Müharibənin olub-olmaması ATƏT-in Minsk qrupunun Ermənistana təzyiq göstərmək qətiyyətindən asılıdır
Berlin, 14 yanvar (AZƏRTAC). Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin beynəlxalq hüquq çərçivəsində sülh yolu ilə həllinə tərəfdar olduğunu Azərbaycan dəfələrlə açıq-aydın bəyan etmişdir. Lakin təəssüf ki, Ermənistanda bu mövqeni çoxları özünəməxsus qarşılamış və hesab etmişlər ki, indi rahatca oturub məsələnin həllini “sabah-sabaha” salmaq olar. Əgər müharibə olmayacaqsa, deməli, Şuşa rayonunda, keçmiş DQMV-dəki qalan 4 rayonun viran edilmiş azərbaycanlı kəndlərində, Dağlıq Qarabağın ətrafındakı əhalisi köçkün düşmüş 7 rayonda erməniləri məskunlaşdırmağa başlamaq olar. Başqa sözlə, Bakının belə bəyanatından sonra Ermənistanda qərara gəlmişlər ki, indi danışıqlar prosesini xarab olmuş qrammofon valına çevirmək olar. Sonra isə bəlkə dünya birliyi işğal olunmuş Dağlıq Qarabağda oyuncaq rejimin yaradılması ilə razılaşar və nə vaxtsa hətta onu tanıya da bilər.
Təəssüf ki, vasitəçilər də illər ötdükcə, gizli də olsa, bu mövqeni tutmağa başlamışlar. Onları münaqişənin həlli deyil, müharibənin başlanmasının qarşısını almaq daha çox maraqlandırır. Lakin əslində, Ermənistanın (elə həmsədrlərin də) Azərbaycanın sülhsevər mövqeyini düzgün qiymətləndirməməsi müharibə ehtimalını azaltmamış, əksinə, artırmışdır, çünki Bakı Yerevanın inadkarlığı ilə barışmayacaqdır.
Müharibənin yenidən başlanıb-başlanmaması bütünlüklə Ermənistandan asılı deyildir. Ermənistanın mövqeyi gün kimi aydındır, o, işğal olunmuş rayonları azad etmək niyyətində deyil və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanımır. Müharibənin başlanıb-başlanmaması indi artıq yalnız ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədrlərindən asılıdır. Əgər vasitəçilər hərbi əməliyyatların yenidən başlanmasını istəmirlərsə, onların yalnız iki variantı vardır: ya onlar Azərbaycana güclü təzyiq göstərir və elə beynəlxalq şərait yaradırlar ki, Bakının ərazi bütövlüyünü və beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazilərində suverenliyini bərpa etmək üçün bütün imkanları əlindən çıxsın (belə olduqda, beynəlxalq hüququn da üstündən birdəfəlik xətt çəkmək olar), yaxud Ermənistana da bu cür təzyiq göstərib onu BMT Təhlükəsizlik Şurasının 4 qətnaməsinin və digər beynəlxalq təşkilatların qərarlarının yerinə yetirilməsinin və Azərbaycan ərazilərinin azad edilməsinin zəruriliyinə inandırmalıdırlar.
Birinci variant vasitəçilərin münaqişəni həll etmək istəmədiklərini və yaranmış status-kvonu dondurmaq xətti tutduqlarını göstərər. İkinci variant isə bütün dünyaya onların münaqişənin həllini həqiqətən durğunluqdan çıxarmaq əzmini nümayiş etdirər. Lakin hər iki halda onlar nəsə bir iş görməlidirlər. Proses var, nəticə isə yoxdur. Əgər müharibənin yenidən başlanmaması nailiyyət sayılırsa, əfv edin, bu, nailiyyət deyil, çünki o, münaqişənin həlli demək deyildir. Vasitəçilər bilməlidirlər ki, əgər ənənəvi passiv mövqelərindən əl çəkməsələr, onların bu kiçicik nəticəsi də tezliklə yox olacaqdır. Əgər müharibə yenidən başlanarsa, onda vasitəçilər nə ilə, hansı nəticə ilə öyünəcəklər?
Əgər ATƏT-in Minsk qrupu bundan sonra da kənarda dayanıb Ermənistana təzyiq göstərməsə və onu yeniləşmiş Madrid prinsiplərini qəbul etməyə məcbur etməsə, özünün tam acizliyini nümayiş etdirəcəkdir. Bu halda Azərbaycan qəsbkarı işğal altındakı 20 faiz ərazini azad etməyə özü məcbur edəcəkdir. Heç bir beynəlxalq konvensiya, hansısa mötəbər beynəlxalq təşkilatın heç bir qətnaməsi Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış bütün ərazisində Konstitusiya hüququnu bütün mümkün yollarla, başqa üsullar olmadıqda isə, həm də güc tətbiq etməklə bərpa etmək haqqını əlindən ala bilməz. Hadisələrin bu cür inkişafına görə məsuliyyəti beynəlxalq hüquqa və beynəlxalq təşkilatların qətnamələrinə məhəl qoymayan Ermənistan və passivlik göstərərək Ermənistanı Azərbaycan ərazilərini azad etməyə məcbur edə bilməyən ATƏT daşıyacaqdır.
On illər boyu tərəfləri hərbi əməliyyatlardan çəkinməyə çağırmaq artıq kifayət deyildir. Əgər dünya birliyi Qafqazda müharibə olmasını istəmirsə, onda qətnamələrini gəlişi gözəl söz kimi qəbul etmədiyini sübuta yetirməli, Ermənistanı öz dövlət sərhədlərinə çəkilməyə məcbur etməlidir. Bu, Azərbaycanın qanuni tələbidir. Bakı ikinci “Münxen sövdələşməsi”nə və təcavüzkarın nazı ilə oynamağa yol verə bilməz!
Vüqar Seyidov
AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri
Berlin
Bölmənin digər xəbərləri
