Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

ELM VƏ TƏHSİL

Qərbi Azərbaycan kəndləri - Aşağı Qarabağlar

Bakı, 6 dekabr, AZƏRTAC

Qərbi Azərbaycan İcmasının sədri, Milli Məclisin deputatı Əziz Ələkbərli Qərbi Azərbaycan kəndləri ilə bağlı araşdırmalar aparıb. AZƏRTAC Əziz Ələkbərlinin “Qərbi Azərbaycan kəndləri” seriyasından növbəti yazısını təqdim edir.

Aşağı Qarabağlar Vedibasar mahalının Cığındərə bölgəsində, Böyük Vedi qəsəbəsindən 9 kilometr şərqdə, Vedi çayının kənarında yerləşir. Kənddə ancaq azərbaycanlılar, XIX əsrin əvvəllərində isə az sayda həm də müsəlman kürdləri yaşamışlar.

“İrəvan əyalətinin müfəssəl dəftəri”ndə (1590) kəndin adı Vedi nahiyəsinin Aşağı Qarabağ, “İrəvan əyalətinin icmal dəftəri”ndə (1728) həmin nahiyənin Kiçik Qarabağ kəndi kimi qeydə alınıb. İkinci “dəftər”də Vedi nahiyəsinin Kiçik Qarabağ kəndində Hacı Vəli Abbas oğlunun adına olan timarın və Həsən Abdulla oğlunun adına olan timarın hər birindən dövlətin müxtəlif vergilər şəklində ildə 7500 ağça gəlir götürdüyü göstərilib.

1826-1829-cu illər Rusiya-İran, Rusiya-Osmanlı müharibələri zamanı böyük dağıntılara məruz qalan kəndin adı (Qarabağlar-Cufla, yəni Aşağı Qarabağlar) İvan Şopenin 1832-ci ilə aid məlumatlarında artıq Vedibasar mahalının xaraba kəndləri siyahısında verilib. Bir qədər sonra kənd yenidən məskunlaşıb və bütün sonrakı mənbələrdə Aşağı Qarabağlar kimi göstərilib.

Kəndin ilkin adının Aşağı Qarabağ olması onun eramızın ilk əsrlərində Cənubi Qafqaza gəlmiş gəngər-peçeneqlərin Qarabağ tayfasının adını daşıması fikrini təsdiq edir.

Qarabağ adı ilə Cənubi Qafqazda və Türkiyə ərazisində çoxlu toponimlər olub. Məsələn, Qarabağ adı ilə İrəvan quberniyasının Üçkilsə (Eçmiədzin) qəzasında qışlaq, Qars əyalətinin Ərdəhan bölgəsində şəhər, İrəvan əyalətinin Ağcaqala və Maku nahiyələrində kəndlər qeydə alınıb. Qarabağlar adı ilə İrəvan xanlığının Dərəkənd-Parçenis mahalında, Azərbaycanda Göyçay, Göygöl və Şərur rayonları ərazisində kəndlər olub. Ümumiyyətlə, XIX əsrdə Cənubi Qafqazda beş Qarabağlar kəndinin olduğu məlumdur. İrəvan quberniyasının Sürməli qəzasındakı Qarabağlı, Gərni nahiyəsindəki Qarabağlı-Kəbir və Qarabağlı-Saqir kəndləri də eyni kökdəndir.

Yeri gəlmişkən, İ.Şopen (1832) Vedibasar mahalındakı köçəri tayfalar sırasında 11 ailədə 67 nəfərdən ibarət qarabağlı tayfasının da adını çəkir ki, çox güman, Çanaxçıdərə bölgəsindəki Qarabağ kəndinin ev-eşiyindən didərgin düşmüş keçmiş sakinlərindən ibarət olan bu adamlar sonralar həm Aşağı Qarabağlar, həm də Yuxarı Qarabağlar kəndlərində yenidən məskunlaşmışlar. Belə ki, artıq 1873-cü ildə Aşağı Qarabağlar kəndində 80 ailədə 756 nəfər (405 kişi, 351 qadın) azərbaycanlı əhali qeydə alınıb.

1886-cı ildə Aşağı Qarabağlar əhalisinin sayı 105 ailədə 936 nəfərə (492 kişi, 444 qadın) çatıb. Onların arasında 12 nəfərlik (9 kişi, 13 qadın) bəy-xan, 4 nəfərlik din xadimi ailəsi də olub. Həmin vaxt artıq kəndin adı ilə yanaşı, mötərizədə Çimənkənd adı da qeyd olunur. Görünür, Aşağı Qarabağlar kəndindən çıxan ailələrin kəndin aşağısında geniş çəmən-düzənlikdə saldığı bu yeni kəndi ayrıca inzibati vahid kimi göstərməyə o zaman ehtiyac olmayıb.

