Bakı, 15 sentyabr, AZƏRTAC

Bu gündən 2023-2024-cü illər üzrə tədris ili başlayır. Şagirdlər qədər müəllimlər də yeni dərs ilində həyəcanlı və ümidlidirlər. Onlar hər il yüzlərlə şagirdlə tanış olsalar da, hissləri dəyişməz olaraq qalır. Paytaxt məktəblərinin müəllimləri Bilik Günü və yeni tədris ilindən gözləntiləri ilə bağlı fikirlərini AZƏRTAC-la bölüşüblər.

Ərəstun Mahmudov adına 220 nömrəli məktəb-liseyin riyaziyyat müəllimi İlahə Gərayeva işğaldan azad olunmuş torpaqlarımızda zəng sədalarının eşidiləcəyi üçün çox sevinclidir. O, hesab edir ki, təhsildə aparılan islahatlar və müəllimlərin sertifikasiyadan keçməsi nəticəsində cari tədris ilində təhsildə keyfiyyət daha da yüksələcək: “Müəllim təhsildə aparıcı qüvvədir, müəllimin inkişafı təhsilin inkişafı deməkdir. Ötən il məktəbimiz müsabiqə və olimpiadalarda, qəbul nəticələrində uğurlu nəticələr göstərib. Təhsildə məktəblərarası sağlam rəqabət önəmlidir. Bu, inkişafa səbəb olan amillərdən biridir. Ümidvaram ki, yeni tədris ilində də daha yaxşı nəticələr əldə edərək məktəblər arasında ön sıralarda olacağıq”.

İlahə Gərayeva şagirdlərin dünyagörüşünün və psixoloji vəziyyətinin müsbətə doğru dəyişməsi üçün dərnəklərin təşkil olunmasını təklif edir: “Məşhur alim Qalileo Qaliley demişdi ki, biz əslində öz bildiklərimizi şagirdlərə öyrədə bilmərik, biz onlara özlərini tapmağa kömək etməliyik.

Arzu edirəm ki, şagirdlərimiz savad, tərbiyə almaqla yanaşı, bir şəxsiyyət kimi formalaşsınlar, arzu etdiklərini dərk edə bilsinlər. Biz şagirdlərlə tez-tez bu yönümdə söhbətlər aparmalı, dərnəklər təşkil etməliyik. İnanıram ki, bu, yaxşı nəticələr verəcək”.

Məktəb-Lisey Kompleksinin ibtidai sinif müəllimi Fazilə Fərzəliyeva yeni tədris ilindən böyük gözləntilərinin olduğunu deyir. O, müəllimlər üçün təşkil olunan seminarlarda təlim metodlarını daha təkmil şəkildə öyrənməyə nail olduğunu və sinif şəraitində bunun tətbiqinin təhsilimizə yeni uğurlar gətirəcəyini hesab edir: “Çox gözəl bir gənclik, müəllim ordusu yetişir. Məsələn, başa vurduğumuz tədris ilində Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin tələbələri mənim sinfimdə təcrübədə olublar. Çox gözəl, sərbəst, özünəinamı olan gələcəyin müəllimləri ilə rastlaşdım. Amma təcrübələri həddindən artıq azdır. Onlar ancaq dördüncü kursda təcrübəyə gedirlər. Məktəblərə yüksək bal toplamış müəllimlərimiz gəlirlər. Amma əksəriyyəti sinfi idarə edə bilmir. Müəllim gələcəyin memarıdır. Bu müəllimlər azı iki il təcrübə keçməlidirlər. Nəzəriyyədən çox təcrübədə uğur qazanılır.

Əgər müəllim sinifdə demokratik mühit yarada bilirsə, müəllim-şagird, müəllim-valideyn effektiv münasibəti qura bilirsə, şagirddə özünəinam olursa, təlimə verilən tələblər çərçivəsində şagirdin marağı əsasında dərs qurulursa, o sinfi uğurlar gözləyir. Şagirdin uğuru gələcək cəmiyyətin qazancıdır”.

