Bakı, 8 yanvar, Anara Axundova, AZƏRTAC

Görkəmli musiqiçi, Azərbaycanın Xalq artisti, violonçel ifaçısı Rasim Abdullayev və pianoçu Almaz Mehdiyevanın qızı, pianoçu Ülviyyə Abdullayeva AZƏRTAC-ın müxbiri ilə söhbətində məşhur musiqi ailəsinin üzvü olması, musiqiçi qız böyütməsi, xaricdə çıxış etməsi və pedaqoji fəaliyyəti barədə danışıb. O, Bakı Musiqi Akademiyasının, Münxendəki Rixard Ştraus Konservatoriyasının və Nürnberq Musiqi Akademiyasının məzunudur, artıq 20 ildən çoxdur ki, Almaniyada yaşayır və işləyir.

- Ülviyyə xanım, musiqi ailəsinin üzvü, həm də görkəmli musiqiçi və violonçel ifaçısı Rasim Abdullayevin qızı olmaq necə bir hissdir?

- Demək olar ki, hər kəsin tanıdığı bir musiqiçinin qızı olmaq xüsusi bir təcrübədir, bunu yalnız böyüdükcə anlamağa başlayırsan. Müəyyən yaşa çatdıqda, uşaqlığımın nə qədər özəl olduğunu anladım. Məşhur bir ailədə doğulduğunuz zaman şöhrət səthi bir mühit deyil - öyrəşdiyiniz hava kimidir. Amma bununla birlikdə məsuliyyət də gəlir: daim sadəcə “kiminsə qızı” deyil, öz səsinizi ifadə edə bilən müstəqil bir fərd olduğunuzu sübut etməlisiniz.

Bu həqiqətləri dərk etməyim bir neçə il əvvəl ortaya çıxdıqda, birlikdə ifa etdiyim bütün musiqiçiləri, xüsusən də simli alətlər ifaçılarını atamla müqayisə etdiyimi anladım. Heç kim bu müqayisəyə dözə bilməzdi. Bu, çətindir, xüsusən də mənim özüm üçün.

Həmişə hiss edirdim ki, atam bundan da böyük nailiyyətlərə, daha çox diqqətə layiqdir Yaş ötdükcə bunu daim vurğulamaq istəyirdim. Əlbəttə ki, onunla çox fəxr edirdim və hər kəsin onun haqqında bilməsini istəyirdim. Hələ də bununla bağlı çalışıram.

Bu il Bakıda atamın şərəfinə konsert olacaq. Həmçinin onun xatirələrindən ibarət film çəkməyi, məqalə və ya kiçik bir kitab yazmağı planlaşdırıram: musiqiçilər, tələbələr, ailə və dostların xatirələrini də daxil edəcəyəm. Ümid edirəm ki, bu ideyanı həyata keçirməyimə kömək edə biləcək sponsorlar tapacağam.

Atam və anam uzun illər Qahirə və Dəməşq konservatoriyalarında çalışıblar. Onlar hələ konservatoriyada oxuyarkən musiqi əsərlərini birlikdə ifa ediblər. Bütün fortepiano yazıları anamla birlikdə yazılıb. Onlardan çox yaxşı bir disk hazırladım.

- Musiqi alətini necə seçdiniz?

- Musiqi alətini seçmək çox sadə idi, onu anam seçdi. O, mənə kömək edə biləcəyi alətin üzərində dayandı. Çünki mənə dərs deyən də anam idi. Dərslər çətin, bir çox insanda olduğu kimi bir az “əzablı” idi... Mən çox şən, olduqca aktiv uşaq idim, qaçmağı, tullanmağı, futbol oynamağı, velosiped sürməyi sevirdim. Bu, təxminən beş il davam etdi - çətinliklə, təzyiq altında, göz yaşları ilə sona çatdı. Mənimlə işləyən və buna dözən anama minnətdar olmalıyam. Beşinci sinfi bitirdikdən sonra məndən soruşdular: Bülbül məktəbinə müraciət etmək istəyirsən? Əgər belədirsə, davam et, istəmirsən, musiqini atmalısan. Maraqlısı da budur: müraciət etmək istəyirdim. Bu məqamda gözəl bir müəllim Eteri Məmmədova ilə qarşılaşdım; o, məni dinlədi və qəbul etdi. Konservatoriyada da gözəl bir pedaqoq - Rafiq Quliyevdən dərs aldım.

