Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

AYAĞI YORĞANA GÖRƏ UZATMAQ LAZIMDIR

Son vaxtlar Ermənistanın kütləvi informasiya vasitələrində Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin tərəfləri arasında sülh danışıqlarının formatının dəyişdirilməsi mövzusu çox fəal müzakirə olunur. Bu diskussiyanın inkişafına ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədrlərinin Cənubi Qafqazın bu iki ölkəsinə sonuncu səfərinin gedişində söylədikləri silsilə bəyanatlar təkan vermişdir. Həmin bəyanatların təfərrüatı barədə bu il martın 5-də AZƏRTAC-ın saytında və başqa kütləvi informasiya vasitələrində dərc edilmiş “Miatsum: düyünə düşmüş təkamül” sərlövhəli analitik məqalədə məlumat verilmişdir. Həmsədrlərin bəyanatlarında danışıqların formatının dəyişdirilməsi barədə əsla söhbət olmasa da, onların Dağlıq Qarabağın Azərbaycan icmasının adını tez-tez çəkməsi Ermənistanın siyasi dairələrində və media məkanında ciddi narahatlıq doğurmuş və danışıqlar prosesinin iştirakçılarının tərkibində dəyişikliklər edilməsi barədə siyasi möhtəkirlik üçün bəhanə olmuşdur.

Əslində Yerevan danışıqların mövcud formatını dəyişməyə çoxdan can atır, danışıqlar stolu arxasında özü ilə yanaşı və hətta özünün əvəzinə Xankəndidəki separatçı rejimin nümayəndələrini əyləşdirməyə cəhd edir. Ermənistan tərəfi bu cəhdləri nəinki narahatlıqla, hətta əksinə, israrla edirdi. Lakin həmsədrlər, Qarabağ azərbaycanlılarının nəhayət, bir icma kimi institusionallaşdırılması və həmin icmanın Dağlıq Qarabağ erməniləri ilə yanaşı siyasi prosesə cəlb edilməsinin zəruriliyi barədə söz açan kimi, erməni siyasətçilərinin və müşahidəçilərinin nikbinliyi qəflətən yoxa çıxdı. İndi bu cür dəyişikliklər barədə söhbət düşəndə onlar qəzəblərini güclə gizlədirlər. Ermənilərin “Dağlıq Qarabağ əhalisi” termini üzərində faktiki inhisarı itirmək perspektivi və onların danışıqlara azərbaycanlılarla bərabər qoşulmasının mümkünlüyünün dərk olunması onları ciddi narahat etməyə başlayıb.

Ermənistan kütləvi informasiya vasitələrində diskussiyaların tonu belə güman etməyə əsas verir ki, Qarabağ erməniləri danışıqların tərəfi rolunu əvvəllər onların qonşuları olmuş azərbaycanlılarla bölüşməkdənsə, bu istəkdən ümumiyyətlə imtina etməyə hazırdırlar. Axı, azərbaycanlıların danışıqlar prosesinə icma qismində qoşulması Ermənistanın bütün çoxillik səylərini və onun yeganə hüquqi arqumenti olan “Dağlıq Qarabağ xalqının öz müqəddəratını təyin etmək üçün gerçəkləşmiş hüququ” arqumentini əslində heçə endirir, çünki Azərbaycan icması amilinin Minsk qrupu tərəfindən tanınması bu gün vilayətdə faktiki ağalıq edənləri legitimlikdən və təmsilçilikdən məhrum edir, bu legitimliyə nail olmaq üçün vilayətin ikinci icmasının hökmən oraya qaytarılmasını və yeni, bu dəfə artıq özünüidarə orqanları şəklində nümayəndəli hakimiyyətin birgə formalaşmasından ibarət demokratik prosesə qoşulmasını zəruri şərt kimi irəli sürür. Deməli, Dağlıq Qarabağ sakinlərinin öz müqəddəratını təyin etmək hüququ yalnız birlikdə və sərbəst şərtlər daxilində ifadə edilərək reallaşdırıla bilərdi və belə olmalı idi. Lakin bunlar olmamışdır. Bu isə Azərbaycan Konstitusiyasının pozulması öz yerində, 1991-ci ildə “Qarabağ xalqının öz müqəddəratını təyin etməsi”ni tamdəyərli və legitim olmayan bir fakta çevirir.

Ermənistanın “Lragir” nəşrində “Qarabağ tənzimləməsində yeni proses” adlı məqalə dərc edilmişdir. Qəzet Prezident İlham Əliyev tərəfindən Şuşa rayonuna yeni icra hakimiyyəti başçısı təyin edilməsi, “Dağlıq Qarabağın Azərbaycan icması” İctimai Birliyinin rəhbərinin seçilməsi və bu qurumun öz fəaliyyətini gücləndirmək niyyətində olmasından bəhs edərək yazır: “Bu məlumat bəlkə də diqqəti cəlb etməzdi, lakin sözün hərfi mənasında bundan bir neçə gün əvvəl ATƏT-in Minsk qrupunun fransalı həmsədri Bernar Fasye Yerevanda bəyan etmişdi ki, danışıqlar prosesinə Qarabağın “həm erməni, həm də Azərbaycan icmaları” cəlb ediləcəkdir. Fasye Bakıda təsdiqləmişdir ki, o, “danışıqların üçüncü tərəfi qismində Qarabağın cəlb edilməsi haqqında” danışmamışdır”.

