-Hörmətli cənab Prezident,

Hörmətli nümayəndə heyətlərinin başçıları,

Xanımlar və cənablar!

İlk növbədə, regionumuz üçün bu mühüm tədbiri hazırladığınıza görə sizə təşəkkürümü bildirmək istəyirəm. İcazə verin, səmimi qəbula və zirvə görüşünün gözəl təşkilinə görə Azərbaycan Prezidentinə və onun komandasına ayrıca minnətdarlığımı ifadə edim.

Kiyev zirvə görüşünün nəticələri həm ümumilikdə GUAM, həm də təşkilatın üzvü olan ayrılıqda hər bir ölkə üçün çox mühümdür. GUAM-ın katibliyinin təsis edilməsi, baş katibin təyin olunması bu təşkilatın regional və beynəlxalq səviyyələrdə möhkəmlənməsinə yönəldilmiş qərarlardır. Biz buna doğru bir neçə il yol getmişik və indi GUAM beynəlxalq təşkilat kimi mövcuddur. Ölkələrimizin səmərəli iqtisadi və demokratik inkişafına kömək göstərən və bunu təmin edən sistemin yaradılması üçün əlimizdən gələni etməliyik.

Moldova müxtəlif regional təşkilatlarda və təşəbbüslərdə iştirak edir ki, bu da ölkəmizin Avropaya inteqrasiya yolunda irəliləməsinin əlavə mexanizmidir. Bu mənada Moldovanın GUAM-ın üzvü statusu Cənub-Qərbi Avropada sabitlik amilidir. Cənub-Qərbi Avropada əməkdaşlıq prosesi regionda mövqelərimizi möhkəmləndirir, iqtisadi və sosial inkişafa, demokratik prinsiplərin irəliləməsinə kömək göstərir, Avropa standartlarına və dəyərlərinə sadiqliyimizi təsdiq edir.

GUAM ölkələri Avropaya inteqrasiyanı fəaliyyətlərinin öncül istiqamətlərindən biri elan etmişlər. Biz Avropa İttifaqının strukturları ilə işi, GUAM və Avropa İttifaqı arasında qarşılıqlı surətdə faydalı layihələrin, o cümlədən energetika, nəqliyyat və infrastruktur layihələrinin hazırlanmasını katibliyin fəaliyyətinin mühüm tərkib hissəsi hesab edirik.

Zənnimizcə, beynəlxalq təşkilatlarda, o cümlədən BMT-də, ATƏT-də, Avropa Şurasında nümayəndələrimizin fəaliyyətinin əlaqələndirilməsinə dair səylərimizi davam etdirmək lazımdır. Eyni zamanda, diqqəti digər dövlətlər və beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığın inkişafında cəmləşdirmək lazımdır. Ölkələrimizin ümumi maraq kəsb edən məsələlərlə bağlı birgə mövqelərini beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində razılaşdırmaq və hazırlamaq təcrübəsi davam etdirilməlidir. Mən təsdiq etmək istərdim ki, GUAM-ın üzvü olan ölkələr arasında heç bir, o cümlədən siyasi problem yoxdur. Moldova təşkilatın üzvü olan ölkələrlə münasibətlərini bundan sonra da həmin ruhda quracaqdır. Gürcüstan Prezidentinin Azərbaycan ilə əməkdaşlıq və sıx qarşılıqlı münasibətlərlə bağlı gətirdiyi misalı Moldova ilə Ukrayna arasında əlaqələrə də şamil etmək olar. Fürsətdən istifadə edərək, əməkdaşlığa və qarşılıqlı anlaşmaya görə Viktor Andreyeviçə şəxsən təşəkkürümü bildirim.

Birləşmiş Ştatlar və digər ölkələrlə, beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq GUAM-ın inkişafının mühüm elementidir. Buna görə də ötən il Moldova hökuməti GUAM çərçivəsində terrorizmlə, mütəşəkkil cinayətkarlıqla, narkotiklərin qanunsuz dövriyyəsi ilə və digər ağır cinayətlərlə mübarizəyə dair milli virtual mərkəz yaratmağı qərara aldı. Moldova Daxili İşlər Nazirliyi yanında ixtisaslaşdırılmış müəssisələrarası qurum kimi bu virtual mərkəzin məqsədi Buxarestdə milli idarələr və mərkəzlərlə GUAM-ın analoji informasiya-təhlil mərkəzləri arasında transsərhəd cinayətkarlıqla mübarizə, habelə birgə əməliyyatlarda iştirakın və onların keçirilməsinin əlaqələndirilməsi sahəsində vahid sistemdə informasiya mübadiləsini təmin etməkdir.

