Bakı, 2 sentyabr, AZƏRTAC

Səhiyyədə ən böyük dəyər nə bahalı tibbi avadanlıq, nə müasir xəstəxana binaları, nə də ən son texnologiyalardır. Həmin sistemin əsas gücü bütün bu imkanları insan sağlamlığının qorunmasına yönəldən həkimlər, tibb bacıları və digər tibb işçiləridir. Buna görə də səhiyyənin inkişafı yalnız infrastrukturun yenilənməsi ilə deyil, həm də bu sahədə çalışan insanların əməyinin, peşəkarlığının və məsuliyyətinin layiqincə qiymətləndirilməsi ilə bağlıdır.

TƏBİB-in tabeliyində çalışan tibb işçilərinin əməkhaqlarının artırılması ilə bağlı yeni islahat məhz bu baxımdan diqqət çəkir. Söhbət yalnız maaşların yüksəldilməsindən getmir. Yeni mexanizm əməkhaqqının vəzifə, ixtisas, iş yükü, fəaliyyət göstəriciləri və regionlarda kadr təminatı ilə daha sıx əlaqələndirilməsini nəzərdə tutur. Başqa sözlə, tibb işçisinin gördüyü işin həcmi və nəticəsi onun əməkhaqqında daha dolğun əks olunacaq.

Azərbaycan Respublikasında səhiyyə sisteminin inkişaf etdirilməsi, bu sahədə qabaqcıl standartların tətbiqi, tibb işçilərinin sosial rifahının gücləndirilməsi daim ölkə rəhbərliyinin diqqət mərkəzində olub, bu istiqamətdə həyata keçirilən tədbirlər ardıcıl xarakter daşıyıb.

Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti Mehriban xanım Əliyeva tibb işçilərinin maddi rifahının yaxşılaşdırılması, əməyinin yüksək qiymətləndirilməsi və səhiyyə sistemində insan kapitalının gücləndirilməsi məqsədilə TƏBİB-in tabeliyində çalışan tibb işçilərinin əməkhaqlarının artırılması təşəbbüsü ilə çıxış edib. Prezident İlham Əliyev təşəbbüsü müsbət qarşılayaraq onun icrası ilə bağlı müvafiq tapşırıq verib.

Əməkhaqqı islahatına uyğun olaraq yeni qaydalar 2026-cı il sentyabrın 1-dən tətbiq olunacaq və TƏBİB-in tabeliyindəki tibb müəssisələrində çalışan 72 min 212 tibb işçisini əhatə edəcək. Onlardan 36 min 41 nəfəri orta, 20 min 367 nəfəri kiçik tibb heyəti, 8 min 675 nəfəri ambulator tibbi xidmət göstərən həkimlər, 7 min 129 nəfəri isə ilkin səhiyyə, təcili tibbi yardım, anesteziologiya-reanimatologiya xidmətləri, habelə regionlarda kadr çatışmazlığı müşahidə edilən dar ixtisaslar üzrə çalışan həkimlərdir.

İslahat nəticəsində TƏBİB sistemi üzrə illik əməkhaqqı fondu 189 milyon manat artıb.

Əməkhaqqı artımları vəzifə, ixtisas, iş yükü, fəaliyyət göstəriciləri və regionlarda mövcud kadr təminatı nəzərə alınmaqla diferensiallaşdırılacaq. Yeni yanaşma tibb işçisinin peşəkarlığının, məsuliyyətinin və iş yükünün əməkhaqqında daha dolğun əks olunmasını, eyni zamanda fəaliyyət və keyfiyyət göstəriciləri vasitəsilə pasiyent məmnuniyyətinə müsbət təsirin gücləndirilməsini nəzərdə tutur.

Əməkhaqqı artımı hansı istiqamətləri əhatə edir?

İslahat nəticəsində ilkin səhiyyə xidməti göstərən ailə həkimi və sahə həkimi vəzifələri üzrə çalışan həkim mütəxəssislərin aylıq əməkhaqqı 1 150 manatdan 2 min manata çatdırılacaq. Bu, mövcud məbləğlə müqayisədə 850 manat və ya 74 faiz artım deməkdir.