Əkinçilik və heyvandarlıq kənd əhalisinin əsas təsərrüfat məşğuliyyəti olub. Kəndin 50 verst aralıdakı Əyricə yaylağında qədimdən kənd camaatına məxsus Xaçyurd, Qoturbulaq, Daşqaya adlı yurdları olub. Həmçinin Quzey-ağıl, Yarım-ağıl, Kotuz-ağıl, Mustafazağası-ağıl, Aralıq-ağıl, Düyü-daş-ağıl adlı qışlaq yerləri olub.

Aşağı Qarabağlar kənd sakini Əmir Hacı Nəcəf oğlu (“Axırıncı aşırım” filminin məşhur qəhrəmanı Kərbəlayı İsmayılın babası) kəndin ən varlı adamı olub. 1885-1886-cı illərdə Əmir Hacı Nəcəf oğlu dövlət meşə idarəsindən Aşağı Qarabağlar, Xosrov, Gölaysor, Alqırıq, Zimmi, Hand və Çəngli kəndləri yaxınlığında geniş ərazilərdə torpaq sahələrini icarəyə götürmüşdü.

1897-ci ildə kənddə 1260 nəfər, 1905-ci ildə 1803 azərbaycanlı yaşayırdı. 1905-ci ilin məlumatına görə, kənddə 1803 azərbaycanlı ilə yanaşı, artıq 12 müsəlman kürdü də olub. 1914-cü ildə Aşağı Qarabağlar kəndində azərbaycanlı əhalinin sayı 1750 nəfərə enib. O zaman artıq Aşağı Qarabağlar əhalisinin hesabına kəndin aşağısında düzəngah çəmənlikdə salınmış Çimən kəndi böyüməkdə idi.

1918-1920-ci illərin erməni-müsəlman davasının mərkəzlərindən biri olan Aşağı Qarabağlar kəndi böyük dağıntı və itkilərə məruz qalıb, kənd ermənilər tərəfindən işğal olunduqdan sonra əhali doğma yurdundan didərgin düşüb.

Sovet hakimiyyətinin ilk illərində Vətənə dönən Aşağı Qarabağlılar artıq kəndin aşağısındakı geniş düzənlikdə yerləşən Çimən kəndində məskunlaşmağa başlayırlar. Tədricən Aşağı Qarabağlar adı Çimən kəndi adı ilə əvəz olunur. Bu ad da el arasında Çimənkənd şəklinə düşür. Aşağı Qarabağlar kənd adı tarix səhnəsindən beləcə çıxır. Onun xarabalıqları son illərə qədər Çimənkəndin yuxarısında qalmaqda idi.

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Tehranda Rəşt-Astara dəmir yolunun çəkilməsi ilə bağlı məsələlər müzakirə olunacaq

Şuşa-Laçın yolunda maraqlı görüntü FOTO VİDEO

Misir və BƏƏ 35 milyard dollar dəyərində kurort tikmək üçün müqavilə imzalayıblar

Hüquq Akademiyası layihəsinin açılışı olub

Poltavada Xocalı soyqırımı qurbanları yad edilib

Lənkəranda baş verən qəzada piyada ölüb

“CINEMO” Mobil Film Festivalının qalibləri mükafatlandırılıb

ABŞ Maliyyə Nazirliyi bir sıra Rusiya banklarını yeni sanksiyalar paketinə daxil edib

Masallının Dico və Ulum kəndlərinə ilk dəfə elektrik enerjisi veriləcək

Tahir Gözəl: Avropada hamı “Qarabağ”a ehtiramla, heyranlıqla yanaşır

Sumqayıt şəhərinin Tarixi Muzeyində Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsi yad olunub

Elçin Əmirbəyov: Sülhün əldə olunması Ermənistanın siyasi iradəsindən asılıdır

Qurban Qurbanov: “Bayer”lə oyun "Qarabağ" üçün böyük təcrübədir

Milli Məclisin sədri Qətər Dövlətinin Şura Məclisinin sədr müavini ilə görüşüb

Xocalı soyqırımı qan yaddaşımızdır

Emin Əmrullayev Beyləqanda təmir edilən məktəbdə olub

Bakıda Küveytin Milli Günü qeyd olunub

Azərbaycan Texniki Universitetinin 2024-cü il üçün prioritet istiqamətlər üzrə Fəaliyyət Planı təsdiqlənib

Almaniyanın məşhur şirkətinin əməkdaşları AzTU-da seminar keçirib

Səfir: Küveytdən Azərbaycana turist axını sürətlə artıb

AzTU SAP Universitetlər Alyansına üzv oldu

Naxçıvanda "Aqrar könüllülük" proqramına start verilib

Səfir: Küveyt və Azərbaycan arasında beynəlxalq arenada bir çox məsələlərdə sıx əməkdaşlıq mövcuddur