Biz GUAM ilə Yaponiya arasında dinamik inkişaf edən əməkdaşlığı alqışlayır və Yaponiya tərəfinin konkret iqtisadi layihələrin hazırlanmasını və tətbiqini dəstəkləyəcəyinə ümid bəsləyirik.

Hörmətli cənablar! GUAM katibliyinin və baş katibinin işə başladığı indiki mərhələdə sözdən konkret fəaliyyətə keçməyin, yəni xalqlarımızın və dövlətlərimizin rifahı naminə, təkcə GUAM-ın üzvləri üçün deyil, ümumilikdə bütün region üçün konkret layihələrin gerçəkləşdirilməsinin vaxtı çatmışdır. Düşünürəm ki, ölkələrimizin potensialı çox yüksəkdir və indiyədək hələ tam istifadə olunmamışdır. Burada hamı üçün, o cümlədən Avropa İttifaqı, Amerika Birləşmiş Ştatları və inkişaf üzrə digər tərəfdaşlar üçün yer var.

Bu baxımdan, GUAM ölkələrində kommersiya münasibətlərinin və əmtəə dövriyyəsinin inkişafına kömək edəcək birgə ticarət evlərinin yaradılmasını təklif etmək istərdim. Moldova Bakıda, Tbilisidə, Kiyevdə və bir sıra digər şəhərlərdə ticarət evlərinin açılması ideyasını nəzərdən keçirməyə hazırdır. Eyni zamanda, Azərbaycan, Gürcüstan, Ukrayna bu layihə ilə maraqlanarsa, biz Kişinyovda ticarət evlərinin açılması barədə müvafiq qərarları nəzərdən keçirməyə və bu məsələ ilə bağlı danışıqlara başlamaq üçün Moldova Respublikasının GUAM ölkələrindəki səfirliklərinə müvafiq təlimatlar verməyə hazırıq.

Təklif etmək istədiyimiz layihələrdən biri GUAM ölkələrinin mədəniyyət festivallarının, habelə ölkələrimizin gənclərinin festivallarının keçirilməsidir. Bizim regionun zəngin mədəni irsi vardır. Zənnimcə, GUAM-ın fəaliyyət göstərdiyi bütün illər ərzində mədəni mübadiləyə, ölkələrimizin vətəndaşlarına bir-birini daha yaxşı tanımaqda, dostluq münasibətlərini inkişaf etdirməkdə kömək edəcək bu cür tədbirləri heç vaxt keçirməmişik.

Bu baxımdan, ölkələrimizin ümumi inkişafının vacib istiqamətlərindən biri nəqliyyat infrastrukturudur. TRASEKA, QİƏT çərçivəsində həyata keçirilən, Qara dəniz ətrafında dairəvi yolun çəkilməsinə, habelə Avropa nəqliyyat dəhlizlərinə dair layihələr bu mühüm istiqamətin inkişafı üçün istifadə edilməlidir. İstərdik ki, növbəti zirvə toplantısınadək, bəlkə də bir az tez, masalarımızın üstündə GUAM-ın nəqliyyat yollarının xəritəsi olaydı.

Mən təsdiq etmək istərdim ki, GUAM-ın üzvü olan ölkələr arasında insanların, kapitalın və əmtəənin hərəkəti baxımından problem yoxdur, lakin düşünürəm ki, bu sahədə vəziyyəti daha da yaxşılaşdırmaq lazımdır. Moldova GUAM ölkələrinin təkcə GUAM məkanında deyil, digər ölkələrdə də nəqliyyat dəhlizlərinin, necə deyərlər, yaşıl dəhlizlərin yaxşılaşdırılması istiqamətində fəaliyyətini alqışlayacaqdır. Beləliklə, müəyyən istiqamətlərdə konkret layihələr həyata keçirməklə biz təşkilatımızı inkişaf etdirə, ümumi məqsədlərə nail ola bilərik.