246 saylı məktəbin ibtidai sinif müəllimi Sevda Namazova yeni tədris ilində müəllimlərin daha səylə çalışıb, şagirdlərin yaxşı nəticə göstərməsi üçün onlara bələdçi olmalarını arzu edir. O, şagirdlərin gələcəkdə seçəcəkləri peşəni valideynlərinin deyil, öz həvəsləri ilə seçmələrini tövsiyə edib: “Bu yolda düzgün seçim etmək üçün şagirdlərə həm valideyn, həm də müəllimlər dəstək olmalıdır.

Həmçinin diləyirəm ki, təhsil sisteminin inkişafı ilə şagirdlər repetitor yanına getməyə ehtiyac duymasın. Dərsliklərdə olan tapşırıqlar ali və orta ixtisas məktəblərinə qəbul olmaq istəyən şagirdlərin dərs zamanı öyrəndikləri mövzuları əhatə etsin. X-XI sinif şagirdləri günlərinin çox hissəsini hazırlıqda keçirməyə məcbur olmasınlar. Fiziki tərbiyə dərsləri ilə yanaşı, şagirdlərə sağlamlıqlarını qorumaq, sağlam qidalanmaq haqqında tez-tez məlumatlar verilməsi üçün müəyyən saatlar ayrılsın”.

283 nömrəli tam orta məktəbin informatika müəllimi Aynur Mürşüdova hər zaman şagirdlərə yeni biliklər öyrətmək, bacarıqlar formalaşdırmağın ən böyük hədəfi olduğunu deyir: “Bu hədəfə nail olmaq üçün daim yeniliklər axtarışında olmaq, bu yenilikləri tədris prosesində tətbiq etmək və tətbiq olunan innovativ yanaşmaları şagirdlərin nailiyyətlərində seyr etmək bir pedaqoq olaraq mənə mənəvi zövq verir. Təhsil cəmiyyətin tərəqqisi üçün böyük əhəmiyyət kəsb edib və çağdaş dövrdə də bu aktuallığını qoruyub saxlayır. Təhsil daim innovativlik, kreativlik tələb edən, davamlı şəkildə yenilənən sahədir. Xüsusilə rəqəmsal texnologiyaların hökm sürdüyü müasir informasiya cəmiyyətinin tələbləri təhsilalanların meyil və maraqlarını nəzərə alaraq bir sıra dəyişikliklər zərurətini ortaya çıxarır. Zənnimcə, şagirdlərə öyrəndikləri bilik və bacarıqları əyani şəkildə nümayiş etdirmək üçün praktik bacarıqların yoxlanılmasına xidmət edən müsabiqə və olimpiadaların təşkil edilməsi daha da təqdirəlayiq olardı. Belə ki, hafizəyə əsaslanan təhsil deyil, əldə olunan bilikləri bacarıq və vərdişə çevirən müsabiqələr şagirdlərin maraq dairəsinə daha uyğundur”.

Aynur Mürşüdova tədris vərdişlərinin yenilənməsi üçün təkliflərini irəli sürüb: “Şagirdlərdə XXI əsr bacarıqlarının aşılanması, o cümlədən sərbəst düşünmək, problemləri həll etmək, komanda şəklində işləmək, yeni ideyalar yaratmaq, texnika və texnologiyadan düzgün istifadə vərdişlərinin formalaşdırılmasında pedaqoqların müstəsna xidmətləri var. Bu vərdişlər sırasına dövrün tələblərinə uyğun süni intellekt texnologiyalarına əsaslanan bilik və bacarıqların da əlavə olunması şagirdlərin tədris prosesinə olan maraqlarını daha da artırmağa, onlarda müasir kompetensiyalar formalaşdırmağa nail olacaq. Bu resursların əlçatan olması şagirdlərin çoxşaxəli istiqamətlərdə fəaliyyətinə zəmin yaradacaq, bütün elm sahələrinin ahəngdar inkişafına təkan verəcək”.

