Altı yaşında məcburi köçkün düşən Elçinin 12 yaşlı oğlu ilə yarımçıq qalan uşaqlığına sarıldığı gün – Xocavənddən REPORTAJ VİDEO
Xocavənd, 30 avqust, AZƏRTAC
Qarabağ səmasında Günəşin ilıq şəfəqləri saçır... Xocavəndin illərlə sükuta qərq olmuş küçələrində indi tamamilə başqa bir nəfəs, başqa bir ruh var. Evlərin bacalarından qalxan tüstü, həyətlərdən gələn uşaq səsləri və küçələrdə hərəkət edən yük maşınları bu qədim yurdun yenidən dirçəldiyindən müjdə verir. Dövlətimizin həyata keçirdiyi Böyük Qayıdış proqramı çərçivəsində avqustun 25-də doğma ocaqlarına qovuşan növbəti 19 ailənin arasında Mirzəyevlər də var.
AZƏRTAC-ın bölgə müxbiri Mirzəyevlər ailəsinin qonağı olub, onların həyəcanını, sevincini öz dillərindən dinləyib.
Yarımçıq qalan uşaqlıq və palçıqlı yolların yaddaşı
Bizi həyətdə ailə başçısı Elçin Mirzəyev qarşılayır. 1986-cı ildə məhz bu şəhərdə dünyaya göz açan Elçin 34 illik nisgildən sonra doğma ocağına qayıdıb. O, illər sonra bura təkcə köçkün kimi deyil, yanında ahıl atası, həyat yoldaşı və iki oğlu ilə qalib ölkənin vətəndaşı kimi qayıdıb.
Döşəməyə sərilən təzə xalçanın, otaqlardan gələn yeni ev qoxusunun içində Elçinlə söhbətimiz uşaqlıq illərinin ağrılı xatirələri ilə başlayır:
“1992-ci ildə buradan çıxanda cəmi 6 yaşım var idi. Azyaşlı idim, amma o dəhşətli gecə yaddaşıma elə həkk olunub ki, sanki dünən baş verib... Gecə vaxtı idi, atəş altında idik, alazanlar, toplar atılırdı. Maşınımız palçıqlı yolda batdı. Atamgil min bir əziyyətlə traktor tapıb gətirdilər, maşını batdığı yerdən çıxardıq. Güllə yağışı altında, palçıqlı yollarla çıxdıq Xocavənddən...”.

Ayrılıq uzun və məşəqqətli olub. Əvvəlcə Ağcabədinin Muğanlı kəndində, sonra Beyləqanın Sarısu və Haramı ərazilərində məskunlaşıblar. İllər keçib, dövlət tərəfindən Beyləqanda məcburi köçkünlər üçün müasir qəsəbə salınıb, şərait yaradılıb. Elçin boya-başa çatıb, ailə qurub, övladları dünyaya gəlib. Lakin dediyinə görə, hansı şəraitdə yaşayırlarsa yaşasınlar, ürəklərindəki o qanayan yara sağalmayıb:
“İnancımızı heç vaxt itirmədik. İnanırdıq ki, Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Ordumuz bizi bu torpaqlara qaytaracaq. Nəhayət, o Zəfər günü gəldi. Bu gün Qarabağımız tam azaddır. Ötən gün isə o böyük sevinc bizim ailəmizə də qismət oldu. 16 yaşlı Nicat və 12 yaşlı Yusiflə Xocavəndə daxil olanda ilk işim yarımçıq qalan uşaqlıq xatirələrimi axtarmaq oldu. İndi mənim yaşaya bilmədiyim o xoş hissləri övladlarım yaşayacaq”.
Söhbətə onun övladları da qoşulur. Məlum olur ki, Nicat tar, Yusif isə qarmon ifa edir. Elçin qürurla oğullarına baxıb deyir:
“Biz burada məktəbə gedə bilmədik, yarımçıq qaldı. İndi oğullarım musiqi təhsillərini də, orta təhsillərini də burada davam etdirəcəklər. Buradan da hərbi xidmətə yola düşəcəklər. Bu torpaqların hər qarışı bizə şəhidlərimizin əmanətidir. İndi tək arzum var: bu müqəddəs torpaqda əbədi yaşamaq, Vətənə xeyirli övladlar böyütmək”.
“Özümü indi əsl Qarabağ gəlini hiss edirəm...”
Evin mətbəxindən gələn təzə çay ətri söhbətimizin istiqamətini dəyişir. Elçinin həyat yoldaşı Tamara Həsənova Ağcabədidə dünyaya göz açıb. O, illərdir qarabağlı ailənin gəlini olduğunu, amma Xocavəndə gəldiyi ilk gündən tamamilə fərqli duyğular yaşadığını bildirir.
Mətbəx stolunun arxasında büllur stəkanlara çay süzən Tamara xanımın gözlərindəki işıq hər şeyi deyir:
“Elçinlə ailə qurandan o, hər gün mənə Xocavənddən, buranın dağlarından, bulaqlarından danışırdı. Xəyalımda canlandırırdım bu yerləri. Qələbə xəbəri gələndə, sonra isə köçəcəyimiz gün bəlli olanda sevincimizin həddi-hüdudu olmadı. Dünən buraya ayaq basanda gördüm ki, Xocavənd xəyal etdiyimdən də gözəldir. Havası səfalı, suyu tər-tərmiz... Qarabağın suyu ilə çay dəmləmək, burada ailəm üçün xörək bişirmək mənə inanılmaz bir qürur verir. Özümü indi tam mənası ilə əsl Qarabağ gəlini hiss edirəm”.

Tamara xanım ixtisasca tibb işçisidir. Beyləqandakı qəsəbədə çalışırmış. Sevindirici məqam odur ki, köçlə paralel olaraq onun iş yeri də Xocavəndə dəyişdirilib:
“Bura gəldiyimiz gün işimi də bura yönləndirdilər. Artıq fəaliyyətimi Xocavənddə tibb işçisi kimi davam etdirəcəyəm. Doğma torpaqda insanlara xidmət etməkdən böyük xoşbəxtlik ola bilməz”.
Dirçələn rayon və işıqlı sabahlar
Mirzəyevlər ailəsi ilə vidalaşıb küçəyə çıxırıq. Evin həyətindən tar və qarmonun zərif sədaları duyulur — sanki Nicatla Yusif Xocavəndin yeni səhərini musiqi ilə salamlayırlar.
Bəli, hazırda Xocavənd şəhərində həyat yenidən canlanır. Şəhərdə həm çoxmənzilli binalarda, həm də müasir standartlara cavab verən fərdi yaşayış evlərində yüzlərlə ailə məskunlaşıb. Canlanma təkcə şəhər mərkəzi ilə məhdudlaşmır, rayonun Hadrut və Qırmızı Bazar qəsəbələrində, Sos, Xocavənd, Xanoba, Güneyxırman və Quzeyxırman kəndlərində də evlərdən sevinc səsləri gəlir.
Növbəti köç karvanı ilə Xocavəndə qayıdan 19 ailənin, o cümlədən Mirzəyevlərin timsalında bir daha şahid oluruq ki, illər əvvəl uşaqikən köçkün düşənlər bu gün öz övladları ilə birlikdə qalib kimi doğma yurduna sahib çıxırlar. Xocavənddə uşaqlıq xatirələri artıq yarımçıq qalmır - burada tam, bütöv və xoşbəxt yeni həyat başlayır.
Müxbir - Aydın Yavərzadə