Əslində Dağlıq Qarabağın erməni və Azərbaycan icmalarının danışıqlar prosesinə cəlb edilməsi heç də danışıqların yeni tərəfinin yaranması demək deyildir. Danışıqların tərəfi müəyyən status deməkdir, danışıqlar prosesinə cəlb edilmə isə müəyyən məsləhətləşmələrdən, icmaların bu və ya digər qisimdə iştirakından ibarət ola bilər, lakin onların “danışıqlar prosesinin tərəfi” səviyyəsinə qədər qaldırılması vacib deyildir. Həqiqətdə B.Fasyenin həmin iki bəyanatı arasında ziddiyyət yoxdur. Əksinə, onun Bakı bəyanatında birmənalı şəkildə təsdiq edilir ki, qeyri-müəyyən “Qarabağ” anlayışı ən azı onun mahiyyəti və etnik tərkibi əvvəlcədən dəqiqləşdirilmədən danışıqların üçüncü tərəfi ola bilməz. Əgər B.Fasye mənası aydın olmayan “Qarabağ”ın danışıqların tərəfi kimi adını çəkmiş olsaydı, zənnimcə Azərbaycan XİN-də həqiqətən heyrətlənərdilər.

Sözügedən məqalənin müəllifi Nano Arqutyan yazır: “Fasyenin bəyanatından sonra aşkar görünür ki, Bakıda “Azərbaycan icması” formalaşdırmağa başlayacaqlar. Müvafiq addımları çox gözləmək lazım olmadı. Yəqin ki, növbəti mərhələdə Azərbaycanda mühacirətdə olan Qarabağ hökuməti yaradılacaq. Bu hökumət seçkilər keçirəcək, prezident və parlament seçəcək, bir sözlə, Qarabağın müqabilində "Azərbaycan icması" deyilən başqa bir qüvvə yaranması üçün nə lazımdırsa edəcəkdir. Artıq hamı unutmağa başlamışdır ki, 15 il müddətində heç kəs bu icmanı yada salmırdı, onun dəyişməz rəhbəri olmuş Nizami Bəhmənovun ölümündən sonra bir ildir ki, icmaya yeni rəhbər təyin etmək heç kəsin ağlına da gəlmir”.

Erməni qəzetinin nəzərinə çatdırmaq istərdim ki, bütün bu 15 ildə Azərbaycan hökuməti qaçqınlar və məcburi köçkünlər üçün müvəqqəti qəsəbələr tikilməsi, onların yerləşdirilməsi, etnik təmizləmələrin nəticələri olan çadır şəhərciklərini ləğv etmək və yurd-yuvasından didərgin düşmüş qarabağlıların yük vaqonlarında, qazmalarda və inşası yarımçıq qalmış tikililərdə yaşamasına son qoymaq məqsədi ilə onlar üçün insana yaraşan həyat şəraiti yaradılması ilə məşğul olmuşdur. Bütün bu 15 ildə azərbaycanlıların öz evlərinə birdəfəlik qayıtması məsələsi gündəlikdə olmuşdur və heç kəs bunu unutmamışdır. Lap yaxın vaxtlarda iqtisadi bum sayəsində axırıncı çadır şəhərciyi ləğv ediləndən sonra Azərbaycan icmasının gələcək taleyi ilə birbaşa bağlı olan məsələlərin müzakirəsinə onların fəal cəlb edilməsi üçün şərait yaranmışdır. Çoxdan gözlənilən, Azərbaycan icmasının doğma diyarı ilə bağlı siyasi proseslərə daha fəal qoşulması məsələsinin indi gündəlikdə ön plana keçməsi bu mövzunun Bernar Fasye və ya bir başqası tərəfindən gözlənilmədən ortaya atılması ilə deyil, məhz onların təxirəsalınmaz məişət problemlərinin həllinə dair dövlət proqramının uğurla başa çatması ilə izah edilir. Azərbaycan icması məsələsi həmsədrlər tərəfindən deyil, Qarabağ azərbaycanlılarının özləri tərəfindən qaldırılmışdır və bunu yadda saxlamaq çox vacibdir!

