Moskva, 9 fevral, AZƏRTAC

Moskvadakı A.S.Puşkin adına Dövlət Rus Dili İnstitutunun rektoru Marqarita Rusetskaya Dmitri Savelyevin rəhbərlik etdiyi Rusiya-Azərbaycan parlamentlərarası dostluq qrupunun mətbuat xidmətinə müsahibəsində institutun azərbaycanlı həmkarlarla əməkdaşlığının necə başlanmasından, respublikada rus dilinə nə üçün böyük maraq olmasından və ötən illər ərzində Bakının necə dəyişdiyindən söz açıb. AZƏRTAC həmin müsahibəni təqdim edir.

-Azərbaycan ilə əməkdaşlıq necə və nə zaman başlayıb?

-On səkkiz il əvvəl institutda filologiya fakültəsi açılandan müəyyən müddət sonra aşkar etdik ki, tələbələrimizin xeyli hissəsi - bakalavriatda təqribən 30 faizi və magistraturada təqribən 50 faizi başqa ölkələrdən, o cümlədən MDB ölkələrindəndir. Deməli, ali təhsil proqramlarının məzmununda adekvatlığı təmin etmək üçün biz mühüm milli ali məktəblərlə tərəfdaşlığı inkişaf etdirməliyik. İlk müqavilələrdən birini Bakı Slavyan Universiteti ilə imzalamışıq. Azərbaycandan olan həmkarlarımız bizdə dissertasiya müdafiə ediblər, müəllimlərimiz Bakıda işləyiblər - yəni biz artıq çoxdan əlbir işləyirik. İki il əvvəl Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Bilik Fondu ilə işləməyə başlamışıq və bu tərəfdaşlığa böyük ümidlər bəsləyirik, çünki bir sıra mühüm məqamlarda məqsədlərimiz üst-üstə düşür. Mən həm könüllülərdən ibarət pedaqoji dəstələrin yaradılmasını, həm “Rus dilinin elçiləri” proqramını, habelə oyun texnologiyalarını, layihə fəaliyyətini - yəni gənc insanın maraqlı və bacarıqlı olmasına imkan verən bütün vasitələri nəzərdə tuturam. Bundan əlavə, Fondda çoxlu maraqlı maarifləndirici layihə var. Bu da bizim instituta çox yaxındır. “Puşkin İnstitutu” şəbəkəsinin tərəfdaşlıq mərkəzlərindən birini də ötən ilin dekabrında Azərbaycan paytaxtında elə bu maraqlar kəsişdiyi üçün açmışıq.

-Bu layihə nə dərəcədə perspektivlidir?

-Məqsədimiz rus dilini qoruyub saxlamaq, təbliğ etmək və başqa ölkələrdə yaymaqdır. Buna müvafiq olaraq, rus dilinin sistemli nəticə verəcək yeni formatlarda irəlilədilməsinə tələbat yaranır. Özü də yaxşı başa düşürük ki, gələcək distant təhsilindir. Hələ iki il əvvəl Rusiya Hökumətinin təklifi ilə “Rus dilində təhsil” adlı açıq elektron platforma işləyib hazırlamışıq. Bu, elektron təhsil resurslarının, müəllimlərə kömək üçün metodik materialların təqdim olunduğu, rus dilini xarici dil kimi öyrədən onlayn-məktəbin işlədiyi portaldır. Hazırda portalda dünyanın 190 ölkəsindən bir milyondan çox insan təhsil alır. “Puşkin İnstitutu” şəbəkəsinin yaradılması zamanı təhsil platformamızın və institutun layihələrinin bizim üçün açdığı bütün imkanları bir araya gətirmək qərara alınıb. Odur ki, məqsədimiz artıq müəllimlik edən, təcrübəsi və əlaqələri olan insanları axtarıb tapmaq və mövcud imkanları şəxsi imkanlarımızla gücləndirməkdir. Yəni Azərbaycandakı mərkəz özünün bütün rusistlərini cəlb edəcək, biz isə metodik seminarların keçirilməsində, ixtisasartırma proqramlarının təşkilində müəllimlərə kömək edəcək, rus dili bayramları təşkil edəcək, könüllülərin proqramlarını həyata keçirəcəyik. Əminəm ki, əməkdaşlığımızın gələcəyi məhz belə bərabərhüquqlu tərəfdaşlıqdadır.

-Deyilənə görə, Azərbaycanda rus dilinə marağın səviyyəsi başqa MDB ölkələrindən yüksəkdir. Həqiqətən belədirmi?

