Azərbaycan regionun informasiya mərkəzinə çevriləcəkdir
Bakı, 15 fevral (AZƏRTAC). Ölkədə milli süni peykin yaradılması üçün mühüm işlər aparılır. Azərbaycanın ilk telekommunikasiya peykinin 2012-ci ilin sonuncu rübündə orbitə çıxarılması planlaşdırılır.
Telekommunikasiya peykinin orbitə çıxarılması ilə Azərbaycan MDB məkanında süni peykə malik Rusiyadan sonra ikinci ölkə olacaq və regionda bu sahədə liderliyini daha da gücləndirəcəkdir. İlk telekommunikasiya peyki Malayziyaya məxsus orbital mövqeyə çıxarılsa da, növbəti peyklərin Azərbaycanın özünə məxsus orbital mövqedə yerləşdirilməsi nəzərdə tutulur.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin ölkəmizdə kosmik sənayenin inkişaf etdirilməsinə və informasiya təhlükəsizliyinin təmin olunmasına xüsusi önəm verərək imzaladığı “Azərbaycan Respublikasında kosmik sənayenin yaradılması və telekommunikasiya peyklərinin orbitə çıxarılması haqqında” Sərəncamı və təsdiq etdiyi “Azərbaycan Respublikasında kosmik sənayenin yaradılması və inkişafı üzrə Dövlət Proqramı” Azərbaycanın dünya peyk ailəsinin üzvünə çevrilməsi və ölkədə peyk texnologiyalarının istehsalı və tətbiqi üçün geniş imkanlar açmışdır.
Həmin sərəncamlarla ölkəmizin ilk telekommunikasiya peykinin orbitə çıxarılması ilə bağlı müvafiq tədbirlərin görülməsi Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyinə həvalə edilmişdir.
Dövlət Proqramının icrasının ən mühüm hissəsindən biri olan Azərbaycanın telekommunikasiya peykinin orbitə çıxarılması, idarə olunması və istismar işlərinin həyata keçirilməsi ilə əlaqədar “Azərkosmos” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti təsis edilmişdir. Sərəncamdan irəli gələn məsələlərlə əlaqədar kosmik sənayenin yaradılması və uğurlu inkişafında beynəlxalq təcrübədən istifadə etmək, kosmik fəaliyyət sahəsində elmi-texniki nailiyyətləri və qabaqcıl təcrübəni öyrənmək, bu sahədə dövlət siyasətinin həyata keçirilməsinə dair müvafiq tədbirlərin görülməsində iştirak etmək və həmin sahənin inkişafı ilə bağlı təklifləri hazırlamaq məqsədi ilə Kosmik məsələlər üzrə Şura yaradılmışdır.
Peykin orbitə çıxarılması üçün zəruri olan şərtlərdən biri orbital mövqenin əldə olunmasıdır. Sovetlər İttifaqı dağılandan sonra tabeçiliyində olan orbital mövqelərin onun hüquqi varisi olan Rusiyaya keçməsi səbəbindən digər MDB ölkələri kimi Azərbaycan da özünün orbital mövqeyinə malik deyildi. Buna görə də, Azərbaycan orbital mövqenin əldə edilməsi məqsədi ilə Beynəlxalq Telekommunikasiya İttifaqı (BTİ) ilə danışıqlar aparmaqla paralel olaraq, peykin orbitə çıxarılması üzrə region ölkələrinin etdiyi cəhdlərin üstələnməsi üçün peykin yerləşəcəyi orbital mövqenin əldə olunması ilə bağlı səylərini artırmışdır. Mövcud bazar şəraitində Malayziya hökumətinə məxsus və “Measat” şirkəti tərəfindən birgə istifadə üçün təklif olunan 460 Ş orbital mövqedən istifadənin kommersiya baxımından daha cəlbedici olduğu məqbul hesab edilmiş və ötən ilin may ayında birgə istifadə barədə müqavilə bağlanmışdır. Qeyd edək ki, BTİ ilə aparılan danışıqların nəticəsi olaraq, Azərbaycana məxsus orbital mövqelər müəyyən edilmiş və təsdiqlənməsi üçün işlər aparılır. Demək olar ki, növbəti peyklərimiz Azərbaycanın özünə məxsus orbital mövqelərdə fəaliyyət göstərəcəkdir.