204 nömrəli tam orta məktəbin ibtidai sinif müəllimi Vəfa Rüstəmova azyaşlı uşaqlarla işin xüsusi diqqət və məsuliyyət tələb etdiyini söyləyir. O deyir ki, təhsilin bu pilləsində əldə edilən uğurların kökündə şagirdlərə olan sevgi və qayğı durur: “Ötən tədris ili mənim üçün çox uğurlu oldu. Dərs dediyim 4-cü sinif şagirdləri iyun ayında keçirilən monitorinqdə Bakı şəhəri üzrə yüksək nəticə göstərərək birincilərdən oldular. Bu münasibətlə mən Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsinin sentyabr konfransına dəvət olundum. Konfransdakı çıxışım və Təhsil İdarəsi tərəfindən fəxri fərmanla mükafatlandırılmağım bir müəllim kimi məni çox qürurlandırdı. Bu hadisə məni yeni tədris ilində daha da həvəslə işləməyə ruhlandırır.

Bu ildən yenidən birincilərə dərs deyəcəyəm. Artıq bir neçə ildir ki, məktəblərimizdə beşyaşlı uşaqlar məktəbəhazırlıq qruplarına cəlb olunurlar. Bu da uşaqların məktəbə adaptasiya olunması, ilkin bacarıqların formalaşdırılması baxımından çox vacibdir. Bu il mənim dərs deyəcəyim şagirdlərin çoxu keçən il məktəbəhazırlıq qrupunda olublar.

Birinci sinif təhsilin ilk təməlidir. Bu təməlin möhkəm, sağlam qoyulması bizim - ibtidai sinif müəllimlərinin ən vacib vəzifəmizdir. Həmişə olduğu kimi mən uşaqların oxu, yazı və riyazi bacarıqlarına yiyələnmələri üçün ən effektiv üsul və vasitələrdən istifadə etməyə, dərsi onların meyil və maraqlarına uyğun təşkil etməyə çalışacağam. Sevərək və sevdirərək öyrətmək - bu mənim əsas iş prinsipimdir. Bu təhsil ilində də şagirdlərimin onlardan olan gözləntilərimi doğruldacaqlarına, yüksək nailiyyətlər göstərəcəklərinə inanıram”.

Vəfa Rüstəmova müasir dövrün şagirdlərini tədqiqatçı adlandırır: “Dövlətimiz təhsilə daim diqqət və qayğı göstərir. Yeni təhsil ocaqları tikilir, təmir edilib istifadəyə verilir, məktəblər lazımi avadanlıqlarla təchiz olunur. Texnologiya şagirdlərə oturmaqdan və dinləmədən kənara çıxmağa kömək edir. Müasir şagird tədqiqatçıdır. Müxtəlif mövzular üzrə araşdırma aparır, problemli situasiyadan çıxış yolunu müəyyən edir. Fikrimcə, dərslərin müasir dövrün tələblərinə uyğun və maraqlı təşkili üçün hər bir şagirdin dərsliklərlə yanaşı, elektron cihazlarla (planşet, kompüter və s.) təmin olunması daha yaxşı olardı. Həmçinin məktəblərdə şagird nailiyyətlərinin ölçülməsi üçün kiçik və böyük summativ qiymətləndirmələr aparılır. Bunun üçün test tapşırıqlarının hazırlanması, sonra yoxlanması müəllimin çox vaxt sərf etməsinə səbəb olur. Qiymətləndirmənin elektron formatda keçirilməsi kağıza qənaətlə yanaşı, təbiətin, ağacların qorunması deməkdir. Bu, qiymətləndirmənin daha obyektiv və şəffaf keçirilməsinə və vaxt itkisinin qarşısının alınmasına da kömək edərdi. Doğrudur, məktəblərdə kompüter otaqları təşkil olunur və bir sıra məktəblərdə qiymətləndirmənin bu formatda keçirilməsinə pilot layihə kimi start verilib. Gələcəkdə bunun bütün məktəblərdə tətbiq olunmasını zəruri hesab edirəm”.

Xatırladaq ki, 2023-2024-cü tədris ilində 1 milyon 612 min 294 şagird təhsil alacaq. Onlardan 135 min 418-i birinci sinif şagirdidir.