Makronun Münxendə səsləndirdiyi fikirlərin əsasında bir neçə amil dayanır – Siyasi ekspert
Bakı, 19 fevral, AZƏRTAC
Fransa Prezidenti Emmanuel Makronun 59-cu Münxen Təhlükəsizlik Konfransı çərçivəsində “Fransa dünyada” adlı tədbirdə çıxışı zamanı söylədiyi fikirlərin əsasında bir neçə amil dayanır.
Birinci amil Türkiyədə baş verən son zəlzələlərdir. Fransa yaxşı başa düşür ki, Cənubi Qafqazda möhkəmlənmək üçün təkcə Rusiyanı deyil, Türkiyəni də sıxışdırmaq lazımdır. Çünki Türkiyənin də nüfuzu kifayət qədər yüksəkdir. Fransa bu günə qədər Türkiyəni heç nə ilə sıxışdıra bilmirdi. Çünki qardaş ölkənin kifayət qədər resursları var. Ancaq təbii fəlakət Türkiyə iqtisadiyyatına çox böyük zərbə vurdu.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında siyasi ekspert Elşən Məcidov söyləyib.
Siyasi ekspert deyib ki, sonuncu zəlzələ Türkiyənin təkcə iqtisadiyyatına deyil, həmçinin onun xarici siyasətinə və hərbi imkanlarına da təsir göstərəcək. Çünki ölkədə iqtisadi və sosial vəziyyətin bərpası üçün kifayət qədər vəsait xərcləmək və cəlb etmək lazımdır. Bu işləri görmək üçün büdcədən bəzi yerdəyişmələr həyata keçirmək, həmçinin bəzi sahələri məhdudlaşdıraraq digər istiqamətlərə pul köçürmək lazım olacaq. Ehtimal etmək olar ki, qardaş Türkiyə xaricdən sərmayə cəlb etmək üçün xarici siyasətini daha mülayim aparmalı olacaq. Fransa bu amilləri nəzərə alıb Türkiyəni sıxışdırmağa çalışacaq.
Elşən Məcidovun fikrincə, ikinci amil Rusiya ilə əlaqədardır. Fransa Prezidenti Emmanuel Makron yaxşı başa düşür ki, hazırda müharibə ilə əlaqədar Rusiyanın iqtisadi vəziyyəti bir qədər dəyişib. Belə ki, ötən il dekabrın 5-də Rusiya nefti, bu il fevralın 5-də ölkənin neft məhsulları üçün tavan qiymətlər həddi tətbiq edildi. Bu tətbiqlərdən sonra Rusiya birinci məsələyə görə gündə 160 milyon dollar, ikinci məsələyə görə isə 280 milyon dollar pul itirir. Nəticədə Rusiyanın həm neft, həm də qeyri-neft gəlirləri azalıb, xərcləri isə təqribən 60 faiz artıb. Bütün bunların fonunda Rusiyanın dövlət büdcəsində 1,71 trilyon rubl kəsir yaranıb. Sözsüz ki, yaranan büdcə kəsirini doldurmaq çox çətin olacaq. Belə ki, büdcə kəsirini qarşılamaq üçün Rusiya ya vergiləri artırmalı, ya pul emissiyası həyata keçirməli, ya da borc götürməlidir. Yaranan bu vəziyyətdə Rusiyaya heç kim borc verməyəcək. Çünki bilirlər ki, Rusiya borcu qaytara bilməyəcək. Hətta Rusiya öz xarici dövlət borcunu avro və dollarla ödəməli olduğu halda belə buna gücü çatmadı və yerli valyutası ilə ödədi. İş o yerə çatmışdı ki, xarici qüvvələr bunu defolt vəziyyətinə gətirib çıxarmaq istəyirdilər. Bu vəziyyətdə əgər kimsə Rusiyaya borc versə belə, bu borc yüksək faizlə olacaq. Vergilərin qaldırılması məsələsinə isə hökumət gedən deyil. Bu hal baş verərsə, Prezident Vladimir Putinin reytinqinə təsir edəcək. Üçüncü yol isə pul emissiyasını həyata keçirməkdir. Bu yol da orta və uzaq perspektivdə Rusiyada güclü bir inflyasiya formalaşdıra bilər.