Təhlükəsizliyin təmin edilməsi məqsədi ilə, - habelə enerji ehtiyatlarının Mərkəzi Asiya və Xəzər regionundan Avropa bazarlarına nəqli marşrutlarının şaxələndirilməsi yolu ilə, - səyləri artırmağın zəruriliyini vurğulayaraq, biz GUAM ölkələrinin tranzit potensialından, o cümlədən enerji daşıyıcılarının sabit daşınması üçün, maksimum istifadə olunması fikrini dəstəkləyirik. Təsdiq etmək istərdim ki, Moldova Nabukko layihəsinin tətbiqində maraqlıdır. Düşünürəm ki, Odessa-Brodı layihəsinin həyata keçirilməsi, istifadəyə verilməsi, səmərəli işləməsi kimi, bu da perspektivli layihədir. Enerji təhlükəsizliyinin təmin olunması məqsədi ilə səyləri artırmağın zəruriliyini bir daha vurğulayıram, çünki bu, çox vacibdir. Moldova bu problemlə üzləşmişdir: 2005-2006-cı illərdə bizdə nəinki sabitlik pozulmuşdu, biz enerji şantajına məruz qalmışdıq. Biz buna yol verməməliyik və gələcəkdə dövlətlərimizin suverenliyini, müstəqilliyini, ərazi bütövlüyünü möhkəmləndirmək üçün enerji təhlükəsizliyini təmin etmək vacibdir.

İki ildən artıqdır ki, dövlətlərimiz enerji təhlükəsizliyinin təmin olunması və enerji ehtiyatlarının tranziti, nəqli imkanlarının axtarılması istiqamətində işləyir. Bütün dünyada energetika məsələsinin bir nömrəli məsələ olduğunu nəzərə alaraq, ölkələrimizin energetika nazirliklərini bu istiqamətdə fəaliyyətlərini gücləndirməyə və onların qarşısında qoyulmuş vəzifələri qısa müddətdə yerinə yetirməyə çağırmaq istəyirəm. Moldova Novodnestrovsk (Ukrayna)-Beltsı (Moldova)-Suçava (Rumıniya) enerji nəqli xəttinin tikintisi və istifadəyə verilməsində maraqlıdır. Zənnimcə, bu, ölkələrimiz üçün, region üçün faydalıdır.

Mən iştirakçılara təşəkkürümü bildirmək istəyirəm. Polşa Prezidenti yaxşı təşəbbüs irəli sürdü. GUAM-Polşa formatında konstruktiv söhbətə görə ona şəxsən təşəkkürümü bildirmək istəyirəm və düşünürəm ki, bu, yalnız başlanğıcdır.

Yuxarıda dediklərimlə əlaqədar, mövcud işçi qruplarının fəaliyyətinin səmərəliliyini artırmağın vacibliyini vurğulamaq istəyirəm. Əminəm ki, onların fəaliyyəti konkret işlər, həyata keçirilən layihələrə əsasən qiymətləndirilməlidir. Eyni zamanda, institusionallaşdırma prosesinin əvvəlində olduğumuza görə, biz yeni, qeyri-səmərəli qurumlar yaratmamalı, səylərimizi öncül istiqamətlərə və konkret nəticələrin əldə olunmasına yönəltməliyik.

Çıxışıma yekun vuraraq demək istərdim ki, qısamüddətli perspektivdə GUAM-ın əsas prioritetlərini necə gördüyümüzü dəqiq müəyyənləşdirə bilərəm: ölkələrimiz arasında iqtisadiyyat, ticarət, energetika, infrastruktur sahələrində əməkdaşlığın inkişafı, qarşılıqlı anlaşmaya nail olunması və GUAM ölkələrinin ərazilərində kənardan süni şəkildə yaradılan və indiyədək müəyyən vəsaitlərlə dəstəklənən və maliyyələşdirilən “dondurulmuş” münaqişələrin həllinə dair birgə fəaliyyətin dəstəklənməsi, Avropa İttifaqı, Amerika Birləşmiş Ştatları, Yaponiya, Polşa və başqa ölkələrlə, habelə digər maraqlı tərəfdaşlarla daha səmərəli əməkdaşlıq etmək.

GUAM-ın sədri qismində Azərbaycan Respublikasına uğurlar arzulayır və ümumi məqsədlərin həyata keçirilməsində özümüzə və tərəfdaşlarımıza müvəffəqiyyətlər diləyirəm.