Bakı, 26 avqust, AZƏRTAC

Azərbaycanın startap və innovasiya ekosistemi yeni inkişaf mərhələsinə daxil olur. Ölkənin strateji mövqeyi, rəqəmsal iqtisadiyyatın genişlənməsi və Türkiyə, Mərkəzi Asiya və digər bazarlarla artan əlaqələri Azərbaycanı regional biznes və texnologiya mərkəzinə çevrilmək üçün əlverişli mövqeyə çıxarır.

AZƏRTAC-a müsahibəsində Türkiyənin “Sistem Global” şirkətinin MDB regionu üzrə koordinatoru Yulia Çimen Azərbaycanın innovasiya ekosisteminin potensialı, Bakı ofisinin fəaliyyəti, Azərbaycan-Türkiyə arasında texnologiya və vençur kapitalı sahəsində əməkdaşlığın perspektivləri, eləcə də ölkənin regional biznes və innovasiya mərkəzinə çevrilmək imkanlarından danışıb.

– Azərbaycan son illərdə startap ekosisteminin inkişafı, innovasiya mərkəzlərinin yaradılması və rəqəmsal iqtisadiyyatın genişləndirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atır. “Sistem Global” Azərbaycanın innovasiya ekosisteminin regionun digər bazarları ilə müqayisədə hansı üstünlüklərini daha perspektivli hesab edir?

– “Sistem Global” olaraq biz regionu bir müddətdir izləyirik, son iki ildə Azərbaycanı daha intensiv şəkildə araşdırır və burada fəaliyyət göstəririk. Azərbaycanı müşahidə edərkən bizi ən çox təsirləndirən amil miqyas deyil, sürət oldu. Bəli, regionun bəzi bazarları ilə müqayisədə Azərbaycan ekosistemi bu gün daha kiçik görünə bilər. Lakin biz böyüklükdən daha çox artım dinamikasına diqqət yetiririk və bu dinamika həqiqətən diqqətçəkəndir.

Həm dövlət qurumlarının, həm də sahibkarların özlərini daim inkişaf etdirmək, yeni yanaşmaları sınamaq və öyrənmək istəyi yüksəkdir.

Buna Azərbaycanın coğrafi mövqeyini də əlavə etdikdə mənzərə daha da aydın olur. Azərbaycan Türkiyə, Mərkəzi Asiya və Xəzər regionu arasında təbii qovşaq rolunu oynayır. Bu gün kiçik görünən ekosistemin belə bir dinamika və səylə uzunmüddətli perspektivdə əhəmiyyətli nəticələr əldə edə biləcəyinə inanırıq.

Biz “Sistem Global” olaraq bu potensiala erkən mərhələdə daxil olmağı və onun inkişaf prosesinin bir hissəsinə çevrilməyi seçdik. Eyni zamanda, Türkiyədə və dünyada olan minlərlə müştərimizə bu regionu və burada mövcud imkanları tanıtmağı qarşımıza məqsəd qoyduq.

– Bakıda fəaliyyətə başlayan ofisiniz vasitəsilə Azərbaycan şirkətləri və startapları üçün hansı konkret xidmətləri təqdim etməyi planlaşdırırsınız? Yerli innovativ şirkətlərin beynəlxalq bazarlara çıxışını dəstəkləmək üçün hansı mexanizmlər həyata keçiriləcək?

- Bakıya gələrkən üç əsas “körpü” yaratmağı qarşıya məqsəd qoyduq. Birincisi, 1996-cı ildən Türkiyədə həm dövlət, həm də özəl sektorla işləyərək əldə etdiyimiz texnologiya və rəqəmsallaşma təcrübəsini regiona gətirmək və buradakı dinamizmə öz təcrübəmizi əlavə etməkdir. İkincisi, investisiya “körpüsü” yaratmaqdır. Məqsədimiz regionda və dünyada olan kapitalı ehtiyacı olan startaplarla hər iki istiqamətdə bir araya gətirməkdir.

Üçüncüsü və bizim üçün ən dəyərlisi isə şirkətlərin inamla böyüyə biləcəyi ekosistem formalaşdırmaqdır. Bu, 30 illik konsaltinq təcrübəmizdən yararlanmaq və maliyyələşməyə çıxış əldə etmək imkanı verən bir struktur deməkdir.

İlk mərhələdə Türkiyədən Azərbaycana gələn şirkətlərə lokallaşma və biznesin inkişafı xidmətləri göstərməyə başladıq. İndi isə bunun əks istiqamətini də həyata keçiririk: Azərbaycan şirkətlərinə, ilk növbədə, qloballaşma və maliyyələşməyə çıxış istiqamətində xidmətlər göstərməyə başlayırıq.

Nəticə etibarilə, Bakıda fəaliyyət göstərən ofisimizin Türkiyədə 30 ildir etdiyimiz kimi, şirkətin yaradılmasından ilkin kütləvi səhm təklifinədək (IPO) bütün inkişaf mərhələlərini əhatə edən dəstək strukturuna çevrilməsini hədəfləyirik.

– Türkiyə ilə Azərbaycan arasında texnologiya, innovasiya və vençur kapitalı investisiyaları sahəsində əməkdaşlıq sürətlə inkişaf edir. Bu əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün hansı istiqamətlər prioritet olmalıdır və özəl sektor bu prosesdə hansı rolu oynaya bilər?