Arqutyan yazır: “Əlbəttə, bu prosesi emosional baxımdan qiymətləndirmək və demək olar ki, Qarabağın keçmiş sakinləri olan azərbaycanlılar indi öz vətənində, ermənilərin tərk edib getdiyi evlərdə yaşayırlar, ümumiyyətlə, onların Qarabağla eyniləşdirilməsi əleyhinə çoxlu dəlillər gətirmək olar”. Bu fikirdə bir sıra ciddi qüsurlar var. Əvvələn, Qarabağ azərbaycanlıları o vaxt da öz vətənlərində yaşayırdı, indi də öz vətənlərində yaşayırlar. Dünya birliyi Dağlıq Qarabağın Azərbaycan icmasını məhz ona görə “qaçqınlar” (refugees) deyil, “məcburi daxili köçkünlər” (İDPs - internally displaced persons) kimi tanımışdır ki, onların 1951-ci il Cenevrə Konvensiyasına görə qaçqınlar kimi qəbul edilməsi üçün zəruri hüquqi şərt - onların dövlət sərhədini keçməsi şərti yoxdur. Görünür, Arqutyan “Qarabağın keçmiş sakinləri olan azərbaycanlılar indi öz vətənində yaşayırlar” deməklə ona eyham vurur ki, Qarabağ azərbaycanlıları yalnız Dağlıq Qarabağı tərk edəndən sonra öz vətənlərinə gəlmişlər. Bu fikir həm siyasi, həm də beynəlxalq hüquq baxımından son dərəcə yanlışdır. Azərbaycanlılar Dağlıq Qrabağdan qovulandan sonra vətənlərini dəyişməmiş, başqa dövlətə köçüb getməmişlər, onlar Şuşada, Xocalıda, Meşəlidə, Cəmillidə, Kərkicahanda, Umudluda və başqa yaşayış məntəqələrində öz evlərinə qayıdandan sonra da dövlət sərhədini keçməyəcəklər.

Bakı, Gəncə, Şamaxı, Çaykənd ermənilərinin Ermənistana və üçüncü ölkələrə deyil, Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ regionuna köçmüş hissəsi də eynilə bu cür daxili köçkünlərdir. Onlar qaçqınlar deyil, daxili köçkünlərdir, çünki onlar dövlət sərhədini keçməyiblər. Münaqişə nəticəsində Ermənistana və ya üçüncü ölkələrə köçüb getmiş ermənilər isə həqiqətən qaçqınlar sayıla bilər (həmin ölkələrin birində naturallaşana qədər). 1951-ci il Cenevrə Konvensiyasına görə Ermənistandan olan azərbaycanlı qaçqınlar da kütləvi şəkildə Azərbaycan vətəndaşlığını qəbul edənə qədər prima facia əlamətinə əsasən qaçqın statusuna iddia edə bilərdilər. Lakin onlar Azərbaycanda naturallaşandan sonra həmin konvensiyanın 1-C-(3) maddəsinə uyğun olaraq qaçqın statusu hüququnu itirmişlər. Hərçənd, o vaxtdan bəri onların ağır həyat şəraiti bəlkə də az dəyişmişdir.

İkincisi, Dağlıq Qarabağın Azərbaycan icmasının öz statusuna görə mənası yenə də aydın olmayan “Qarabağ” ilə (görünür, Dağlıq Qarabağın əhalisinin erməni hissəsi nəzərdə tutulur) bərabər tutula bilməyəcəyi fikri və bunun həmin azərbaycanlıların indi Bakı ermənilərinin mənzillərində yaşaması ilə izah etmək cəhdi tamamilə yanlışdır. Üstəlik, bu fikirdə Qarabağ azərbaycanlılarını Azərbaycanın başqa hissələrindən olan erməni qaçqınlarına bərabər tutmaq, Qarabağ ermənilərini isə bir növ təkbaşına, asudə buraxmaq cəhdi hiss olunur. Erməni ziyalıları Qarabağ azərbaycanlılarının öz evlərinə qaytarılması məsələsini ermənilərin Bakıya, Gəncəyə, Goranboya və Dağlıq Qarabağın hüdudlarından kənardakı başqa rayonlara qaytarılması ilə əlaqələndirmək üçün əvvəllər də buna oxşar cəhdlər göstərmişdilər. Məsələn, 2007-ci il mayın 24-də Dağlıq Qarabağın erməni icmasının ovaxtkı lideri Arkadi Qukasyanın müşaviri Arman Melikyan demişdi ki, Dağlıq Qarabağ azərbaycanlıları, prinsipcə öz evlərinə qayıda bilərlər, lakin bu şərtlə ki, erməni qaçqınlar da Azərbaycana qaytarılsın, yaxud ən pis halda onlar Dağlıq Qarabağın özündə məskunlaşdırılsın. Görünür, Melikyan bilərəkdən qeyri-real formula təklif etmək istəyirmiş, bu təklifi ilk növbədə Azərbaycandan olan erməni qaçqınların özləri qəbul etməzdi. Axı, məlumdur ki, bakılı ermənilərin yalnız cüzi bir hissəsi Ermənistanda məskunlaşmışdır, əksəriyyəti isə qısa müddət Ermənistanda qaldıqdan sonra üçüncü dövlətlərə - MDB və Aİ ölkələrinə, ABŞ-a, Kanadaya, Avstraliyaya köçüb getmişlər. Bu gün Los-Ancelesdə, Torontoda və ya Parisdə yaşayan keçmiş Bakı erməniləri arasında hər şeyi qoyub nəinki Ermənistana, heç Hadruta və ya Əskərana köçüb getməyə hazır olan ermənilərin sayı yəqin ki, 10 nəfərdən də az olar.

