KOSMOSU FƏTH ETMİŞ QADIN KİMİN HÖKMÜ İLƏ “FƏTH” OLUNDU?
Uçuş olduqca təhlükəli idi - təbabət uçuşun qadın orqanizmi üçün nə ilə nəticələnə biləcəyi barədə dəqiq məlumata malik deyildi. Konstruktorların özlərinin “konserv bankası” adlandırdıqları kabinə o qədər darısqal idi ki, skafandr geyinmiş kosmonavt orada çətinliklə tərpənirdi.
Uçuşa 5 başlıca namizəddən məhz Tereşkovanı kosmosa göndərdilər. Halbuki onun anket məlumatları həmin dövr üçün “təmiz” deyildi: Valentinanın atası 1939-cu ildə cəbhəyə yollanmış və itkin düşmüşdü. Buna görə də onun üçün “kosmonavtlığa yol” bağlana bilərdi. Deyilənə görə, kosmosa Valentina Tereşkova deyil, onun aeroklub üzrə rəfiqəsi Tatyana Morozıçeva uçmalı imiş, çünki o, paraşütlə daha çox tullanmışdı. Lakin tibb komissiyasından keçərkən onun hamilə olduğu üzə çıxmışdı. Beləcə, “Çayka” Tereşkova əfsanəyə çevrildi.
Valentina Tereşkovanın tarixdə kosmosa ilk dəfə uçan qadın olmasından anası uçuşdan sonra xəbər tutmuşdu. Valentina evdəkilərə deyibmiş ki, idman paraşütü üzrə yarışlara gedir. Özü də uzun müddətə.
Uçuşdan 5 ay sonra, 1963-cü il noyabrın 3-də Tereşkova çoxları üçün gözlənilmədən kosmonavt Andrian Nikolayevlə ailə qurur. Nə üçün məhz Nikolayev? Heç kim bu suala dəqiq cavab tapa bilmirdi. Bəziləri deyirdilər ki, Tereşkova Qaqarinə aşiq idi. Ancaq Qaqarinin artıq ailəsi var idi. Digərləri hesab edirdilər ki, Nikolayev Xruşşovun “namizədi”dir. Baş katibin beyninə isə bu fikri tibb alimləri yeritmişdilər. Onlar insan orqanizmi ilə bağlı kosmosda başlanmış tədqiqatları davam etdirmək niyyətində idilər.
Andrian Nikolayev bir çox cəhətdən münasib namizəd idi. Həmin dövrdə o hamıdan çox – 4 gün kosmosda olan və kürsüdən ayrılaraq sərbəst hərəkət etməsinə icazə verilən yeganə kosmonavt, həm də kosmonavtlar arasında yeganə subay idi.
Andrian Nikolayev özü isə müsahibələrindən birində demişdi: “Xruşşov heç nəyi həll etmirdi. O, bizim toyumuzu pozdu”. Demə, cavanlar özlərinin Moskva qarnizonunun Zabitlər evində toy etmək istəyirlərmiş. Hətta 300 nəfərlik yer də sifariş vermişdilər. Ancaq Xruşşovun təkidi ilə toy mərasimi hökumətin Qəbul evində keçirildi. Nikolayev xatırlayır ki, “Xruşşov xanımı ilə birlikdə məclisi tərk edən kimi biz də “Ulduz” şəhərciyinə qaçdıq”. Bir ildən sonra Valentina və Andrianın qız övladı dünyaya gəldi.
Kəbini, necə deyərlər, göydə kəsilmiş “ulduz” ər-arvadın boşanması da gözlənilməz oldu. General Nikolay Kamanin 1963-cü il noyabrın 10-da gündəliyində yazmışdır: “Dünən aerodromda Valya və Andrian gülümsəyirdilər və ilk baxışdan bir-birindən razı idilər. Siyasət və elm üçün onların nikahı, bəlkə də, faydalı olacaq, ancaq mən onların bir-birini sevdiyinə əmin deyiləm. Onlar ayrı-ayrı adamlardır. Valya oddur, Nikolay isə su. Hər ikisi iradəli insandır və biri o birinə könüllü surətdə tabe olmayacaqdır”.
Qarşılıqlı hisslərdən əsər-əlamət qalmayanda Tereşkova və Nikolayev boşanmağa qərar verdilər. Ancaq bu, elə də asan iş deyildi. İdeal sovet qadını boşanmış ola bilməzdi. Valentina boşanmaq üçün Leonid Brejnevdən icazə almalı oldu və Mərkəzi Komitənin Baş katibinin qəbuluna şəxsən getdi. Deyilənə görə, Leonid İliçin icazə verdiyini eşidəndə Andrianı infarkt vurmuşdu. Sonralar A.Nikolayev deyirdi: “Evlənmək üçün yaxşı dost tapmaq lazımdır. İndi qadın dost tapmaq çətindir. Başa düşürəm ki, çoxlarını mən özüm yox, mövqeyim maraqlandırır”.
Valentina Vladimirovna isə 1980-ci illərin əvvəllərində Travmatologiya və Ortopediya Elmi Tədqiqat Mərkəzinin direktoru Yuli Şapoşnikov ilə tanış olur. Deyilənə görə, o, Tereşkovaya görə ailəsini də atıbmış.
Yeganə qadın general, aviasiya generalı Valentina Tereşkova 1997-ci ildən istefadadır. Britaniyanın Qadınların illik assambleyası Assosiasiyası 2000-ci ildə onu “XX əsrin ən görkəmli qadını” fəxri adına layiq görmüşdür.
Bölmənin digər xəbərləri