Təcili tibbi yardım xidmətində çalışan həkimlər üçün də əhəmiyyətli artımlar nəzərdə tutulub. Respublika Təcili Təxirəsalınmaz Tibbi Yardım Mərkəzinin (RTTTYM) həkiminin əməkhaqqı 1 550 manatdan 2 min 200 manata yüksələcək. Bununla yanaşı, tibb mərkəzlərinin təcili tibbi yardım şöbələrində çalışan həkimlərin aylıq əməkhaqqı 1 550 manatdan 2 500 manata yüksələcək. Beləliklə, artım 950 manat və ya 61 faiz təşkil edəcək.

3A və 3B kateqoriyalı tibb müəssisələrinin təcili tibbi yardım şöbələrində çalışan həkimlərin aylıq əməkhaqqı isə 2 100 manatdan 3 min manata çatdırılacaq.

Bu rəqəmlər yeni əməkhaqqı mexanizmində tibb xidmətlərinin xüsusiyyətlərinin və müxtəlif kateqoriyalı həkimlərin üzərinə düşən məsuliyyətin nəzərə alındığını göstərir.

Regionlara həkim cəlbi üçün daha güclü maliyyə stimulu

Səhiyyə sisteminin qarşısında duran mühüm məsələlərdən biri tibbi kadrların regionlar üzrə daha balanslı bölüşdürülməsidir. Yeni əməkhaqqı islahatında bu məsələ də xüsusi diqqətdə saxlanılıb.

Həkimlərin regionlara cəlb edilməsinin stimullaşdırılması və regionlarda kadr təminatının gücləndirilməsi məqsədilə Bakı, Abşeron, Sumqayıt və Gəncə istisna olmaqla digər şəhər və rayonlarda kadr çatışmazlığının daha çox müşahidə edildiyi ixtisaslar üzrə xüsusi stimullaşdırıcı əlavələr tətbiq olunacaq.

Belə ki, regionlarda çalışan uşaq anestezioloq-reanimatoloqlarının aylıq əməkhaqqı 1 450 manatdan 3 000 manata yüksələcək. Bu, 107 faiz artım deməkdir. Neonatoloqların əməkhaqqı 1 450 manatdan 2 400 manata çatdırılacaq ki, bu da 950 manat və ya 66 faiz artım deməkdir. Hemodializ həkimlərinin əməkhaqqı isə 1 450 manatdan 2 250 manata çatdırılacaq ki, bu da 800 manat və ya 55 faiz artım deməkdir.

Həkim çatışmazlığı olan regionlarda mama-ginekologiya, neyrocərrahiyyə, uşaq cərrahiyyəsi, ürək-damar cərrahiyyəsi, üz-çənə cərrahiyyəsi və travmatologiya ixtisasları üzrə həkimlərin aylıq əməkhaqqı 1 450 manatdan 2 150 manata yüksələcək. Bu, əlavə 700 manat və ya 48 faiz artım deməkdir.

Regionlarda həkimlərin fəaliyyətinin stimullaşdırılması məqsədilə əlavə maliyyə mexanizmi də tətbiq olunacaq. Bakı, Abşeron, Sumqayıt və Gəncə istisna olmaqla, həkim çatışmazlığı olan regionlarda cərrahi tibbi xidmətlər, stasionar terapevtik tibbi xidmətlər, fizioterapiya və reabilitasiya xidmətləri, anesteziya xidmətləri, invaziv radioloji xidmətlər üzrə fəaliyyət nəticələrinə görə hesablanan əlavə ödənişlərə 1,3 əmsalı tətbiq ediləcək.

Beləliklə, regionlarda çalışan həkimlər sabit əməkhaqqı artımı ilə yanaşı, işin nəticəsinə görə əlavə ödənişlərə tətbiq olunan əmsaldan da faydalanacaqlar.

Əməkhaqqı ilə xidmətin keyfiyyəti arasında əlaqə gücləndirilir

Yeni mexanizmin diqqət çəkən istiqamətlərindən biri əməkhaqqının tibbi xidmətin keyfiyyəti və pasiyent məmnuniyyəti ilə əlaqələndirilməsidir.

Ambulator tibbi xidmətlər göstərən həkimlər üçün hər pasiyentə görə hesablanan mövcud kiçik faiz ödənişləri əvəzinə aylıq baxış sayına əsaslanan diferensiallaşdırılmış sabit əlavə tətbiq olunacaq.

