Bakı, 27 noyabr, AZƏRTAC

Noyabrın 26-da Soçidə keçirilən Azərbaycan, Rusiya prezidentləri və Ermənistan baş nazirinin üçtərəfli görüşü zamanı Prezident İlham Əliyev ölkəmizin mövqeyini açıq, səmimi, dürüst formada paylaşmağı məqbul saydı. Prezident İlham Əliyev, ilk növbədə, Rusiya ilə münasibətləri xüsusi vurğuladı. Çünki bu, Rusiya-Azərbaycan münasibətlərinin son dönəmdə yüksək etimada əsaslanması və strateji tərəfdaşlıq xarakteri daşıması təkcə Qarabağ məsələsində deyil, humanitar, iqtisadi, mədəni və başqa sahələrdə də özünü göstərməkdədir. İqtisadi sahədə xüsusilə Rusiya şirkətlərinin Azərbaycanda fəaliyyətinin genişlənməsi barədə konkret rəqəmlər gətirildi. Eyni zamanda, ticarət dövriyyəsinin həcminin artması da müsbət tendensiyadan xəbər verir. Təhsil sahəsində 15 mindən çox azərbaycanlının Rusiyada təhsil alması, eləcə də ölkəmizdə rus dilinə olan münasibətə görə Rusiya Prezidentinin də ikitərəfli görüşdə bu məsələyə xüsusi önəm verdiyini, dövlətimizin başçısına təşəkkür etdiyini gördük. Bütün bunlar Azərbaycanla Rusiya arasında münasibətlərin Qarabağdan kənar zəmində yüksək səviyyədə inkişaf etdiyini göstərir. Qarabağ kontekstində də hər iki dövlət 10 noyabr Bəyanatına uyğun olaraq davranmaqdadır. Düzdür, həll olunan və olunmayan problemlər var. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev bu məsələdə Azərbaycanın üzərinə düşən öhdəliyi tam şəkildə yerinə yetirdiyini vurğuladı. Bildirdi ki, kommunikasiya xətlərinin açılması istiqamətində Azərbaycan bütün mümkün variantlardan istifadə edərək öhdəsindən gələ biləcək işləri gerçəkləşdirib. Lakin qarşı tərəfdən bu istiqamətdə addımların atılması prosesi ləngiyir. Prezident İlham Əliyev Azərbaycan-Rusiya münasibətlərinin perspektivi ilə bağlı da müəyyən fikirlər səsləndirdi. Bu da onu göstərir ki, Azərbaycanla Rusiya arasındakı münasibətlər xüsusi etimada söykənir.

Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Fazil Mustafa deyib.

Fazil Mustafa bildirib ki, Qarabağ məsələsinin həllində bu münasibətləri tənzimləyən əsas sənəd 10 noyabr Bəyanatıdır. Bu Bəyanatda da Ermənistan üzərinə düşən bir neçə məsələdən yayınmaqla, əslində, ciddi problemlərin meydana çıxmasına zəmin yaradır və buna çalışır. Eyni zamanda, ATƏT-in Minsk qrupunun fəaliyyətini yenidən canlandırmaqla, əslində, irəliləyən prosesi pozmaq məqsədi güdür. Dövlətimizin başçısı bu istiqamətdə Ermənistandan daha konkret davranışlar sərgiləməyi tələb etdi. Bütövlükdə bu məsələnin, kommunikasiya xətlərinin açılması, sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyası məsələsində Ermənistandan çox ciddi gözləntilərin olduğunu diqqətə çatdırdı.

O deyib ki, Rusiya da bu istiqamətdə Azərbaycanla üst-üstə düşən mövqelərə sahibdir. Çünki bu Bəyanatın müddəaları Rusiya ilə razılaşdırılmış müddəalardır. Rusiya da burada öz imzasını qoymaqla sənədin nə dərəcədə ciddi əhəmiyyət daşıdığını zamanında göstərib. Belə üçtərəfli görüşdən konkret olaraq hansısa yekun nəticə gözləmək doğru deyil. Lakin Azərbaycan və Rusiya prezidentləri sənəddəki prinsiplər üzrə razılaşmanın olduğunu vurğuladılar. Qarşılıqlı proseslərlə bağlı çıxışlarda da əsas gözləntilərin məhz yekun sənədə doğru irəliləyiş olduğu bir daha təsdiqləndi. Çünki bunun əksi müharibənin yenidən alovlanması ola bilər. Bu isə nə Rusiyanın, nə Azərbaycanın, nə də Ermənistanın maraqlarına uyğun deyil. Halbuki, kommunikasiya xətlərinin açılması bölgədə ən çox Ermənistanın işinə yarayacaq. Çünki bölgədə ən çox sıxıntı çəkən, iqtisadi cəhətdən böhran yaşayan ölkə Ermənistandır. Qeyd etmək lazımdır ki, Ermənistan xarici dəstəyin hesabına ayaqda qalır. Müharibədəki məğlubiyyətdən sonra da burada ümumi ictimai-siyasi vəziyyətin çox kəskin, münasibətlərin isə barışmaz olması Ermənistanda situasiyanın müsbət məcraya dönəcəyinə nikbin baxmağa imkan vermir.