Lakin əsas məsələ bu deyil. Bu utopik təklifin gizli məqsədi çox güman ki, Qarabağ azərbaycanlılarını Bakı, Gəncə, Şamaxı (yəni qeyri-Qarabağ) ermənilərinə bərabər tutmaq idi. Buna cavab olaraq Azərbaycan mətbuatında bu sətirlərin müəllifinin “Azərbaycandan olan erməni qaçqınlarının ekvivalenti yalnız Ermənistandan olan azərbaycanlı qaçqınlar ola bilər” adlı məqaləsi dərc edilmişdi. Həmin məqalədə Qukasyanın ətrafından olan cavan oğlana izah edilmişdi ki, Qarabağ azərbaycanlılarının analoqu keçmiş DQMV-də onların erməni qonşularıdır, Azərbaycanın qalan hissəsindən olan ermənilərin ekvivalenti isə Ermənistanın keçmiş sakinləri olmuş azərbaycanlılardır. Hər bir halda, nisbət yalnız cüt ədəd ilə ifadə edilə bilər: 1+1 (rəsmi Bakı və rəsmi Yerevan), yaxud 2+2 (iki rəsmi paytaxt və Dağlıq Qarabağın iki icması). Yerevan Azərbaycanın qalan hissələrindən olan ermənilərin (Dağlıq Qarabağ ermənilərindən savayı) şəxsində gizlətdiyi "qumar kartı"nı üzə çıxarmağa cəhd göstərdikdə isə həmin formula 3+3 olacaqdır, çünki bu ermənilərin analoqu Ermənistandan olan azərbaycanlılardır. Bakı ermənilərini Qarabağ azərbaycanlılarına bərabər tutmaq, Qarabağ ermənilərini bir kənara qoymaq və bu halda Ermənistandan olan azərbaycanlılar haqqında susmaq üçün göstərilən hər hansı cəhd dərhal rədd ediləcəkdir, ona görə ki, məni bağışlayın, heç kəs axmaq deyil.

Bu sözlər Nano Arqutyanın Bakı ermənilərinin mənzilləri haqqında eyhamına da aiddir. Onun fikrincə, Qarabağ azərbaycanlıları “öz vətəninə”, yəni Azərbaycana qayıdandan sonra həmin mənzillərdə məskunlaşmışlar. Lakin Ermənistan azərbaycanlılarının 2 və 3 mərtəbəli evləri, fermaları, kənd təsərrüfatı texnikası, şumlanan torpaqları və otlaqları da bu gün boş qalmayıb, onları mənimsəyiblər... Buna görə də bakılı və digər qarabağlı olmayan ermənilərin mülkiyyətinin itirilməsi, onların faciəli taleyi məsələsi hər dəfə Ermənistanda qaldırılanda Azərbaycanda onlara dərhal ən azı Ermənistandan olan azərbaycanlıların bundan heç də az faciəli olmayan taleyi və onların zəbt edilmiş mülkiyyəti xatırladılacaqdır.

“Təhlükəsizlik və siyasət məsələləri üzrə Qarabağ ictimai şurası”nın başçısı Masis Mailyan Nano Arqutyanın məqaləsinə bir növ əks-səda kimi “Kavkazskiy uzel”ə müsahibə vermişdir. Mailyan həmin müsahibədə demişdir: “Qarabağın etnik azərbaycanlılar olan keçmiş sakinləri indi Azərbaycan vətəndaşlarıdır, danışıqlarda onların mənafelərini də Azərbaycan təmsil edir”. Təkrar da olsa deməliyik ki, respondentin “Qarabağın keçmiş sakinləri” adlandırdığı adamlar xarici dövlətin işğalı nəticəsində müvəqqəti olaraq vilayətdən kənarda yaşadıqlarına baxmayaraq, bu gün də Qarabağ sakinləri olaraq qalırlar. Buna görə də yaxşı olar ki, gələcəkdə gərəksiz stres yaranmaması üçün Mailyan artıq bu gün həm özünü, həm də həmyerlilərini bu azərbaycanlıların Dağlıq Qarabağa, öz evlərinə qayıtmalarına psixoloji cəhətdən hazırlamağa başlasın. Onlar etnik təmizləmələrdən əvvəl də Azərbaycan vətəndaşları idi, bu gün də belədir, Qarabağdakı doğma şəhərlərinə və kəndlərinə qayıdandan sonra da Azərbaycan vətəndaşları olaraq qalacaqlar. Danışıqlarda onların mənafeyini kim - özləri, yoxsa Azərbaycanın mərkəzi hökuməti təmsil etməlidir məsələsinə gəldikdə isə yaxşı olardı ki, Mailyan Dağlıq Qarabağın erməni icmasının liderlərinin danışıqlar stolu arxasında hansı qisimdə - Azərbaycan vətəndaşları, yoxsa Ermənistan vətəndaşları kimi əyləşməyə israrla cəhd etməsi barədə düşünsün. Hər iki halda onların danışıqlar salonunda olmasına elə bir lüzum yoxdur, çünki danışıqlarda onların mənafeyini təmsil edənlər var. Bu (onların seçimindən asılı olaraq), ya Azərbaycan Prezidenti, ya da onun ermənistanlı həmkarı ola bilər. Üçüncü variant yoxdur, xüsusən ona görə ki, bu gün Dağlıq Qarabağ sakinləri xaricə gedəndə Ermənistan Respublikasının pasportlarına əsasən gedir, mağazalarda aldıqları malların dəyərini isə erməni dramı ilə ödəyirlər. Əcaib bir bayraq icad edilməsi və onun Dağlıq Qarabağda ictimai binalar üzərində özbaşına asılması isə BMT-yə və ya Azərbaycan və Ermənistan prezidentləri arasında danışıqlar aparılan salona daxil olmağa əsas vermir.

