Hansı vətəndaşlar mülki işlərdə ödənişsiz vəkillə təmin olunur? – RƏY
Qanunvericiliyə dəyişiklik vətəndaşların Konstitusiyada nəzərdə tutulmuş yüksək keyfiyyətli hüquqi yardım almaq hüququnu tam reallaşdırır
Bakı, 13 oktyabr, AZƏRTAC
Birinci və apellyasiya instansiya məhkəmələrində mülki işlər üzrə məhkəmə icraatında peşəkar hüquqi yardıma ehtiyacı olan, lakin kifayət qədər vəsaiti olmayan şəxsin dövlət hesabına vəkil ilə təmin olunması barədə qanunvericiliyə edilmiş dəyişiklik Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 61-ci maddəsində nəzərdə tutulan hər kəsin yüksək keyfiyyətli hüquqi yardım almaq hüququna dövlət tərəfindən daha yüksək səviyyədə təminat verilməsidir.
Konstitusiyanın bu normasına əsasən, qanunla nəzərdə tutulmuş hallarda hüquqi yardım ödənişsiz, dövlət hesabına göstərilir və hər bir şəxsin səlahiyyətli dövlət orqanları tərəfindən tutulduğu, həbsə alındığı, cinayət törədilməsində ittiham olunduğu andan müdafiəçinin köməyindən istifadə etmək hüququ var.
Mövzu ilə bağlı Vəkillər Kollegiyasının üzvü, vəkil-mediator Rəşad Əliyev AZƏRTAC-a açıqlamasında deyib ki, Mülki Prosessual Məcəlləyə ödənişsiz hüquqi yardımla bağlı edilən son dəyişikliyə qədər mülki və inzibati işlərdə yalnız kassasiya instansiyasında işdə iştirak edən şəxslərin vəkilin xidmətlərini ödəmək üçün kifayət qədər vəsaiti olmadıqda onun dövlət hesabına vəkilin prosesdə iştirakı təmin edilirdi. Dəyişiklikdən sonra isə birinci və apellyasiya instansiya məhkəmələrində də mülki işlər üzrə məhkəmə icraatında maraqlarının təmsil olunması və prosessual hüquqlarının həyata keçirilməsi məqsədilə peşəkar hüquqi yardıma ehtiyacı olan, lakin kifayət qədər vəsaiti olmayan şəxslər də dövlət hesabına vəkil ilə təmin olunması müəyyən edildi.
Şəxsə dövlət hesabına vəkil təyin olunması hansı qaydada həyata keçirilir?
Məhkəməyə müraciət etmək üçün hüquqi yardıma ehtiyacı olan, lakin kifayət qədər vəsaiti olmayan şəxsin vəkil qurumuna müraciət edir. Vəkil qurumunun ərizəsi əsasında həmin qurumun yerləşdiyi yer üzrə rayon (şəhər) məhkəməsi işə baxır. Məhkəmə icraatı zamanı isə işdə iştirak edən şəxsin yazılı müraciəti əsasında işə baxan məhkəmə tərəfindən baxılır. Məhkəmə işə vəkil qurumunun ərizəsinə daxil olduğu vaxtdan 15 gün müddətində, müraciət müvəqqəti təminat tədbirlərinin tətbiqi ilə bağlı olduqda isə təxirə salınmadan baxır. Məhkəmə xidmətlərini ödəmək üçün kifayət qədər vəsaiti olmayan işdə iştirak edən digər şəxslərin vəkil tərəfindən göstərilən hüquqi yardım haqqını ödəməkdən azad edilməsi və ödəmənin Azərbaycan Respublikasının dövlət büdcəsi vəsaiti hesabına həyata keçirilməsi və ya bundan imtina barədə əsaslandırılmış qərardad qəbul edir. Ərizəyə baxılmasının nəticəsi barədə qərardaddan bu Məcəllə ilə müəyyənləşdirilmiş qaydada şikayət verilə bilər. Həmçinin məhkəmə vəkilə ödənilmiş vəsaitin iddianın təmin edilmiş hissəsinə mütənasib olaraq əleyhinə məhkəmə qərarı çıxarılmış digər şəxsdən tutularaq dövlət büdcəsinə ödənilməsini iş üzrə yekun qərarında qət edə bilər.
Hansı kateqoriya şəxslərə ödənişsiz vəkil təyin edilir?
Məhkəmə iddia tələbinin kifayət qədər əsaslılığına dair ilkin sübutların mövcudluğunu nəzərə alaraq, aşağıdakı şəxslərin vəkil tərəfindən göstərilən hüquqi yardım haqqını ödəməkdən azad edilməsi və ödəmənin Azərbaycan Respublikasının dövlət büdcəsi vəsaiti hesabına həyata keçirilməsi və ya bundan imtina barədə əsaslandırılmış qərardad qəbul edir:
- orqanizmin funksiyalarının 61-100 faiz pozulmasına görə əlilliyi müəyyən edilmiş və işləməyən, eləcə də 18 yaşınadək əlilliyi müəyyən edilmiş şəxslər;
- insan alverinin qurbanları, məişət zorakılığından zərər çəkmiş şəxslər;
- valideynini itirmiş və ya valideyn himayəsindən məhrum olunmuş uşaqlar;
- ünvanlı dövlət sosial yardımı alan ailələrin üzvləri;
- müvafiq icra hakimiyyəti orqanında işsiz kimi qeydiyyatda olan şəxslər;
- maddi vəziyyəti və orta aylıq gəlirinin cari il üçün yaşayış minimumundan əhəmiyyətli dərəcədə aşağı olması məhkəmə tərəfindən qiymətləndirilən digər şəxslər.
Yüksək keyfiyyətli hüquqi yardım almaq hüququ tam reallaşdırılır
Hər bir vətəndaşın hüquqi problemləri ola bilər və hüquqi müstəvidə peşəkar təmsil olunma - istər iddia ərizəsinin yazılması, istər iddianın məhkəmədə müdafiəsi, iş üçün əhəmiyyət kəsb edən sübutların toplanması və sair baxımından işin müsbət nəticəsi, hüquqların bərpası üçün əhəmiyyətlidir. Xüsusilə də yuxarıda qeyd olunan şəxslər daha həssas qruplara aiddirlər və maddi cəhətdən imkansız olduqlarından vəkillə müqavilə bağlayaraq ödəniş etməkdən məhrum olurdular. Konstitusiyanın təminat verdiyi yüksək keyfiyyətli hüquqi yardım almaq hüququndan istifadə etmək üçün daha geniş mexanizm yaradan bu dəyişiklik onların insan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının təminatı hüququnu da tam reallaşdırır.
Bu baxımdan, dövlət tərəfindən əhalinin aztəminatlı, sosial müdafiəyə xüsusi ehtiyacı olan və digər həssas təbəqələrinin məhkəməyə müraciət imkanlarının daha da genişləndirilməsi üçün hazırlanan həmin dəyişiklik Azərbaycan Prezidenti tərəfindən həyata keçirilən məhkəmə-hüquq islahatlarının dərinləşdirilməsi istiqamətində növbəti tədbir kimi qiymətləndirilir.
Bölmənin digər xəbərləri