“Paşinyanın görüşdən əvvəl verdiyi mesajlar, söylədiyi fikirlər konstruktivlikdən xeyli uzadır. Sonuncu açıqlamasında onun Qarabağın Azərbaycan torpağı olmasını bir daha vurğulaması müəyyən dərəcədə yumşaldıcı addımlardan biri sayıla bilər. Amma bundan daha üstün bir davranış Soçi görüşündən əvvəl Azərbaycan Prezidenti tərəfindən edildi. İki erməni əsirin qarşı tərəfə verilməsi Azərbaycanın Ermənistana münasibətdə açıq problemi həll etmək istiqamətində fəaliyyətə çağırış kimi qiymətləndirilməlidir. Hər halda, bu kimi məsələlər bir görüşlə həll olunan proseslər deyil. Dekabrın 15-də Brüsseldə də görüşün keçirilməsi nəzərdə tutulur. Amma bu görüşlərin ən əhəmiyyətlisi Soçidə keçirildi. Çünki orada bölgədə yerləşən dövlətlərin rəhbərləri bir araya gəldilər. Azərbaycan və Ermənistan artıq real sənəd üzrə müzakirə apardılar. İndiki halda Azərbaycanın Qərb tərəfindən ona danışılan 30 illik nəzəriyyəni dinləməyə nə həvəsi, nə də vaxtı var. Azərbaycan, həmçinin onların müsbət niyyətinə ciddi inam bəsləmir. Çünki onlar 30 ildə hər cür saxtakarlığa əl ataraq Azərbaycana badalaq vurmağa çalışdılar. Hətta problemin Ermənistanın lehinə həll olunması üçün bütün variantları sınaqdan keçirdilər. Amma Azərbaycanın qətiyyəti torpaqlarının işğalının davam etməsinə imkan vermədi”, - deyə deputat vurğulayıb.

F.Mustafa əlavə edib ki, Ermənistan tərəfindən dağıdılmış ərazilərlə bağlı Azərbaycana Minsk qrupu səviyyəsində ciddi heç bir dəstək verilmədi. Əksinə, daha çox bu məsələnin də bağlanmasına çalışdılar. Ona görə də Azərbaycan məhz konkret sahədə, real marağı olan tərəflər arasında bağlanan sənədi əsas götürərək gələcəyə doğru irəliləməyi vacib sayır. Prezident İlham Əliyevin də bu sahədə qətiyyəti və səmimiyyəti hər kəsə bəllidir. Bu prosesdə bizim Qalib dövlət kimi real tələblərimiz var. Biz bu tələbin yerinə yetirilmədiyi təqdirdə, başqa alternativlərə müraciət edə bilərik. Çünki bizim alternativlərimiz kifayət qədər çoxdur. Ümid edirəm ki, Soçi görüşündə imzalanan Bəyanatdan sonra birbaşa təmaslar başlayacaq. İlk növbədə, sərhədlərin tanınması, mübahisə doğuran məsələlərin həlli istiqamətində real addımlar atılacaq. Eyni zamanda, Zəngəzur dəhlizinin açılması məsələsi kifayət qədər real görünür. Çünki bütün bu məsələlərin sonu Zəngəzur dəhlizinin açılmasına aparır. Əgər bu dəhliz açılmasa, o zaman Rusiya sülhməramlılarının status funksiyaları üçün problem yaranar. Bu, həm də ciddi toqquşmalara gətirib çıxara bilər. Belə toqquşmalardan da məğlub çıxan tərəf birmənalı şəkildə Ermənistan olacaq. Çünki 16 noyabr hadisələri göstərdi ki, Azərbaycan əsgərinin ələ keçirdiyi mövqeyi geri qaytarmaq artıq heç bir halda mümkün deyil.