Amma uşaqlıqdan bəri simli alətləri sevirdim, bəlkə də atama həmişə heyran olduğum üçündür. Həm də simli alətlərin səs çıxarmaq baxımından fortepianodan daha çox imkanları olduğunu bilirdim. Elə vibrato özü möhtəşəmdir! Yalnız bir notla çox şeyi ifadə etmək olar.

Hətta atamdan da mənə bir az öyrətməsini xahiş etdim, amma bu, sonralar, 16 və ya 17 yaşımda oldu. Yeri gəlmişkən, atamın violonçellərindən birini - bütün həyatı boyu çaldığı və səsyazmalarım hamısında eşidilə bilən alətini hələ də saxlayıram. Digərini, son illərində çaldığı aləti istedadlı bir qız Cəlalə İsmayılzadəyə verdim.

Qızım üçün isə skripka seçdim. Violonçel istəyirdim, amma sonra düşündüm ki, niyə bu qədər böyük bir aləti daşımalıdır?! Violonçelim uşaq olanda çox kiçik idi!

Uşaqlıqda atamın alətini daşımağı nə qədər sevdiyimi xatırlayıram. Ümumiyyətlə, əlinizdə tuta biləcəyiniz bir alətə sahib olmağı sevirəm. Bu, yalnız sizindir, demək olar ki, ev kimidir. Biz pianoçular həmişə fərqli alətlərdə çalırıq və həmişə uyğunlaşırıq. Əlbəttə ki, buna öyrəşmişik, nə edə bilərik?

- Müsahibələrinizin birində qeyd etmişdiniz ki, gənc yaşlarınızda iki dəfə musiqidən imtina etməyə çalışmısınız, amma sonunda yenidən musiqiyə qayıtmısınız. Qızınızın da oxşar istəyi olsaydı, necə reaksiya verərdiniz?

- Qızım Nastyanın da artıq bu istəyi var idi. Dörd yaşında parlaq skripkaçı və müəllim Kirill Trusovla birlikdə onunla musiqi dərslərinə başladıq.

Bir çox uşaqlar kimi, qızım da musiqi öyrənmək istəmirdi və 11 yaşında artıq skripka çalmaq istəmədiyini dedi; başqa bir sahədə özünü sınamaqla maraqlanırdı. Məsələn, baletdə. Onun bu sahədə çox istedadlı olduğu ortaya çıxdı. O, həmçinin çox yaxşı rəsm çəkir və oxuyur. Elə o vaxtlar da bunu edirdi.

Musiqini buraxdıq. Amma iki ildən bir az çox vaxt keçdikdən sonra Nastya özü də mehrini alətə saldı, sanki doğma bir şeyə qayıdırdı. O, skripkanı götürdü və məcburiyyətdən deyil, başqa cür edə bilmədiyi üçün çaldı. Qızım öz ifasına solist kimi başladı və bir neçə nüfuzlu beynəlxalq gənclər müsabiqəsinin laureatı oldu. İndi isə orkestrdə, ansamblda — musiqinin təcrid olunmuş şəkildə deyil, yüzlərlə səsdən yarandığı yerdə yeni səslər axtarır. Bəlkə də məhz bu qayıdış onun irəliləyişinə səbəb oldu.

- Uzun müddətdir Almaniyada yaşayır və çalışırsınız, amma repertuarınızda Azərbaycan bəstəkarlarının bir çox əsəri var...

- Son illərdə getdikcə daha çox Azərbaycan bəstəkarlarının əsərlərini ifa edirəm. Hətta tərəfdaşım, ispan rəssam Nani Boronat ilə birlikdə “Alhambradan Şirvanşaha qədər” adlı bir layihəm var. Bu layihədə həm ispan, həm də Azərbaycan bəstəkarlarının əsərlərini ifa edirəm.

