Makronun əsas problemi konstitusion səlahiyyətlərinin məhdudluğu deyil, siyasi legitimliyinin zəifləməsidir ŞƏRH
Bakı, 2 noyabr, AZƏRTAC
Fransada mövcud vəziyyəti adi sosial narazılıq çərçivəsindən xeyli kənara çıxan dərin siyasi idarəetmə böhranı kimi xarakterizə edərdim. “Makron diktaturası” və “Makron rejimi” kimi ifadələrin geniş yayılması, ilk növbədə, prezident hakimiyyətinə inamın zəiflədiyini, siyasi elita ilə cəmiyyət arasında uçurumun getdikcə dərinləşdiyini göstərir. Emmanuel Makron hakimiyyətə Fransanı müasirləşdirmək, ölkənin beynəlxalq mövqelərini möhkəmləndirmək və ənənəvi partiya sistemindəki böhranı aradan qaldırmaq vədləri ilə gəlib. Lakin hazırda bunun əksini - siyasi parçalanma, cəmiyyətdə qütbləşmənin dərinləşməsi və hakimiyyətin ictimai razılığa nail olmaq imkanlarının azalmasını müşahidə edirik. Buna görə də Makronun əsas problemi konstitusion səlahiyyətlərinin çatışmazlığından daha çox siyasi legitimliyinin zəifləməsidir.
Bunu beynəlxalq münasibətlər və beynəlxalq hüquq üzrə ekspert, Kahramanmaraş Sütçü İmam Universitetinin professoru Toğrul İsmayıl AZƏRTAC-a açıqlamasında deyib.
“Hakimiyyətin sərt reaksiyası və təhlükəsizlik qüvvələrinin geniş şəkildə cəlb edilməsi özü-özlüyündə diktaturanın qurulması demək deyil. Hər bir dövlət ictimai asayişi təmin etməyə və zorakılıq hallarının qarşısını almağa borcludur. Lakin burada iğtişaşlarla mübarizə ilə qanuni siyasi etirazların yatırılması arasında prinsipial fərq qoyulmalıdır. Hakimiyyət cəmiyyətin tələblərinə daha çox güc tətbiq etməklə cavab verirsə, bu, onun siyasi strategiyasında ciddi problemlərin mövcudluğundan xəbər verir. Polis küçələrdə asayişi bərpa edə bilər, lakin vətəndaşların dövlətə inamını qaytara bilməz. Məncə, Fransadakı hazırkı vəziyyətin əsas ziddiyyəti də məhz bundan ibarətdir: dövlət əhəmiyyətli inzibati və güc resurslarını qoruyub saxlayır, lakin cəmiyyətdə barışığa nail olmaq üçün siyasi imkanları nəzərəçarpacaq dərəcədə azalır”.
Toğrul İsmayıl qeyd edib ki, bununla yanaşı, Makronun üzləşdiyi böhranı yalnız onun şəxsi səhvlərinin nəticəsi kimi qiymətləndirmək olmaz. “Dövlət borcunun yüksək olması, büdcə məhdudiyyətləri, sosial bərabərsizlik və siyasi parçalanma prezidentin dəyişməsi ilə öz-özünə aradan qalxmayacaq struktur problemləri yaradır. Bununla belə, siyasi rəhbərliyin məsuliyyəti cəmiyyətdəki parçalanmanı daha da dərinləşdirmək deyil, mövcud ziddiyyətləri aradan qaldırmaq üçün mexanizmlər tapmaqdır. 2027-ci ildə keçiriləcək prezident seçkiləri yaxınlaşdıqca yaranmış vəziyyət müxalif qüvvələr, ilk növbədə isə sağçı-millətçi düşərgə üçün əlavə imkanlar yaradır. Bununla belə, Makrona qarşı narazılığın mövcudluğu hələ onun siyasi alternativi ilə bağlı cəmiyyətdə ümumi konsensusun olması demək deyil”, – deyə müsahibimiz bildirib.
Politoloq hesab edir ki, daha geniş beynəlxalq kontekstdə Fransanın zəifləməsi Avropa İttifaqı üçün də problemə çevrilir. “Paris aparıcı Avropa dövləti olmaq ambisiyalarını daxili siyasi qeyri-sabitliyi aradan qaldırmaq zərurəti ilə uzlaşdırmaqda getdikcə daha çox çətinlik çəkir. Əsas qənaətim bundan ibarətdir ki, Makronun üzləşdiyi böhran, ilk növbədə, hakimiyyətin konsentrasiyası tədricən siyasi dialoqu əvəz etdiyi idarəetmə modelinin böhranıdır. Güclü dövlət küçələrdəki polislərin sayı ilə deyil, cəmiyyətin etimadını qorumaqla sabitliyi təmin etmək bacarığı ilə ölçülür. Fransa rəhbərliyi bu tarazlığı bərpa edə bilməsə, hazırkı böhran təkcə ölkənin özündə siyasi kursun dəyişməsinə deyil, həm də Avropa siyasətində qüvvələr nisbətinin ciddi şəkildə yenidən formalaşmasına səbəb ola bilər”, – deyə T.İsmayıl fikrini yekunlaşdırıb.
Bölmənin digər xəbərləri
