Media: Türkiyədə 15 İyul hadisələrinin iqtisadiyyata zərəri 500 milyard dollara çatıb
Ankara, 15 iyul, AZƏRTAC
On il əvvəl Türkiyədə Fətullah Gülənin terrorçuları (FETÖ) tərəfindən hakimiyyəti zorakılıqla ələ keçirmək cəhdi ölkəni inkişafdan geri qoyub və Türkiyə iqtisadiyyatına ciddi ziyan vurub.
AZƏRTAC xəbər verir ki, “Türkiye” qəzetinin istinad etdiyi ekspert hesablamalarına görə, FETÖ-nün çevriliş cəhdindən ölkəyə dəyən ümumi ziyan 500 milyard dollara çatıb: faiz dərəcələri və inflyasiya artıb, artım yavaşlayıb və dövlət büdcəsində kəsir yaranıb. Aparıcı reytinq agentlikləri Türkiyəni çökmə riski yüksək olan iqtisadiyyatların “boz siyahılarına” daxil edib.
Çevriliş cəhdindən bir gün sonra ticarətdə Türkiyənin əsas fond indeksi olan “BIST 100” İstanbul Fond Birjasında hesablanaraq 7,08 faiz düşüb və 11 ayın ən aşağı səviyyəsində olub. Sonrakı günlərdə itkilər 15 faizə çatıb və nəticədə investorlar təxminən 78 milyard lirə (və ya o günlərdəki məzənnə ilə təxminən 26,2 milyard dollar) itiriblər. Bazarlar yalnız bir il sonra bərpa olunub.
Çevriliş cəhdindən sonra dolların türk lirəsinə qarşı məzənnəsi yenidən kəskin şəkildə yüksəlib. Belə ki, 15 İyuldan əvvəl milli valyuta bir dollar üçün 2,87 türk lirəsi səviyyəsində idisə, çevriliş cəhdinin şoku onun 3,09 türk lirəsinə qalxmasına səbəb olub.
Eyni zamanda, bir çox ölkə təhlükəsizlik səbəblərindən Türkiyəyə səfər etməmək barədə xəbərdarlıq edib. Tur operatorları kütləvi şəkildə sifarişləri ləğv ediblər. Türkiyəyə turist axını son 10 ilin ən aşağı səviyyəsinə düşüb. Turizm sektoru yalnız 2018-ci ildə bərpa oluna bilib.
FETÖ-nün xain əməlləri Türkiyə sənayesinə də zərbə vurub. Ölkənin ixracatı təxminən 0,8 faiz azalaraq 142,6 milyard dollara düşüb. İdxal 198,6 milyard dollara yüksələrək 56 milyard dollarlıq ticarət kəsirinə səbəb olub.
Makroiqtisadi zəifliklər və məzənnə təzyiqləri faiz dərəcəsinin iyulun 15-dək olan 8 faizdən 2018-ci ildə 24 faizə qalxmasına gətirib çıxarıb.
İnflyasiyada da artım olub, onun səviyyəsi 7,6 faizdən 20 faizdən də yuxarıya qalxıb. Ölkə uzun sürən inflyasiya spiralına daxil olub.
Çevriliş cəhdinin nəticələrinə görə, 2015-ci ildə ÜDM-in təxminən 1 faizini təşkil edən Türkiyənin dövlət büdcəsi kəsiri 2020-ci ildə 3,2 faizə qədər artıb.
Həmin hadisələrdən sonra Türkiyə iqtisadiyyatı texniki tənəzzül riski ilə üzləşib. Hökumət tərəfindən görülən proaktiv tədbirlər bazarların bərpasına kömək etsə də, 2015-ci ilin üçüncü rübündə iqtisadiyyat 0,8 faiz azalıb. Nəticədə iqtisadi artım yavaşlayıb.
Təhsil və səhiyyədən təhlükəsizliyə yönəlmiş resursların yönləndirilməsi əhalinin sosial rifahına mənfi təsir göstərib.
2013-cü ildə adambaşına düşən 12.582 dollar gəlir 2020-ci ildə 8.600 dollara düşüb. Artım yalnız 2023-cü ildə bərpa olunaraq 13.243 dollara çatıb.
Bölmənin digər xəbərləri