Ekspert vurğulayıb ki, Emmanuel Makron da bütün bunları başa düşür və anlayır ki, Rusiyanın təzyiq və təsir vasitələri zəifləyir. Belə olan halda, Fransa həm Rusiyanın, həm də Türkiyənin hazırkı vəziyyətindən istifadə edib Ermənistanın yanında olduğunu göstərməyə, bunu möhkəmləndirməyə çalışır. Həmçinin Makron başa düşür ki, Rusiya ilə Ermənistan arasındakı münasibətlər SSRİ dağılandan sonra ilk dəfə ən aşağı səviyyədədir. Digər tərəfdən son vaxtlar Rusiyaya qarşı ittihamlar səsləndirən qərbyönlü siyasətçilərə Rusiya yönümlü siyasətçilər də qoşulub. Məsələn, Aleksandr İskandaryan kimi politoloqlardan son vaxtlar Rusiyaya qarşı sərt ittihamlar səsləndirilir. Makron yaranan bu vəziyyəti görür və Ermənistanın yayında olduğuna dair bəyanatlar verir. Bununla da Fransa Rusiyanı Qafqazda yavaş-yavaş sıxışdırmağa çalışır:
“Emmanuel Makron tədbirdə bir neçə məqama da toxundu. O deyib ki, Rusiya bölgədə xaos yaradır və yeni müstəmləkəçilik siyasəti həyata keçirir. Bütün bunların da məqsədi Rusiyanı təkcə Ermənistanda deyil, həmçinin Qarabağda konstruktiv yox, destruktiv amil kimi təqdim etməkdən ibarətdir. Ancaq bu destruktiv amilin olması, yəni Rusiyanın belə təqdim edilməsinin Azərbaycan üçün müsbət tərəfləri də var. Azərbaycan üçün müsbət tərəfləri ondan ibarətdir ki, Rusiyanın sülhməramlı kontingentinin Qərb ölkələrindən ibarət beynəlxalq kontingentlə əvəzlənməsi mümkün olmayacaq. Yəni, Rusiyanın sülhməramlı kontingentinə beynəlxalq mandatın qazandırılması qeyri-mümkündür. Əvvəllər bunlar istəyirdilər ki, Rusiya sülhməramlılarını, ümumiyyətlə, regiondan çıxarsınlar və Qarabağda beynəlxalq kontingent yerləşdirsinlər. Buna da Azərbaycan razı deyil və qəbul edilə bilməz. Sonra onlar başqa variantla çıxış etdilər. Dedilər ki, əgər Azərbaycan Rusiyaya beynəlxalq mandat vermirsə, onda BMT Təhlükəsizlik Şurasının qərarı ilə Rusiya sülhməramlılarına beynəlxalq mandat verilsin. Bunun üçün isə öz maraqları təmin edilmək şərti ilə Rusiya ilə danışıqlar aparılmalı və ondan sonra sülhməramlılara beynəlxalq mandat verilməlidir. Ancaq cari vəziyyət ona gətirib çıxarıb ki, artıq bu məsələ BMT Təhlükəsizlik Şurası çərçivəsində nə müzakirə, nə də həll edilə bilməz. Çünki Fransa-Rusiyanın münasibətləri Emmanuel Makronun bu bəyanatından sonra ən pik nöqtəyə çatmış oldu. Artıq bu iki ölkə bir-biri ilə qarşılıqlı surətdə gizli sövdələşmələr həyata keçirərək məsələni Təhlükəsizlik Şurasında müzakirəyə çıxarmağa cəhd edə bilməyəcək”, - deyə Elşən Məcidov fikirlərini yekunlaşdırıb.
Bölmənin digər xəbərləri