Artıq dörd böyük konsertimiz olub. Onlardan ikisi Bakıda, Muğam Mərkəzində baş tutub və YARAT-da Naninin rəsmlərinin videoslaydları ilə birlikdə keçirilib. Təəssüf ki, canlı sərgi deyildi. Hələ ki, bunun üçün sponsor tapa bilməmişik. Rəsmlərin daşınması isə çox çətin və bahalı bir işdir. Qara Qarayev, Fikrət Əmirov, Cövdət Hacıyev, Fərəc Qarayev, Musa Mirzəyev və Günay Mirzəyevanın əsərlərini ifa edirəm. Müasir Azərbaycan musiqisi dünyasını yalnız bu yaxınlarda kəşf etdim. Müasir bəstəkarlarımızın daha çox əsərini ifa etmək istərdim.

- Siz Almaniyada dərs deyirsiniz. Bu ölkənin bizimlə musiqi təhsili sistemi baxımından fərqi nədən ibarətdir?

- Bu, tamamilə fərqli təhsil sisteminə malik keçmiş Sovet İttifaqından olan hər kəs üçün ayrı bir məsələdir. Hətta bu, sadə bir hobbi olsa belə. Bizim tamamilə fərqli yanaşmamız var. Burada insanlar musiqi məktəbinə sadəcə öyrənmək üçün gəlirlər və necə öyrənmələri əhəmiyyətsizdir. Müəllim isə daim hər bir şagirdə uyğunlaşmalıdır. Əlbəttə ki, belə olmalıdır, amma müəyyən hədlər daxilində. Almaniyada isə bu, qeyri-adi haldır. Buna öyrəşməyim uzun çəkdi.

Eyni zamanda, bu, təkcə uşaqlarda deyil, həm də böyüklərdə olur. Çünki böyüklər də oxumağa gəlirlər. Onlara fərqli şəkildə dərs keçmək lazımdır, çünki artıq öz sahələrində peşəkar kimi güclü hisslərə malikdirlər. Halbuki, burada onlar uşaq kimidirlər, yeni şeylər öyrənirlər və bir şey alınmayanda, çox həyəcan keçirirlər, belə olan halda onları daim sakitləşdirməli və özlərinə müsbət yanaşmağı təşviq etməlisiniz. Yəni hər kəs fərqlidir.

Əlbəttə ki, mən ümumi mənzərədən danışıram. Musiqi dərslərinə ciddi yanaşan digər tələbələr də var. Baxmayaraq ki, sonradan fərqli bir peşə seçib qeyri-peşəkar səviyyədə orkestr və ansambllarda ifa edə bilərlər. Bu, burada çox yayğındır və şübhəsiz ki, yaxşı bir şeydir.

- Artıq qeyd etdiyiniz kimi, atanızın şərəfinə Bakıda konsert planlaşdırırsınız. Hansı proqramı gözləyə bilərik?

- Bəli, təəssüf ki, konsert atam olmadan keçiriləcək... Son konsertimiz onun 80 illik yubileyi münasibətilə oldu və altı ay sonra atam vəfat etdi. Bunu birgə konsert etmək istərdim - atamın hələ də ifa edən dostlarından bəzilərini dəvət edim. Proqrama başqa janrlar da əlavə edəcəyəm, onları hələ açıqlamayacağam, bu, bir sürprizdir. Sadəcə deyim ki, çox müxtəlif olacaq! Nastyanı da özümlə gətirmək istərdim ki, o, son konsertdə olduğu kimi iştirak edə bilsin. Biz yenidən trio ifa etmək istərdik, amma gənc musiqiçilər violonçel ifa edirdilər.

Biz həmişə Azərbaycan Mədəniyyət Nazirliyindən, xüsusən də Murad Hüseynovdan (nazir müavini - red.) böyük diqqət və dəstək almışıq. O, həmişə bizə kömək edib. Bu dəfə onların dəstəyini alacağıq.