Erkən mərhələdə aşkarlanan mədə xərçəngi tam müalicə oluna bilər
Bakı, 29 dekabr, AZƏRTAC
Səhiyyə Nazirliyinin mütəxəssis-eksperti Emin Məmmədov qış aylarının mədə-bağırsaq xəstəliklərinə təsiri və həmin xəstəliklərin profilaktikası barədə sualları cavablandırıb. AZƏRTAC həmin müsahibəni təqdim edir.
-Qış fəslində mədə-bağırsaq xəstəlikləri artırmı?
-Mədə və həzm sistemi xəstəliklərinə ilin bütün fəsillərində rast gəlinir. Havalar soyuduqca həmin şikayətlərin artdığını müşahidə edirik. İlk növbədə, hava soyuduqca mədənin turşu ifrazı artır. Soyuq hava orqanizm üçün stres faktorlardan biridir. Digər səbəb isə qışda turşu tutmalarından çox istifadə edilməsidir. Duzlu qidaların qəbulu mədəyə qıcıqlandırıcı təsir göstərir və bu da öz növbəsində reaktiv qastritlərə səbəb olur. Mədə xəstəliyindən əziyyət çəkən xroniki qastrit xəstələrinə duzlu turşulardan uzaq durmaq tövsiyə edilir. Konservləşdirilmiş, duzlu və marinə olunmuş qidalar, eyni zamanda, öd daşı və öd xəstəliyi olanlar üçün də ciddi tətikləyici səbəblər sırasındadır. Bu qidaların qəbulu həmin şəxslər üçün ağrıların artmasına və xəstəliyin kəskinləşməsinə gətirib çıxara bilər. Eyni zamanda, qış fəslində axşam saatlarında yeyilən daha çox xəmir yeməklərin istifadəsinin artması və fiziki aktivliyin azalması da bu problemlərə tez-tez rast gəlinməsinə gətirib çıxarır. Bir məsələni də vurğulamaq istəyirəm ki, qarşıdan gələn Yeni il bayramı ilə əlaqədar qidalanma tərzi hər zaman qarışır. Qidaların qarışdırılması, artıq miqdarda qəbulu və alkoqolun istifadəsi bayramdan sonra hər il mədə-bağırsaq şikayəti ilə müraciət edən xəstələrin sayının artmasına səbəb olur. Kəskin mədə ağrıları, mədə xorası, eroziyalar, öd daşı tutmaları, mədəaltı vəzi iltihabları, alkoqola bağlı mədə zədələnmələri, qaraciyərin zədələnmələri şikayətlərinə daha çox rast gəlirik. Ona görə də vətəndaşlara bayram süfrələrində qida qəbuluna diqqət etməyi tövsiyə edirəm.
-Mədə xəstəliklərinin tətikləyici səbəbləri nələrdir?
-Mədə əsas həzm aparatıdır. Qida ilə orqanizmə bir çox mikroblar daxil olur. Məhz mədənin turşuluğu, əridici gücü sayəsində zərərverici mikroblar məhv edilir. Mədə xəstəliklərinin səbəbləri dedikdə ilk növbədə həyat tərzini vurğulamaq istərdim. Ət məhsullarının istifadəsi ölkəmizdə daha çoxdur. Aparılmış elmi tədqiqatlar göstərir ki, meyvə-tərəvəzlə qidalananlarda mədə-bağırsaq xərçənginin riski ət məhsulları ilə qidalananlara nisbətdə dəfələrlə az olur. Bir digər faktor istə acqarına alkoqol, tütün, energetik içkilərin qəbulu, yuxu rejiminin pozulması mədənin əsas xəstəliklərinə səbəb olur. Əsasən, reflüks şikayətinin artması bununla əlaqədardır. Bir digər əsas məsələ də nəzarətsiz dərman qəbuludur. Bəzi xəstələr həkim nəzarəti olmadan bir çox dərmanları miqdarından çox istifadə edirlər. Bunlara ən çox ağrikəsiciləri misal göstərmək olar. Orqanizmdə olan ağrını müvəqqəti saxlamaq üçün hətta həftələrlə qəbul edilən həmin dərmanlar çox ağır nəticələrə gətirib çıxara bilir. Ağrıkəsicilərin yüksək dozada və uzun müddətli qəbulu nəticəsində mədə-bağırsaq qanamalarına səbəb olan pasiyentlərimiz olub. Ona görə, vətəndaşlara həkim tövsiyəsi olmadan dərman qəbulundan çəkinmələrini tövsiyə edirəm. Qastrit, xoralar və reflüks kimi xəstəliklər ən çox görülən həzm problemlərindəndir. Bu problemlərin yaranmasına həzm sistemini qoruyan maneə qatının bütövlüyünün pozulması səbəb olur. Mədə qatının korlanmasında allergenlər səbəbindən turşu ifrazının artması, konservləşdirilmiş məhsulların və çirkli suların istehlakı, mədədə olan helikobakter pilori mikrobu böyük rol oynayır.
-Mədə xərçənginin rast gəlinmə tezliyi necədir?
-Mədə xərçəngi çox ciddi sosial və iqtisadi zərərə səbəb olan xəstəlikdir və dünyada çox ciddi artım tendensiyası olan problemdir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) Beynəlxalq Xərçəng Araşdırma Agentliyinin (IARC) proqnozlarına görə, 2020-ci ildən başlayaraq 2040-cı ilə qədər mədə xərçəngində çox ciddi artım tendensiyası gözlənilir. Eyni zamanda, hesabatda bildirilir ki, məhz kişilərdə qadınlara nisbətən mədə xərçənginin rastgəlmə halında çox ciddi şəkildə fərq olacaq. Ona görə də ÜST mədə xərçənginin erkən araşdırması, qarşısının alınması və profilaktikası məqsədilə hər bir ölkədə buna dair strategiyanın olmasını tövsiyə edir.
Burada əsas məqamlardan biri mədə xəstəliklərinin, xüsusilə də mədə xərçənginin erkən diaqnostikasıdır, çünki bu xəstəlik gec mərhələlərdə aşkar edildiyi zaman xəstənin 5 ilə qədər yaşama ehtimalı 30 faizdən aşağıdır. Yəni, bu çox ciddi letallığı olan xəstəlikdir, ona görə də dünyada erkən mərhələdə aşkarlandığı təqdirdə mədə xərçəngi tam müalicə oluna bilər.
Vətəndaşlarımızı məlumatlandırmalıyıq ki, əgər mədə-bağırsaq şikayətləri varsa və proses bir aya yaxın davam edirsə, mütəxəssis həkimə müraciət etmək mütləqdir. Həkim məsləhəti və tövsiyəsi olunmadan dərman qəbulu ilə mədə xəstəlikləri üçün zəmin hazırlanır. Mədə-bağırsaq xəstəliklərinin ən vacib xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, qarşısı alınan xəstəliklərdir, yəni profilaktikası ən işlək olan xəstəliklər sırasında məhz mədə-bağırsaq xəstəlikləri dayanır. Mədə-bağırsaq traktının ən ciddi xəstəliyi olan mədə-bağırsaq xərçənginin erkən endoskopik müayinələr (erkən dövrdə aşkarlamaq) əsasında qarşısını almaq mümkündür. Yəni, bir növ endoskopiya və müasir qastroenterologiya insanların həyatının xilas olunması üçün əvəzsiz rola malikdir. Yekunda onu demək istərdim ki, normal yuxu, sağlam qidalanma və erkən müayinələr sayəsində insanların ömrünü uzatmaq və xəstələnmə hallarının qarşısını ciddi şəkildə almaq mümkündür.
Bölmənin digər xəbərləri