-Biz belə məsələlərdə həmişə tədqiqatlara və faktlara etibar edirik. Rusdilli kadrlara tələbata dair ötən il apardığımız monitorinqin məlumatları var. Bu əmək bazarının tutumu təqribən 125 milyon adamdır və Azərbaycan rusdilli kadrlara tələbatın yüksək olduğu ölkələr qrupunda yer alıb. Davam edək: 54 min Azərbaycan sakini portalın resurslarından istifadə edir (xarici dil kimi rus dilini öyrənir, ixtisasartırma proqramlarında təhsil alır, bizim vebinarlara baxır, kütləvi açıq onlayn kurslarda məşğul olur və platformanın başqa resursları ilə tanış olurlar) və bu göstərici artır. Daha bir nümunə: ötən il “Uçi.Ru” resursu ilə birlikdə ibtidai sinif şagirdləri arasında rus dili üzrə elektron olimpiada keçirdik. Özü də biz tapşırıqları Rusiyanın tədris standartı əsasında qurmuşduq. Bu olimpiadada bir ay ərzində 80 ölkədən təqribən bir milyon şagird iştirak etdi. Finala çıxanların 16-sı Azərbaycandan idi. Azərbaycan 20 ən fəal iştirakçı sırasındadır. Yeri gəlmişkən, artıq 50-ci ildir keçirdiyimiz rus dili üzrə bütün olimpiadalarda Azərbaycan komandaları öz ölkələrini həmişə çox layiqli şəkildə təmsil edirlər. Odur ki, bu məlumatlar əsasında deyə bilərik ki, bəli, Azərbaycanda rus dilinə maraq yüksəkdir, proqramlarımıza isə tələbat çoxdur. Bir də ki, rus dilinin, demək olar, hər yerdə eşidildiyi Bakıya səfərlərdən sonra subyektiv hisslər var.

-Sizcə, Azərbaycanda rus dilinin öyrənilməsinə marağın artmasını nə şərtləndirir?

-Yaşlı adam xarici dil seçəndə, ilk növbədə bu dilin onun üçün açacağı imkanları qiymətləndirir. Burada peşə mübadiləsi faktoru böyük rol oynayır: Rusiya-Azərbaycan iqtisadi münasibətlərinin möhkəm olması hamıya yaxşı məlumdur. Mədəni-təhsil əlaqələrinin qorunub saxlanması da çox əhəmiyyətlidir. Axı elmi işlər və dissertasiyalardan ibarət belə bir bazanın toplandığı ikinci başqa bir dil yoxdur. Odur ki, əgər elmi məktəblərin və birgə layihələrin qorunub saxlanılmasında maraqlıyıqsa, şəksiz ki, sabit inkişaf və mehriban qonşuluq münasibətləri dili olan rus dilini qoruyub saxlamalıyıq. Azərbaycan həmişə bu baxımdan çox müdrik dil siyasəti yürüdüb.

-Dediniz ki, Bakıda olmusunuz. Nə kimi təəssüratlarınız qalıb?

-Mən bu şəhərin müasir rayonlarla Sovet İttifaqından miras qalmış rayonların yanaşı olduğu dövrünü görmüşəm. Böyük fasilədən sonra yenidən Azərbaycana gəldim. Məndə elə hiss yarandı ki, tamamilə başqa bir ölkəyə düşmüşəm. Bakı nağıl kimi bir şəhərdir. Burada Şərq ənənələri ilə Avropa texnologiyaları, Şərq dəbdəbəsi ilə Avropa nəfisliyi qeyri-adi vəhdət təşkil edir... Heyrətamiz təəssüratdır.

-Rus dilini postsovet məkanında beynəlxalq ünsiyyət dili kimi qoruyub saxlamaq, onu daha geniş yaymaq üçün nə etmək lazımdır?

-Azərbaycan Prezidentinin rus dilində mükəmməl danışması və rus dilinin yayılmasına hər cür şərait yaratması, şəksiz ki, istər ölkələrimizin liderlərinin münasibətləri, istərsə də Azərbaycanın dil siyasəti kimi, çox mühüm siyasi amildir. Axı iqtisadi baxımdan güclü olan ölkənin dili də güclüdür. İqtisadi layihələr nə qədər çox olsa, iş yerləri bir o qədər çox olar, deməli, rus dilinə maraq nə qədər çoxdursa, bu dili öyrənmək üçün məktəblər də çoxdur. Ali tibb, teatr, mühəndislik, rəssamlıq məktəblərimizin rəqabətə davamlı olması da daha bir amildir. Hər il əcnəbi tələbələr üçün 15 min büdcə yeri ayrılır və kvotaların artırılacağı ehtimal olunur, çünki arzu edənlərin sayı olduqca çoxdur. Deməli, Rusiya təhsilini bundan sonra da irəlilətmək və onu daha keyfiyyətli etmək lazımdır. Turizm infrastrukturu da inkişaf etdirilməlidir. Şübhəsiz ki, bütün bunlar Rusiyanın imicinin yaxşılaşmasına, rus dilinin dünya ölkələrində, o cümlədən Azərbaycanda yayılmasına və qorunub saxlanmasına şərait yaradacaq.

Fəridə Abdullayeva

AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri

Moskva