YALNIZ TƏFƏKKÜRÜ XƏSTƏ OLANLAR HƏDYAN DANIŞIRLAR...
Berlin, 28 aprel (AZƏRTAC). Gözlənildiyi kimi, ABŞ Prezidenti ermənilərin “kövrək” qəlbini növbəti dəfə qırmış və Amerika ermənilərinin intizarla gözlədiyi sözü dilinə gətirməməklə onları azı daha bir il müddətinə depressiya vəziyyətinə salmışdır. Rusiyanın Regnum informasiya agentliyi bu barədə çox “orijinal” məlumat vermişdir. Agentlik yazır: “O (Barak Obama - V.S.), “erməni soyqırımını” tanımaq barədə prezident seçilməzdən əvvəlki dövrdə verdiyi vədinə keçən il olduğu kimi, bu dəfə də əməl etməmiş və “soyqırımı” sözünü işlətməkdən diplomatik tərzdə vaz keçərək, ermənilərin, istər ABŞ-da, istərsə də başqa ölkələrdə heç bir hüquqi nəticə doğurmayan “mets yegern” böyük fəlakət terminindən istifadə etmişdir”.
Bu sitatdan belə nəticə çıxır ki, guya Obama “mets yegern” əvəzinə “soyqırımı” sözünü işlətsəydi, möcüzə sayəsində hüquqi nəticələr yaranacaqdı. Hərçənd, həmin nəticələrin nədən ibarət ola biləcəyi aydın deyildir. Sözügedən cəfəngiyyatın müəllifləri özlərinə belə bir sual versəydilər yaxşı olardı: Obamanın ağzı, məsələn, Jak Şirakın və ya “soyqırımı” sözünü tələffüz etmiş bir sıra digər dövlət başçılarının ağzından nə ilə fərqlənir? Onlar bu sözü tələffüz edəndən sonra hansı hüquqi nəticələr yaranmışdır? “Qəribə də olsa” bundan sonra Türkiyə bir dövlət kimi xırda hissələrə parçalanmamışdır. Türkiyə parçalanmır ki, parçalanmır! Necə deyərlər, qaya kimi dayanıb!
Yeri gəlmişkən, Regnum informasiya agentliyi öz səhifələrində əvvəllər də bu cür cəfəng məlumatlar dərc etmişdir. Məsələn, aprelin 15-də həmin agentliyin səhifələrində Stanislav Tarasovun məqaləsi dərc olunmuşdur. Müəllif yazırdı:
“ABŞ Sürix prosesini sadəcə olaraq stimullaşdırmaqla kifayətlənməyib, mahiyyət etibarilə həmin prosesi 1915-ci il erməni soyqırımı problemləri ilə şərtləndirməyə başlamışdır. ABŞ-ın bu hərəkəti tarixi perspektivdə təkcə Cənubi Qafqaz dövlətləri arasında deyil, onlarla Türkiyə arasında inzibati-ərazi sərhədlərini şərtləndirən bütün hüquqi konstruksiyanın təftiş edilməsinə gətirib çıxara bilər. Hadisələrin inkişafı bu ssenari üzrə davam edərsə, xüsusən ABŞ Konqresi soyqırımı barədə qətnamə qəbul edəcəyi halda Naxçıvanın Azərbaycan yurisdiksiyasında saxlanması problemi də ortaya çıxa bilərdi. Üstəlik, beynəlxalq qüvvələrin nisbəti açıq-aşkar Türkiyənin və Azərbaycanın xeyrinə olmadığı vəziyyətdə regionda daha bir potensial münaqişə ocağı yaranması, İranın da həmin münaqişəyə qoşulması istisna olunmurdu. Bundan sonra isə ümumiyyətlə, 1828-ci il Türkmənçay müqaviləsinin müddəalarının təftiş edilməsi problemi yarana bilərdi. Həmin müqaviləyə əsasən ərazidəki xanlıqların bir qismi Rusiya imperiyasına birləşdirilmiş, sonradan bu ərazidə Azərbaycan dövləti yaradılmışdır”.
İşə bax ha, sən demə, Naxçıvanın, eləcə də Türkiyənin Şərq əyalətlərinin sakinləri heç ağıllarına da gətirmir ki, onların taleyi bir neçə Amerika konqresmeninin əlində imiş və onlar “erməni soyqırımının tanınması” adlı kəmsavad bir sənəd qəbul edən kimi həmin vilayətlər dərhal Ermənistanın tabeliyinə keçəcəkmiş...
