ki, azərbaycanlılar bu sönməz məhəbbət və ehtiramı öz qəlblərində indi də yaşadırlar.

Hörmətli xanımlar və cənablar!

Ukrayna ilə Azərbaycan arasında dostluq və qarşılıqlı anlaşma münasibətlərinin formalaşmasında xüsusi rol oynayan o idi ki, Heydər Əliyeviç şəxsən özü ölkələrimiz arasında strateji tərəfdaşlığın inkişafına yorulmadan diqqət yetirirdi, həmişə Ukraynanın sadiq dostu olmuşdur.

Sıx əməkdaşlıq sayəsində xalqlarımız sənayenin inkişafında və elmi-texniki inkişafda, Avropanı Asiya ilə birləşdirən nəqliyyat dəhlizlərinin yaradılması sahəsində birgə fəaliyyətdə, mühüm beynəlxalq enerji layihələrinin gerçəkləşdirilməsində sanballı nəticələr əldə etmişlər.

Heydər Əliyeviçə məhəbbət və hörmət təkcə Azərbaycanın dövlət sərhədləri daxilində məhdudlaşmırdı. Görkəmli dövlət xadimi kimi ona Ukraynada həmişə dərin ehtiram hissi ilə yanaşmışlar. Onun xidmətləri dövlətimizin ali mükafatı – Yaroslav Mudrı ordeni ilə qeyd edilmişdir. Regionlararası İdarəçilik Akademiyasının bazasında isə Heydər Əliyev adına Ukrayna-Azərbaycan Sosial Elmlər İnstitutu açılmışdır.

Heydər Əliyeviçin çox böyük xidməti ondan ibarətdir ki, Ukrayna və Azərbaycan Respublikası etibarlı tərəfdaşlar və sadiq dostlardır və həmişə də belə olacaqlar. İndiki və gələcək bir çox nəsillər üçün o, siyasətçinin və insanın ən yaxşı keyfiyyətlərini özündə təcəssüm etdirmiş lider nümunəsi olaraq qalacaqdır.

Əminəm ki, Ukrayna paytaxtında ona ucaldılan abidə ölkələrimizin səmimi dostluğunun, ukraynalıların Azərbaycan xalqına qardaşlıq duyğularının parlaq rəmzi olacaqdır.

Sağ olun.

AZƏRBAYCAN PREZİDENTİ İLHAM ƏLİYEVİN NİTQİ

- Çox hörmətli Leonid Daniloviç!

Çox hörmətli Lyudmila Nikolayevna!

Əziz dostlar!

İlk növbədə, Kiyevdə Heydər Əliyevə abidə qoyulması qərarına görə mən Ukrayna Prezidenti, çox hörmətli Leonid Daniloviç Kuçmaya özümün dərin minnətdarlığımı bildirmək istərdim. Bu qərar bütün Azərbaycan xalqı tərəfindən son dərəcə minnətdarlıqla qarşılanmışdır. Çünki Heydər Əliyev Azərbaycanın ümummilli lideridir.

Heydər Əliyev həmişə - sovet Azərbaycanına rəhbərlik etdiyi illərdə də, müstəqil Azərbaycana başçılıq etdiyi illərdə də öz xalqına, Azərbaycanın milli mənafeyinə xidmət etmişdir. Təsadüfi deyil ki, 1970-80-ci illərdə, onun 13 ildən artıq rəhbərliyi dövründə Azərbaycanda güclü iqtisadi potensial və sənaye potensialı yaradılmışdır. İndi bu potensial ölkəmizin iqtisadi təhlükəsizliyini əhəmiyyətli dərəcədə təmin edir.

Azərbaycan müstəqil dövlət olduqdan sonra istər daxili səbəblər üzündən, istərsə də xarici təcavüz nəticəsində son dərəcə mürəkkəb çətinliklərlə qarşılaşdıqda, xalq öz liderini yenidən ölkəyə başçılıq etməyə çağırdı. Azərbaycanda hamı qəti əmindir və bilir ki, əgər o ağır günlərdə Heydər Əliyev Bakıya qayıdıb Azərbaycana başçılıq etməsəydi, ölkəni çox ağır nəticələrə gətirib çıxara biləcək dağılma, parçalanma təhlükəsi gözləyirdi.

O illər – 1993-2003-cü illər Azərbaycanın müstəqilliyinin möhkəmlənməsi dövrü oldu. Azərbaycan beynəlxalq birlikdə layiqli yerini tutdu, mühüm beynəlxalq təşkilatların üzvü oldu. İqtisadiyyat möhkəmləndi, iqtisadi potensial artdı. Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə başlanan neft strategiyası uğurla həyata keçirilir. Azərbaycan öz əhalisinin sosial məsələlərini həll edir.