Amma hər halda Mailyanın müsahibəsinin digər hissəsi daha çox anlaşılmazlıq yaradır. Onun fikrincə, Dağlıq Qarabağın hər iki icmasının siyasi proseslərə cəlb edilməsi haqqında həmsədrlərin təklifi onu göstərir ki, “ya vasitəçilər Qarabağ probleminə dair artıq qəbul edilmiş əsas sənədlərdən, həmin sənədlərdə danışıqların üçtərəfli formatının qəbul edilməsindən bixəbərdirlər, ya da onlar başqa məqsəd güdür və danışıqların formatını qəsdən dəyişirlər”. Burada həqiqətən şərhə ehtiyac yoxdur. Həmsədrləri səriştəsizlikdə və mövzudan bixəbər olmaqda günahlandırmaq doğrudan da təzə şeydir. Belə çıxır ki, həmsədrlər bixəbərdir, Mailyan isə xəbərdardır. Əgər danışıqların “üçtərəfli” formatını müəyyən edən əsas sənədlər kimi 1994-cü ildə Bakının taktiki mülahizələri əsas tutaraq, mənasız qan tökülməsinə son qoymaq məqsədilə Ermənistanla və Dağlıq Qarabağın erməni nümayəndələri ilə bərabər imzalamağa sadəcə olaraq məcbur olduğu Bişkək protokolunu hesab etsək, səfir Ara Papyanın keçən il BMT Təhlükəsizlik Şurasının üzvlərini... 1920-ci il Sevr müqaviləsini yerinə yetirmədiklərinə görə məhkəməyə vermək təklifi yada düşür. Mailyanın həmsədrlərə ünvanlanmış ittihamlarını əlavə şərh etməyin mənası yoxdur.

Lakin gəlin N.Arqutyanın “Lragir” qəzetində dərc edilmiş məqaləsinə qayıdaq. Məqalə müəllifinin fikrincə, həmsədrlər informasiya məkanına yeni ideya təklif etməklə əslində tərəflərin diqqətini bu təkliflərin mahiyyətindən yayındırır. Özləri bilə-bilə diskussiyanı perspektivsiz istiqamətə yönəldirlər. Arqutyan yazır: “Aydındır ki, Qarabağ Azərbaycan icması ilə danışıqlar stolu arxasında əyləşməyəcəyini (gec ya tez) bəyan edəcəkdir. Bakı bunu əsas götürərək erməniləri kompromisə getməməkdə günahlandıracaq, həmsədrlər isə deyəcəklər ki, onlar özlərindən asılı olan hər şeyi ediblər. Bundan sonra hər şey təzədən başlanacaq”.

Belə güman etmək olar ki, müəllif “Qarabağ” dedikdə yenə də özlərini “Dağlıq Qarabağ hökuməti” adlandıran bir qrup adamı nəzərdə tutur. Lakin fransalı həmsədr B.Fasye həmin adamların əsl adını demişdi -“rejim” (bu söz boş-boşuna, yaxud həmsədrin qanının qara vaxtında və ya yorucu uçuşdan sonra deyilməmişdi ki). “Lragir” qəzeti əmindir ki, məhz həmin cənablar Azərbaycan icması ilə danışıqlar stolu arxasında əyləşməyəcəklər. Bu isə onların tərəfindən həqiqətən nəzakətli hərəkətdir!