Artıq peykin istehsalı və orbitə çıxarılması üzrə müvafiq olaraq “Orbital” və “Arianespace” şirkətləri ilə müqavilə imzalanmışdır. Müqaviləyə uyğun olaraq, şirkət tərəfindən keçən ilin avqust ayında peykin istehsalına başlanılmışdır.
“Azərsat”ın istehsalçısı “Orbital Sciences Corporation” şirkətinin rəhbəri Deyvid Tomson bildirmişdir ki, bu gün 50-yə yaxın ölkənin süni peyki vardır. Əlbəttə ki, bu yüksək inkişaf etmiş ölkələrə aiddir. Fərəhləndirici haldır ki, Azərbaycan da bu kosmik ailəyə daxil olmuşdur. “Azərsat” peykinin orbitə çıxarılması ilə Azərbaycanın iqtisadi inkişafı daha sürətlə gedəcəkdir.
Azərbaycan peykinin Fransanın “Arianespace” şirkətinin istehsalı olan “ARIANE 5” raketi ilə orbitə çatdırılması məqsədəuyğun hesab edilmişdir. Bununla bağlı şirkətlə müqavilə imzalanmışdır.
Peykin ümumi tutumu 36 transponderdən ibarət olacaqdır. Peyk texniki göstəricilərinə görə Avropa və Asiyanın böyük bir hissəsini, Afrikanın şimal hissəsini əhatə edəcəkdir. Eləcə də ayrılmış tutumlardan səmərəli istifadə edilməsi məqsədi ilə hər bir region üçün ayrılmış transponderlərin, eyni zamanda, digər regionlara keçidi üçün peykdə imkanlıq nəzərdə tutulmuşdur.
Bu proseslərdə nazirliyin məsləhətçisi qismində iştirak edən məşhur alim, akademik Roald Saqdeyev demişdir: “Əgər Azərbaycan öz təşəbbüsünü reallaşdırsa, təklif olunan məhsula misilsiz ehtiyac olacaqdır. Özü də informasiya məhsulunu təkcə Azərbaycanın yerləşdiyi regiondan deyil, sürətli inkişaf edən Asiya dövlətlərindən əldə etmək istəyəcəklər.
Prezident İlham Əliyevin və hökumətin kosmik rabitə sahəsinə marağının böyük olmasını nəzərə alaraq, bu prosesin informasiya və innovasiya sahəsinin inkişafına impuls verəcəyini demək olar. Nəticədə Azərbaycan regionun informasiya mərkəzinə çevriləcəkdir”.
Azərbaycan peykinin tutumlarının kommersiya əsasında digər ölkələrə satışı ilə yanaşı, ölkənin bütün ərazisində keyfiyyətli yayımın təmin edilməsi, simli rabitənin mümkün olmadığı yerlərdə peyk vasitəsilə internet, VPN (virtual fərdi şəbəkə) və s. kimi sürətli IP (internet ünvan) xidmətlərindən istifadə edilməsi mümkün olacaqdır.
Layihənin həyata keçirilməsi respublikamızda kosmik sənayenin yaradılması və inkişaf etdirilməsi, dövlət strukturlarının peyk rabitəsinə tələbatının təmin edilməsi, bölgələrdə əhalinin teleradio yayımına artan tələbatının ödənilməsi, ölkənin beynəlxalq rabitə kanallarının sayının artırılması ilə dayanıqlı alternativliyin yerinə yetirilməsi, internetin inkişafı, respublikanın kosmik sənaye potensialının möhkəmləndirilməsi və s. istiqamətlərdə geniş imkanlar açacaq, eyni zamanda, digər ölkələrə peyk rabitəsi xidməti göstərəcəkdir.
Xatirə Cəfərova
AZƏRTAC-ın müxbiri
Bölmənin digər xəbərləri