Milli Məclisin sədri Maldiv Xalq Məclisinin və Şri-Lanka parlamentinin sədrləri ilə görüşüb

UNEC-in Zaqatala filialının tələbələri Xocalı faciəsi qurbanlarının xatirəsini yad ediblər

Maliyyə Monitorinqi Xidməti 15 illiyini qeyd edir

Rusiya XİN: Moskva KTMT-də iştirakının dondurulması ilə bağlı Ermənistandan əsaslandırıcı izahat gözləyir

Prezidentin səlahiyyətli nümayəndəsi Hərbi Hava və Hava Hücumundan Müdafiə birləşmə və hissələrində olub

Bakıda "Ənənəvi yapon qılınc döyüşü performansı” tədbiri keçirilib

Yalçın Rəfiyev: Küveyt Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini hər zaman dəstəkləyib

Milli Məclisin növbəti plenar iclası keçirilib

Xocalı soyqırımından bəhs edən yeni sayt yaradılıb

Xəzər dənizində zəlzələ olub

Balakəndə “Külə dönmüş arzular” tamaşası nümayiş olunub

Fransanın yürütdüyü siyasət sülh və təhlükəsizliyə qarşı zərbədir

ÜST: Avropa regionunda 1,2 milyon uşaq təcili peyvəndlənməlidir

Şərqşünaslıq İnstitutunda Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsi anılıb

Keniyanın Baş prokuroru "ASAN xidmət"də

Milli Kitabxanada Əli bəy Hüseynzadəyə həsr olunan kitab sərgisi açılıb

Ölkə ərazisində yağıntılı hava şəraiti müşahidə olunur

Konstitusiya Məhkəməsində yeni təyin olunmuş hakim Fikrət Məmmədov kollektivə təqdim edilib

Xocalı dəhşətini heç zaman unutmayacağıq

Ağdaş və İsmayıllı sakinləri odlu silahları polisə təhvil veriblər

Mateo Vituari: Azərbaycan ilə İtaliya universitetləri və şirkətlərinin sıx əməkdaşlığını müşahidə edirik

® “Nar”ın dəstəyi ilə “Şəkərbura Şou” olimpiya kubokunun finalı keçirilib

Bakı Təşəbbüs Qrupunun təşkilatçılığı ilə İstanbulda “Dekolonizasiya: İntibahın oyanışı” mövzusunda beynəlxalq konfrans keçiriləcək VİDEO

Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunda Xocalı soyqırımına həsr olunmuş anım tədbiri keçirilib

Muzey Mərkəzi bəstəkar Xəyyam Mirzəzadənin yaradıcılığına həsr olunmuş konsert-portret layihəsini təqdim edir

Premyer Liqa: “Kəpəz” vacib qələbə qazanıb

Qisasımız qiyamətə, torpaqlarımız mənfurlara qalmadı...

Tanınmış məşqçi Azərbaycan şahmatçıları ilə işləyəcək

Biləsuvarda yerin təkindən qanunsuz istifadə halı aşkarlanıb

Ağabəy Azərbaycani: Yetmişillik tibb təcrübəmi azad edilmiş ərazilərin sakinlərinə də tətbiq etmək istəyirəm

Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsi Varşavada da anılıb

“Düşünən şagird” müsabiqəsinin qalibləri mükafatlandırılıb

® Dünyaşöhrətli rol model Angela Pearl “Millionaire Concept Network” tərəfindən “Gold Member” seçildi

Asiya Parlament Assambleyasının 14-cü plenar sessiyası başa çatıb YENİLƏNİB

Biznes subyektlərinin nümayəndələri üçün məlumatlandırma görüşü keçirilib

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2020-ci il 30 iyul tarixli 273 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Dövlət və bələdiyyə tərəfindən yaradılan uşaq evləri sosial xidmət müəssisələrinin Nümunəvi Nizamnaməsi”ndə və 2020-ci il 30 iyul tarixli 274 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Dövlət və bələdiyyə tərəfindən yaradılan ailə tipli kiçik qrup evinin Nümunəvi Nizamnaməsi”ndə dəyişiklik edilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin QƏRARI

“Azərbaycan Dövlət Su Ehtiyatları Agentliyinin fəaliyyətinin təmin edilməsi ilə bağlı bir sıra tədbirlər haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2023-cü il 17 noyabr tarixli 2356 nömrəli Fərmanının icrası ilə əlaqədar normativ hüquqi aktların kolliziyasının aradan qaldırılması məqsədilə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin bəzi qərarlarında dəyişiklik edilməsi barədə
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin QƏRARI