Qeyd edək ki, Qarabağ ermənilərinin liderlərini Azərbaycan icmasının nümayəndələri ilə danışıqlar stolu arxasında əyləşməyə heç kəs məcbur etməyə hazırlaşmır. Əgər onlar danışıqlar aparılan otağa buraxılmalarını istəsələr özlərini zorla da olsa buna məcbur edib əyləşərlər, istəməsələr özləri bilsin. Əhəmiyyətinə görə onlarla tamamilə bərabər olan Azərbaycan icmasının liderləri ilə bir stol arxasında əyləşməkdən imtina etməklə onlar özlərinin danışıqlarda iştirak etməsi məsələsinə öz əlləri ilə xitam verəcək və bu mövzu həmişəlik bağlanacaqdır (beləliklə rəsmi Bakıya çox dəyərli bir xidmət göstərilmiş olacaq). İkincisi, ümumiyyətlə, bu cür demarşları o kəslər təşkil edə bilər ki, özlərinin bu dünyada bir sanbalı olsun, nüfuzlu siyasətçilər kimi tanınmış olsunlar. Əgər Qarabağ ermənilərinin liderləri şıltaqlıq etsələr, əhəmiyyətinə görə onlarla eyni olan Azərbaycan icmasından olan həmkarları ilə bir masa arxasında əyləşmək istəməsələr, onda təəccüblənməyə dəyərmi ki, indiyə qədər onlar nə üçün Azərbaycanın mərkəzi hökuməti ilə bir masa arxasında əyləşə bilməyiblər?! Yaxşı deyiblər ki, ayağı yorğana görə uzatmaq lazımdır. Xankəndi yorğanının uzunluğu isə Bakı yorğanının yox, Şuşa yorğanının uzunluğuna bərabərdir.

Vüqar Seyidov

AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri

Berlin

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Vladimir Putin iri şirkətlərin Moskvadan regionlara köçürülməsinin vacibliyini bəyan edib

Fidan Hacıyeva: Ardıcıl ikinci ildir ki, Azərbaycanı Vyetnamda qürurla təmsil edirəm

Neft və təsviri sənət: Səttar Bəhlulzadə - “Xəzərdə axşam” VİDEO

Neft və təsviri sənət: Səttar Bəhlulzadə - “Xəzərdə axşam” VİDEO

Gəncə “Avropa Şəhərciyi-2026” tədbirinə ev sahibliyi edir

Türkiyənin ticarət naziri proteksionizmdən imtina etməyə və azad ticarəti dəstəkləməyə çağırıb

Almaniya, Fransa və Böyük Britaniya liderləri bazar günü Londonda Ukrayna Prezidenti ilə görüşəcəklər

Kapitan: Estoniya yığması ilə oyunda meydana qələbə üçün çıxmalıyıq

Millinin minifutbolçusu: Avropa çempionatında minimum hədəfimiz finala yüksəlmək idi

MEDİA Azərbaycanla bağlı dezinformasiya iddialarına dair açıqlama yayıb

Vitse-prezident: Çempionluq hazırlıqlara çox ciddi yanaşmağımızın nəticəsidir

Millinin üzvü: Dünya çempionu olduğumuz üçün rəqiblər bizə qarşı xüsusi motivasiya ilə oynayırdılar VİDEO

Millinin üzvü: Dünya çempionu olduğumuz üçün rəqiblər bizə qarşı xüsusi motivasiya ilə oynayırdılar VİDEO

Bu saata olan əsas xəbərlər

Seçmə mərhələ: Azərbaycan millisi Macarıstana uduzub

Azərbaycanın qadın voleybolçuları İsveç yığması ilə qarşılaşıb

Ekspert: BƏƏ-Azərbaycan layihələri enerji sahəsində tərəfdaşlığın inkişafı üçün möhkəm əsas yaradır

Millinin baş məşqçisi: Final oyunu çətin oldu, amma futbolçular toparlanaraq möhtəşəm çıxış etdilər VİDEO

Millinin baş məşqçisi: Final oyunu çətin oldu, amma futbolçular toparlanaraq möhtəşəm çıxış etdilər VİDEO

Uşaqlar UNEP-in icraçı direktoruna praktik ekoloji həllər təqdim etdilər

Ədirnə Biennalesində azərbaycanlı rəssamın əsərləri sərgilənir 

İşğaldan azad edilmiş ərazilərə köçürülən sakinlər məşğulluq və sosial dəstək tədbirləri ilə əhatə olunublar

Tullantıların içərisindən tapılan dəmir pullar uşaqları sevindirib

Avropa çempionu olan Azərbaycanın minifutbol millisi Vətənə qayıdıb VİDEO

Avropa çempionu olan Azərbaycanın minifutbol millisi Vətənə qayıdıb VİDEO

Azərbaycan Ümumdünya Ətraf Mühit Gününə ev sahibliyi edib YENİLƏNİB 2 VİDEO

Azərbaycan Ümumdünya Ətraf Mühit Gününə ev sahibliyi edib YENİLƏNİB 2 VİDEO

Hidrogen enerjisi BƏƏ-Azərbaycan enerji tərəfdaşlığının növbəti mərhələsi ola bilər – RƏY

Yaponiya səfirliyi: ADA Universitetində keçirilən festivalda iştirak humanitar əlaqələri gücləndirir

Rusiyalı mütəxəssis: Xəzərin enməsi prosesi davam edəcək

Çin şirkətləri Azərbaycanın iqtisadi potensialı və işgüzar mühiti barədə məlumatlandırılıb