Əlbəttə ki, bütün bunlarda əsas xidmət Azərbaycanın ümummilli liderinə məxsusdur.

Lideri itirmək xalq üçün həmişə böyük faciədir. Heydər Əliyevin yaxın və köhnə dostu Leonid Daniloviç Kuçmanın onunla vidalaşmaqdan ötrü matəm mərasimində iştirak etməsi bizim hamımız üçün, ilk növbədə, mənim üçün böyük təsəlli oldu.

Leonid Daniloviçlə Heydər Əliyevi çox yaxın dostluq telləri bağlayırdı. Zəmanəmizin bu iki görkəmli siyasətçisi, öz xalqlarının və ölkələrinin liderləri xarici təzyiqi və daxili çətinlikləri aradan qaldıraraq, öz ölkələrini böhrandan çıxardı, müstəqilliyini möhkəmləndirdi, iqtisadi potensialı gücləndirdi. Onları həm də sırf insani münasibətlər, dostluq münasibətləri yaxınlaşdırırdı. Bu, mənə çox yaxşı məlum idi. Atamın Leonid Daniloviçlə görüşlərindən, səmimi söhbətlərindən danışması çox yaxşı yadımdadır. Onlar bir-birinə, həqiqətən, ən səmimi hisslər, dostluq hissləri bəsləyirdilər.

Əlbəttə, bu şəxsi bağlılıq, qardaşlıq münasibətləri Ukrayna ilə Azərbaycanın strateji tərəfdaş olmasına çox kömək etmişdir. Ukraynaya indiki dövlət səfərim bunu bir daha təsdiqlədi. Ölkələrimiz arasında heç bir problem yoxdur, ikitərəfli əməkdaşlıq, regional əməkdaşlıq məsələlərində bizim aramızda tam qarşılıqlı anlaşma, mühüm dünya proseslərinə eyni mövqedən yanaşma, habelə əlaqələrimizi möhkəmlətmək və inkişaf etdirməkdə ümumi qarşılıqlı istək var.

Ukraynada yaşayan azərbaycanlılara mehriban, səmimi münasibətə görə Ukrayna Prezidentinə çox minnətdaram. Bu gün Azərbaycan diasporunun nümayəndələri ilə görüşdüm və bir daha yəqin etmək mənə olduqca xoş idi ki, rəhbərliyin onlara münasibəti çox müsbətdir, onlar burada özlərini evdəki kimi hiss edirlər. Onu da bilin ki, Azərbaycanda da Ukraynaya, ukraynalılara xüsusi məhəbbət hissləri bəsləyirlər. Bakı Slavyan Universitetində Ukrayna dili fakültəsinin olması, Ukrayna dilinin öyrənilməsi, - yeri gəlmişkən, Ukrayna dilinin öyrənilməsinə böyük maraq göstərilir, - sözlərimi bir daha təsdiq edir.

Əlbəttə, bir daha qeyd etməyə bilmərəm ki, iki liderin bu proseslərə - xalqlarımızın yaxınlaşması proseslərinə töhfəsi həlledici olmuşdur.

Bu gün Kiyevdə Heydər Əliyevə abidə qoyulması qardaşlığımızın, dostluğumuzun daha bir rəmzidir. Bu, münasibətlərimizin bir çox onilliklər və əsrlər ərzində davam və inkişaf edəcəyinin, indiki kimi sarsılmaz, möhkəm olacağının, dostluq və qardaşlıq münasibətləri olacağının daha bir rəmzidir.

Azərbaycanın yeni Prezidenti kimi mən bu siyasəti, ölkələrimizin və xalqlarımızın yaxınlaşması yolunu davam etdirmək üçün əlimdən gələni əsirgəməyəcəyəm. Mənə göstərilən qonaqpərvərliyə, səmimiyyətə, mehribanlığa görə bütün Ukrayna xalqına da təşəkkür etmək istəyirəm. İnanın ki, bu iki gündə mən özümü evimdəki kimi hiss etdim. Mən Prezident Leonid Daniloviçə çox minnətdaram. Bizim müzakirə etdiyimiz bir çox problemlər barəsində ətraflı söhbətimiz oldu. Bir daha yəqin etdik ki, biz birlikdəyik, ölkələrimizin inkişafı yolunda, tərəqqi yolunda çiyin-çiyinə irəliləyirik.

Diqqətinizə görə təşəkkür edirəm.

X X X

Abidənin önünə Ukrayna və Azərbaycan prezidentləri, müxtəlif ölkələrin Kiyevdəki səfirlikləri adından əklillər, gül dəstələri qoyuldu.