® “Diabetik pəncə” və ona qulluq qaydaları
Noyabrın 14-ü Ümumdünya Diabet Günüdür. Diabetin ən təhlükəli fəsadlarından biri sayılan “diabetik pəncə” ilə bağlı suallarımızı Mərkəzi Gömrük Hospitalının endokrinoloqu Naidə Novruzova cavablandırıb.
-Naidə həkim, “diabetik pəncə” nədir?
- Diabetik pəncə sinir sisteminə, qan damarlarına, oynaq və aşağı ətraflara təsir edən pəncədə xora şəklində təzahür edən ətrafların amputasiyasına gətirib çıxaran təhükəli vəziyyətdir. Diabetik pəncə kifayət qədər tez rast gəlinən bu və ya digər dərəcədə diabet xəstələrində təxminən 2-10 faiz hallarda təzahür edən, 15 faiz hallarda isə amputasiyaya gətirib çıxaran ağırlaşmadır. Buradan belə çıxır ki, diabetik pəncənin müalicəsinin əsas məqsədi ayaqların qorunmasıdır. Sağlamlığa ciddi nəzarət etməklə diabetik pəncənin inkişafının qarşısını alaraq amputasiyadan xilas olmaq olar.
-Bu cür ciddi ağırlaşmalardan necə qorunmaq lazımdır və hansı əlamətlər olduqda həkimə müraciət edilməlidir?
- Şəkərli diabet xəstəliyi olanlar mütəmadi olaraq ayaqlara nəzarət etməli, ayaqlarda təzahür edən ən kiçik dəyişiklik zamanı belə müalicə həkiminə üz tutmalıdırlar. Xüsusilə ayaqlarda ağrı, batma, yanma, keyimə, fiziki aktivlik zamanı sağrı, bud və baldır əzələlərində ağrı, yaxud spazm, ayaq barmaqlarında, pəncə və baldır dərisində tüklərin tökülməsi, ayaq dərisində quruluq və çatların olması, aşağı ətraflarda dərinin rənginin və temperaturunun dəyişməsi, ayaqlarda qalın və sarı rəngdə dırnaqların yaranması, göbələk infeksiyasının əlamətlərinin olması, yara və xora əlamətləri şəkərli diabet xəstələri üçün siqnal rolunu oynamalıdır. Həmin əlamətlərə əhəmiyyət verilmədikdə ciddi ağırlaşmalarla nəticələnə bilər. Buna baxmayaraq, şəkərli diabet xəstələrinin böyük əksəriyyəti vaxtında müalicəyə başlamaqla ağırlaşmaların qarşısını ala bilərlər. Ona görə də həmin əlamətlərin hər hansı biri ilə rastlaşdıqda mütləq həkimə müraciət edilməlidir.
-Diabetli xəstələrdə fəsadların qarşısını almaq üçün ayaqlara düzgün qulluq necə olmalıdır?
- İlk növbədə, ayaqlar hər gün sabunla yuyulmalı, ehmalca silinib, barmaqların arası qurudulmalı, corablar dəyişdirilməlidir. Əgər ayaqda yara varsa, yaranın işlənməsi-təmizlənməsi məqsədilə yod, briliant yaşılı (zelyonka) və spirtdən istifadə olunmamalıdır, çünki onlar dərini qurudur. Pəncədə quruluq müşahidə olunursa, bu zaman pəncənin quru dərisinə diabetli xəstələr üçün olan xüsusi qidalandırıcı kremlərdən istifadə etmək lazımdır. Pedikür proseduru aparılmalıdır - şəkərli diabet zamanı pəncə dərisinə və dırnaqlara qulluq yalnız estetik deyil, həm də müalicəvi prosedurdur. Həmin proseduru xüsusi mütəxəssis – podiatr icra edir. O, qalınlaşmış dəri və döyənəkləri kəsib təmizləyir, beləliklə ayaq altını çatların yaranmasından qoruyur. Ümumiyyətlə, həmin prosedur 2-3 həftədən bir mütəmadi aparılmalıdır.
Bir məsələni də xüsusi vurğulamaq istərdim. Diabetli şəxslər ayaqqabı seçimini düzgün etməlidirlər. Dərinin zədələnməməsi üçün ayaqqabı mütləq rahat olmalıdır. Dar və ayağı sıxan, nazik və yumşaq altlığı olan ayaqqabı geymək ziyanlıdır. Ayaqqabı ölçüyə uyğun, yumşaq və təbii materiallardan hazırlanmalıdır. Ayaqqabı günün ikinci yarısı, ayaqlarda şişkinlik-ödem daha çox rast gəlindiyi saatda seçilməlidir.
-Bəzən diabetli xəstələrdə sinirlərin zədələnməsi nəticəsində ayaqlarda hissiyyatın itirilməsi müşahidə oluna bilir. Bu baxımdan diabetli şəxslər ayaqlarını isti və soyuqdan necə qorumalıdırlar?
- Diabet nəticəsində sinirlərin zədələnməsi hallarında ayaqlarda yanıq olsa belə hiss edilməməsi mümkündür. Bunun üçün də ayaqları yanıqdan qorumaq üçün çimərlikdə və isti asfaltda ayaqqabı geyinilməli, ayaqlara günəş yanığı olmaması üçün günəşqoruyucu krem çəkilməli, ayaqlar qızdırıcı cihazlardan və ocaq alovlarından uzaq olmalı və ayaqlara isidici kisə qoyulmamalıdır. Təbii ki, isti kimi, soyuq da ayaq zədələnməsinə səbəb ola bilər. Ayaqlar üşüyürsə, yataqda corab geyinilməsi tövsiyə olunur. Qışda ayaqların isti və quru olması üçün su keçirməyən, qalın altlıqlı ayaqqabı istifadə edilməlidir.
Xüsusilə vurğulamaq istərdim ki, “diabetik pəncə” sindromunun inkişafının vaxtında aşkarlanması həddindən artıq vacibdir. Bu, vaxtında müalicə və ayağın saxlanılması deməkdir. Mütəmadi ağrıların azalması sinir uclarının güclü zədələnməsi deməkdir, bu isə sümük və oynaqların patoloji dəyişilməsi, vaxtaşırı axsama və diabetin ən pis ağırlaşması qanqrenaya səbəb olur. Həmin həddə çatdırmamaq üçün düzgün təyin olunmuş müalicə, bütün həkim tövsiyyələrinə riayət və nəzarət mütləqdir!
PR mütəxəssisi
Bölmənin digər xəbərləri