Milli Məclisin komissiyası CNN-in informasiya təxribatına dair bəyanat yayıb

Regionlardakı təcili tibbi yardım bölmələrinə 25 yeni ambulans və reanimobil təhvil verilib

ADSEA nümayəndəsi: Xəzərin bir neçə metr aşağı düşməsi daha mürəkkəb problemlərə səbəb olacaq

® “Azercell” IV Milli Kibertəhlükəsizlik Forumunda süni intellektəsaslı həllərini təqdim edib

Azərbaycanın UFC döyüşçüsü: Mən yalnız zirvə üçün çalışıram

Şimali Makedoniya Respublikasının Prezidenti Qordana Silyanovska-Davkovadan

Elnur Səfərov: Dənizin səviyyəsinin azalması prosesi bizi qabaqlayır

Laçında “Yeni yaşayış məhəlləsi” salınır: layihə yüzlərlə iş yerinin yaranmasına töhfə verəcək VİDEO

Laçında “Yeni yaşayış məhəlləsi” salınır: layihə yüzlərlə iş yerinin yaranmasına töhfə verəcək VİDEO

Portuqaliya Respublikasının Prezidenti Antoniu Joze Sequrudan

Xəzər dənizində səviyyə dəyişikliklərinin səbəbləri və regional əməkdaşlıq imkanları ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb

Tullantıların idarə olunması sektoru dünyada metan emissiyalarının üçüncü ən böyük mənbəyidir

ÜST-nin nümayəndəsi: İnsanlar ətraf mühit və ya iqlim dəyişikliyi onların sağlamlığına təsir göstərdiyi zaman hərəkətə keçirlər

Ukrayna PUA-ları Mariupol və Berdyansk limanlarında, həmçinin Krım sahillərində beş gəmiyə zərbə endirib

Milli Məclisin növbədənkənar sessiyasının ilk iclası: müzakirəyə 8 məsələ çıxarılıb YENİLƏNİB VİDEO

Milli Məclisin növbədənkənar sessiyasının ilk iclası: müzakirəyə 8 məsələ çıxarılıb YENİLƏNİB VİDEO

ADA Universitetində keçirilən beynəlxalq festivalda Rusiyanın xalq sənətkarlığı təqdim olunub

Ekspert: Su səviyyəsinin 5 metr enməsi Xəzər suitilərinin çoxalma sahələrinin 57-81 faizinin itirilməsinə səbəb ola bilər

Badamdarda açıq ərazidə yanğın olub, tikililər və kommunikasiya xətləri yanğından mühafizə edilib VİDEO

Badamdarda açıq ərazidə yanğın olub, tikililər və kommunikasiya xətləri yanğından mühafizə edilib VİDEO

“Aşıq sənətində milli-mənəvi dəyərlər” toplusu nəşr olunub

Misirdəki dostluq cəmiyyəti xalqlar arasında humanitar və mədəni əlaqələri daha da möhkəmləndirməyə çalışır

Qlobal neft nəhənglərinin ümumi mənfəəti 2022-ci ildən bəri ilk dəfə ikirəqəmli artım nümayiş etdirib

Norveçin vəliəhd şahzadəsi ağciyər transplantasiyası gözləyir

Britaniyada süni intellekt vasitəsilə hazırlanmış ilk vaksin insanlar üzərində sınaqdan keçirilir

Bakıxanov qəsəbəsində çoxmərtəbəli yaşayış binasında baş verən yanğın söndürülüb

Coğrafiyaşünas-alim: Yüksəkriskli zonaların rəqəmsal xəritələri hazırlanmalıdır

Türkiyədən olan şəhid ailələri DOST İnklüziv İnkişaf və Yaradıcılıq Mərkəzində olublar

Məhkəmə ekspertizası sahəsində standartlaşdırma üzrə Texniki Komitə yaradılıb

AQTA: Qida məhsullarının izlənilməsi təmin edilməlidir

Araz Aslanlı: Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu xəttinin modernləşdirilməsi Azərbaycanın uzunmüddətli strateji baxışının nəticəsidir

Azərbaycan regional sabitlik və iqtisadi inteqrasiyanın əsas təşəbbüskarlarından biridir ŞƏRH

Yerli startapın kibermaarifləndirmə məhsulu IV Milli Kibertəhlükəsizlik Forumunda təqdim olunub - Açıqlama

Gəncədə marketdə istehlaka yararsız məhsullar aşkarlanıb

Gənc rəssam Zeynəb Babayeva: Mənim hər bir əsərim heyvanlara sevgidən irəli gəlir

“Qida təhlükəsizliyi: Gözlənilməz hallara hazırlıq” - Beynəlxalq seminar

Türk ekspert: BTQ dəmir yolu xətti regional nəqliyyat sisteminin ayrılmaz hissəsinə çevrilmiş strateji təşəbbüsdür

Nişantaşı Universitetinin professoru: Nəqliyyat marşrutları arasında Orta Dəhlizin imkanları getdikcə güclənir