Yeri gəlmişkən, Türkmənçay müqaviləsi barədə. Tarasov nədənsə (yəqin ki, qəsdən) “unutmuşdur” ki, həmin müqavilənin şərtlərindən biri (maddə 15) ermənilərin İrandan Rusiyanın Cənubi Qafqazdakı yeni ərazilərinə, daha dəqiq desək, keçmiş İrəvan, Qarabağ və Naxçıvan xanlıqlarının ərazisinə köçürülməsi idi. Əgər tarixi təftiş etməyə başlamışıqsa, onda, necə deyərlər, bu işi axıra, yəni absurd vəziyyətinə çatdırmaq yaxşı olmazmı? Belə halda o vaxt İrandan köçürülmüş ermənilərin bütün nəslinin geriyə, İrana qaytarılması məsələsinə nə üçün baxılmasın?
Armen Melikyan da Regnum agentliyinin səhifələrində buna oxşar cəfəng yazıları ilə yadda qalmışdır. O yazırdı: “Ermənilərin soyqırımının xüsusən ABŞ, Böyük Britaniya və İsrail tərəfindən tanınması Türkiyə üçün həm onun ərazi bütövlüyünün qorunub saxlanması baxımından, həm də soyqırımına məruz qalmış erməni xalqına külli məbləğdə kompensasiya ödənilməsi kimi arzuedilməz perspektivə görə Türkiyə üçün çox ciddi təhlükədir”.
Bu barədə fikirləşməyə də ehtiyat edirəm: Allah eləməsin, əgər ABŞ Konqresi Karfagenin romalılar tərəfindən viran edilməsini soyqırımı aktı kimi qiymətləndirən qətnamə qəbul edərsə, onda İtaliya birdən-birə bəxti gətirmiş Tunisə uzun müddət kompensasiya ödəməli olar. Yaxud başqa bir misal, əgər İsrail Knesseti və Britaniya parlamenti belə bir qərara gəlsə ki, Kiyev Rus Dövlətinin şəhərlərinin yandırılması, bu şəhərlərin əhalisinin məhv edilməsi elə-belə deyil, dövlət səviyyəsində planlaşdırılmış siyasət nəticəsində baş vermişdir, onda zavallı Monqolustan tamam müflisləşər, çünki bu hadisə mərhum professor Rafael Lemkinin soyqırıma verdiyi tərifə uyğun gəlir.
Əlbəttə, bu cür müəlliflərin intellektual səviyyəsinin aşağı olmasını çox məsxərəyə qoymaq olar. Lakin bizim məqsədimiz bu deyildir. Bizi maraqlandıran başqa məqamdır. Fərz edək ki, onların yazdıqları mümkün olan işdir. Əgər belədirsə, onlar bu məsələnin praktiki icrasını necə təsəvvür edirlər? Yəqin onlar fikirləşirlər ki, Prezident Obama “soyqırımı” sözünü işlədən günün səhəri Amerikanın 6-cı donanması Türkiyənin Şərq əyalətlərinə desant çıxaracaq və həmin desant məhkəmə pristavı hüququ ilə Konqresin qətnaməsinə əsaslanaraq sərhəd sütunlarının yerini dərhal Ermənistanın xeyrinə dəyişməyə başlayacaqdır? Yaxud Beynəlxalq Valyuta Fondu Türkiyənin bank hesablarını “donduracaq” və həmin hesablardakı vəsaitləri “soyqırımı qurbanları”nın adına köçürəcəkdir? Siz nə danışırsınız? Siz hansı dünyada yaşayırsınız? Məgər unutmusunuz ki, 1918-ci ildə Birinci Dünya müharibəsində əzilmiş, tamamilə qüvvələri tükənmiş Türkiyə Atatürk başda olmaqla həmin müharibədə qalib gələnləri heyrətləndirərək Sevr müqaviləsinə, ifadəmə görə üzr istəyirəm, tüpürmüş və küldən dirilmiş Simurq quşu kimi Vətənin müdafiəsinə qalxmış, eyni vaxtda altı cəbhədə mübarizə aparmış və bu cəbhələrin hamısında qalib gəlmişdi? Bunları unutmusunuz? Görünür, elədir.
Dünya ölkələrinin parlamentlərində soyqırımı aktlarının siyasi cəhətdən tanınmasının heç bir əhəmiyyəti yoxdur. Bu cür “tanıma” ilə beynəlxalq tribunallarda və məhkəmələrdə hüquqi vəzifələr doğuran hüquqi tanıma arasında çox böyük fərq vardır.
Vüqar Seyidov
AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri
Berlin
Bölmənin digər xəbərləri