Eyni zamanda, əməkhaqqı Qaydalarında həkimlərin həvəsləndirici ödənişlərini göstərilən tibbi xidmətin keyfiyyəti və pasiyent məmnunluğu ilə birbaşa bağlayan yeni yanaşma tətbiq edilir. İslahat tibbi xidmətlərin daha pasiyentyönümlü təşkilini və keyfiyyət göstəricilərinin maddi stimula çevrilməsini hədəfləyir.

Xidmət keyfiyyəti nə qədər yüksək qiymətləndirilirsə, həkimin əldə etdiyi ödəniş də bir o qədər çox olur. Bu yanaşma keyfiyyətli və qayğıkeş xidməti təşviq edir, həkimləri pasiyentlərlə daha keyfiyyətli münasibət qurmağa həvəsləndirir.

Beləliklə, yeni mexanizmdə əməkhaqqı yalnız görülən işin həcmi ilə deyil, həm də həmin işin keyfiyyəti ilə əlaqələndirilir.

Orta və kiçik tibb heyəti də islahatın əhatə dairəsindədir

İslahat yalnız həkimləri əhatə etmir. Əməkhaqqı artımında baş və böyük tibb heyətinin üzərinə düşən məsuliyyət də ayrıca nəzərə alınıb.

Baş tibb bacılarının orta və kiçik tibb heyətinin fəaliyyətinin təşkili, tibbi sənədləşmə və uçot, pasiyent təhlükəsizliyi, infeksiyaya nəzarət və xidmət keyfiyyətinin təmin edilməsində mühüm rolu nəzərə alınaraq, tibb müəssisəsinin kateqoriyasından asılı olaraq diferensial artımlar tətbiq ediləcək. Misal üçün, 3B kateqoriyalı tibb müəssisəsində çalışan baş tibb bacısının aylıq əməkhaqqı 1 454 manatdan 2 min 125 manata yüksələcək ki, bu da 671 manat və ya 46 faiz artım deməkdir.

Orta və kiçik tibb heyəti də islahatın əhatə dairəsindədir. 36 min 41 orta tibb işçisinin aylıq əməkhaqqı artımı 17 faiz, 20 min 367 kiçik tibb işçisinin əməkhaqqı artımı isə 18 faiz təşkil edəcək.

Rəqəmlərin arxasında dayanan əsas məqsəd

TƏBİB tabeliyində çalışan 72 min 212 tibb işçisini əhatə edən bu dəyişikliklər ilk növbədə səhiyyədə insan kapitalının gücləndirilməsinə yönəlib. 189 milyon manatlıq illik əməkhaqqı fondu artımı ilə müşayiət olunan islahat tibb işçilərinin əməyinin daha diferensial qiymətləndirilməsini, kadr çatışmazlığı olan regionlar üçün əlavə stimullar yaradılmasını və tibbi xidmətin keyfiyyətinin maddi mexanizmlərlə dəstəklənməsini nəzərdə tutur.

Burada əsas məsələ yalnız əməkhaqqının nə qədər artması deyil. Daha mühüm məqam ondan ibarətdir ki, yeni qaydalar tibb işçisinin gördüyü iş, üzərinə düşən məsuliyyət, fəaliyyətinin nəticəsi və göstərdiyi xidmətin keyfiyyəti arasında daha aydın əlaqə yaradır.

İslahatın tətbiqi ilə tibb işçilərinin sosial rifahının gücləndirilməsi, peşənin cəlbediciliyinin artırılması, həkimlərin regionlara cəlb edilməsinin stimullaşdırılması, fəaliyyət nəticələrinin daha dolğun qiymətləndirilməsi və göstərilən tibbi xidmətlər üzrə pasiyent məmnuniyyətinin yüksəldilməsi hədəflənir.

Səhiyyədə islahatların son nəticəsi isə rəqəmlərlə deyil, pasiyentin aldığı xidmətin keyfiyyəti ilə ölçülür. Bu baxımdan yeni əməkhaqqı mexanizminin əsas mahiyyəti tibb işçisinin əməyini daha düzgün qiymətləndirməklə yanaşı, onun əməyinin nəticəsini birbaşa pasiyentin məmnuniyyəti və tibbi xidmətin keyfiyyəti ilə əlaqələndirməkdir. Bu isə səhiyyədə insan amilinin və peşəkarlığın daha da ön plana çıxdığı yeni mərhələnin göstəricisidir.

_{Müxbir - Göyçək Mahmudlu}