® Mərkəzi Gömrük Hospitalının cərrahı III Beynəlxalq Türkdilli Ölkələrin Tibb Konqresində və Endoforum 2026-da çıxış edib

İrlandiya İsrailin iki nazirinin ölkəyə girişinə qadağa qoyub

Ədliyyə naziri Zəngilanda vətəndaşların müraciətlərini dinləyib

Siyəzən-Dağ Quşçu-Ərziküş yolunda bərpa işlərinə başlanılıb

Premyer Liqaya yüksələn komandanın yeni baş məşqçisi açıqlanıb

Mütəxəssis: İnsanların rifahı və iqtisadi fəaliyyəti sağlam ekosistemlərdən asılıdır

TDT-yə üzv ölkələrin mərkəzi banklarının Şurası maliyyə sektorunun inkişafında daha sıx iqtisadi əməkdaşlığı təşviq edir

Mülkiyyət hüququnun təmin olunması Böyük Qayıdışın ən mühüm sütunlarından biridir RƏY

Azərbaycan investisiya cəlb edən ölkədən investor dövlətə çevrilib – ŞƏRH

Bakı Zooloji Parkında Amur pələngi balaları dünyaya gəlib

Akademik: Süni intellekt suverenliyi yerli elmi-tədqiqat potensialını gücləndirir

Ədliyyə Nazirliyinin “881” Çağrı Mərkəzində may ayında xidmət səviyyəsi 92 faizi keçib

Azad olunmuş torpaqların su resursları ərzaq təhlükəsizliyinin zəmanətidir – ŞƏRH

Rusiya XİN Azov dənizində gəmilərə hücumlarla bağlı bəyanat verib

100 illik vəsiyyət: Səmərqənd Türkoloji Qurultayı

Qarabağın bərpası müasir şəhərsalma modelinin uğurlu nümunəsi kimi təqdim olunub

Azərbaycanın rayonlarında yağıntılı hava şəraiti iyunun 9-dək davam edəcək - XƏBƏRDARLIQ

İsmail Ermağan: BTC, TANAP və TAP Avropanın enerji təhlükəsizliyində strateji rol oynayır

Yeni nəsil nəzarət-kassa aparatları ilə dövriyyə 14 faiz artıb

Azərbaycanın enerji diplomatiyası coğrafi məhdudiyyətləri strateji üstünlüyə çevirən uğurlu modeldir – ŞƏRH

Azərbaycan avarçəkəni Avropa çempionatında iştirak edəcək

Rauf Hacıyev: Azərbaycan bundan sonra da Xəzərlə bağlı məsələlərdə dialoqu və birgə fəaliyyəti dəstəkləyəcək

ABŞ-nin Aİ-dəki səfiri Ağ Evin Qrenlandiya ilə bağlı ritorikasına önəm verməməyə çağırıb

“Güclü cəmiyyətin zərif simaları” layihəsi Xankəndidə

Rumıniya nəşri: Türkiyə TANAP modeli formatında elektrik enerji dəhlizi yaratmağı təklif edir

Kolleclərin xüsusi qabiliyyət tələb edən ixtisasları üzrə imtahanlara qeydiyyat başlanıb

Ağakərim Səmədzadə: Metan emissiyalarının azaldılması yalnız iqlim sahəsinə deyil, digər istiqamətlərə də fayda verir

Küveyt Dövlətinin Əmiri Şeyx Məşəl əl-Əhməd əl-Cabir əl-Sabahdan

Azərbaycanın enerji modeli böhranlar dövründə dayanıqlılıq nümunəsidir ŞƏRH

Azərbaycanın kibertəhlükəsizlik sistemində yeni mərhələ: MKA fəaliyyətə başlayır

Şəhid jurnalist Məhərrəm İbrahimovun AZƏRTAC-da xatirəsi anılıb VİDEO

Şəhid jurnalist Məhərrəm İbrahimovun AZƏRTAC-da xatirəsi anılıb VİDEO

Azərbaycanlı akrobat: Doğma azarkeşlər önündə ən yüksək nəticəni göstərməyə çalışacağıq VİDEO

Azərbaycanlı akrobat: Doğma azarkeşlər önündə ən yüksək nəticəni göstərməyə çalışacağıq VİDEO

Elektrik avtomobillərin artması sığorta bazarına necə təsir edir?

WED 2026 çərçivəsində metan emissiyalarının azaldılmasına həsr olunan tədbir təşkil edilib

Servitut: Özgəsinə məxsus torpaqdan nəqliyyat, kommunal və digər ehtiyaclar üçün istifadə imkanı

Osman Kepenek: Orta Dəhliz Azərbaycanın regional liderliyini möhkəmləndirir

Qərbi Azərbaycan İcmasının Qadınlar Şurasının üzvləri TBMM-də olub

Departament rəisi: SOCAR metan emissiyalarının azaldılmasına çox ciddi yanaşır

BƏƏ politoloqu: Bakı və Əbu-Dabi ikitərəfli əməkdaşlığın yeni gündəliyini formalaşdırır