“Azərbaycan Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti Aparatının işçilərinin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, maddi stimullaşdırılması məqsədilə Aparatın hesabına köçürülən büdcədənkənar vəsaitlərdən istifadə Qaydası”nın təsdiq edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2020-ci il 10 mart tarixli 86 nömrəli Qərarının ləğv edilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin QƏRARI

Ombudsman: Aşkarlanan kütləvi məzarlıqlar Ermənistanın azərbaycanlılara qarşı törətdiyi cinayətlərin izlərini üzə çıxarır

Xocalı soyqırımının 32-ci ildönümünə həsr olunmuş dəyirmi masa keçirilib

Yüksək tribunalardan “humanizm” və “demokratiya”dan danışan Fransanın siyasətinin əsasında neokolonializm dayanır - ŞƏRH

Yeniyetmələr arasında ağırlıqqaldırma üzrə Azərbaycan birinciliyi start götürüb

Su çərşənbəsində bu ilin ilk “Tullantıları tinglərə dəyiş” aksiyası keçiriləcək

“MathCamp 2024” yaz düşərgəsinin növbəti mövsümünə start verilir

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİ ADMİNİSTRASİYASININ VƏTƏNDAŞ QƏBULU MƏRKƏZİNDƏ 2024-cü ilin mart ayında vətəndaşların qəbulu CƏDVƏLİ

Ədəbiyyat Muzeyində akademik Həmid Araslıya həsr olunan elmi sessiya

“Qarabağ”ın prezidenti: Avropanı təəccübləndirməyə çalışacağıq

Azərbaycan millisinin kapitanı: Bəzi komandalar "Qarabağ"dan çox şey öyrənməlidir

SOMDA-nın regional idarələrinin hərbi qulluqçuları qanvermə aksiyasında iştirak edib

Elm və təhsil naziri Beyləqanda vətəndaşlarla görüşüb

Nazir Məcnun Məmmədov Bərdədə vətəndaşları qəbul edib, fermerlərlə görüşüb

Türkiyənin “Bayraktar Akıncı” PUA-larının alınması ilə bağlı doqquz ölkə müqavilə bağlayıb

Tbilisidəki Cümə məscidində Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsi anılıb

Ov mövsümü başa çatır

Tailandın Kralı Maha Vaçiralonqkorndan

Peyvəndləmə qızılca və digər infeksion xəstəliklərə qarşı effektiv profilaktika üsuludur

® Azərbaycan Transxəzər marşrutu üzrə ən önəmli qovşaqlardan biri kimi müstəsna rola malikdir

“Neftçi”nin beş futbolçusu “Turan Tovuz”la matçı buraxacaq

Azərbaycanın turizm imkanları Hindistanda nümayiş olunur

Tailand Krallığının Baş naziri Settxa Txavisindən

AQTİ mütəxəssisləri xaricdə fəaliyyət göstərən qida obyektlərinin qiymətləndirilməsini davam etdirir

Tallində Xocalı soyqırımının ildönümü ilə əlaqədar anım tədbiri keçirilib VİDEO

Türkiyəni yanvarda 2 milyondan çox əcnəbi turist ziyarət edib

Güzəştli mənzil almaq adı ilə vətəndaşların pulunu ələ keçirən şəxs məsuliyyətə cəlb olunub

Azərbaycan xalqı Xocalı faciəsini unutmayacaq

“Dirçəliş” komandası “Breyn-rinq” intellektual oyununda iştirak edəcək

Mahmud Qurbanov: “Qarabağ”ın “Bayer”lə budəfəki dueldən qalib ayrılacağına inanıram

Dövlət Teatr Muzeyində tədbir: “Xocalıdan danış mənə!”

Polşalı nazir müavini: Azərbaycan icmasının Polşa cəmiyyətinə inteqrasiyası yüksək səviyyədədir

Aİ-nin çirkli pulların yuyulması ilə mübarizə bürosu Frankfurtda yerləşəcək

AzMİU tələbələri Qərbi Azərbaycanın 142 abidəsi ilə bağlı araşdırmalarda iştirak ediblər

BMU tələbələrinin layihələrindən ibarət sərgi-təqdimat keçirilib

Aİ-nin yeni sanksiyalar paketinə Türkiyə və Qazaxıstan şirkətləri də daxildir

Türkiyə Respublikasının 11-ci Prezidenti Abdullah Güldən

Narkomanlığa və Narkotik Vasitələrin Qanunsuz Dövriyyəsinə Qarşı Mübarizə üzrə Dövlət Komissiyasının 2024-cü ilə dair İş Planı təsdiq edilib

Sloveniya Respublikasının Lyublyana şəhərinin meri Zoran Yankoviçdən

BDU-da “Sazlı-sözlü kəlağayı günləri”