– Bu məsələdə gördüyümüz əsas çatışmazlıq əslində nə ideya, nə də kapital çatışmazlığıdır. Əsas məsələ iki tərəf arasında mövcud etimadı praktik əməkdaşlığa çevirəcək “sahə biliyinin” kifayət qədər olmamasıdır.

Türkiyəli investor və ya sahibkar Azərbaycan bazarını, azərbaycanlı sahibkar və ya investor isə Türkiyə bazarına və kapitalına çıxış yollarını çox vaxt səthi bilir. Buna görə də hesab edirəm ki, prioritet iki ölkə arasında müntəzəm əməkdaşlığı konkret layihələrə çevirəcək konsaltinq və vasitəçilik mexanizmlərinin yaradılması olmalıdır. Hüquqi, maliyyə və əməliyyat baxımından sahədə olan, hər iki tərəfi tanıyan aktorlar bu körpünü daha sürətlə qura bilərlər.

Özəl sektorun rolu da məhz burada ortaya çıxır. Dövlətin yaratdığı çərçivəni gündəlik işgüzar münasibətlərə, birgə investisiyalara və konkret kommersiya sazişlərinə çevirmək özəl sektorun vəzifəsidir.

“Sistem Global” olaraq biz də özümüzü məhz bu nöqtədə mövqeləndiririk – həm Türkiyədə, həm də Azərbaycanda fəaliyyət göstərən və iki tərəfi bir-birinə bağlayan “körpü” kimi.

– Süni intellekt, rəqəmsallaşma və yaşıl transformasiya müasir biznes dünyasının əsas trendləri hesab olunur. Azərbaycan şirkətlərinə beynəlxalq rəqabət qabiliyyətlərini artırmaq üçün hansı sahələrə daha çox investisiya yatırmağı tövsiyə edərdiniz?

– Ən mühüm tövsiyəmiz bu ola bilər: böyüməni işçi sayını artırmaqla deyil, texnologiyaya investisiya etməklə təmin etmək. Proseslərin mümkün qədər texnologiya ilə dəstəklənməsi həm səmərəliliyə, həm də beynəlxalq rəqabət qabiliyyətinə birbaşa təsir göstərir. Bununla yanaşı, şirkətlərə üç məsələni daim gündəmdə saxlamağı tövsiyə edirik: yeni bazarları aktiv şəkildə araşdırmaq, maliyyələşməyə çıxış üçün israrlı olmaq və ətraflarında baş verən dəyişiklikləri izləməyi vərdişə çevirmək.

Bütün bunlar vaxt və diqqət tələb edir. Buna görə də şirkətlər bu istiqamətlərə vaxt ayırmağı öz strategiyalarının bir hissəsinə çevirməlidirlər. Bu günün imkanlarını izləməyən şirkətin məhsulu nə qədər yaxşı olsa da, beynəlxalq miqyasda rəqabət aparması çətinləşir.

Bundan əlavə, xüsusilə üzərində dayandığımız başqa bir məsələ də birləşmə və birləşərək böyümə prinsipidir. Hesab edirik ki, bu yanaşma istənilən halda həyata keçirilməlidir. Dövlət səviyyəsində təşviq və dəstək mexanizmləri də bu miqyasda, daha böyük və sürətlə böyüyən yanaşma əsasında qurulmalıdır.

Bunu mərhələli hədəf kimi görürük: əvvəlcə Azərbaycan şirkətlərinin və imkanlarının öz aralarında birləşməsi, daha sonra Azərbaycan-Türkiyə birgə şirkət və layihələrinin böyüməsi, növbəti mərhələdə isə bütün türk coğrafiyasını əhatə edən birləşmələrin həyata keçirilməsi.

– Azərbaycanın strateji coğrafi mövqeyi, Orta Dəhliz boyunca artan iqtisadi fəallıq və regional logistika mərkəzi kimi oynadığı rol xarici investorların diqqətini cəlb edir. Siz Azərbaycanın regional biznes və innovasiya mərkəzi olmaq potensialını necə qiymətləndirirsiz? Qarşıdakı illərdə ölkəyə hansı yeni investisiya imkanlarının cəlb olunacağını düşünürsünüz?

– Bu məsələdə kifayət qədər pozitiv mövqedəyik. Orta Dəhlizin getdikcə daha böyük əhəmiyyət qazandığı bir dövrdə Azərbaycan yalnız tranzit məntəqəsi deyil, həm də özlüyündə təyinat məkanına çevrilir.

Strateji mövqe, inkişaf edən infrastruktur və texnologiyaya artan maraq bir araya gəldikdə, qarşıdakı illərdə logistika və texnologiya mərkəzlərindən tutmuş, ortaq xidmət əməliyyatlarına və regional baş ofislərə qədər bir çox sahədə yeni investisiyaların Azərbaycana yönələcəyini düşünürük.

“Sistem Global” olaraq biz də bu transformasiyanın bir hissəsi olmaq niyyətindəyik və səylərimizi bu istiqamətdə göstəririk. Məqsədimiz yalnız ölkəyə gələn investisiyaları qarşılamaq deyil, Azərbaycanın öz şirkətlərinin, öz texnologiyasının və öz mütəxəssis potensialının da dünyaya çıxmasına töhfə verməkdir.

Daha sonra bu strukturu və əldə edilən təcrübəni digər türk dövlətlərinə də daşımaq istəyirik. Bakıda fəaliyyət göstərən ofisimizi də məhz bu baxışla, uzunmüddətli və yerli köklərə malik bir struktur kimi qururuq.

_{Müxbir – Pərvanə Qafarova}