Süleyman Dəmirəlin həmişəyaşar adı Azərbaycan xalqı tərəfindən hər zaman sevilə-sevilə xatırlanacaq
İstanbul, 18 iyun, AZƏRTAC
Türkiyə Respublikasının 9-cu Prezidenti Süleyman Dəmirəlin vəfatı dünya şöhrətli bu siyasi və dövlət xadiminin siyasi portretinin cizgilərini yenidən beynəlxalq medianın gündəminə gətirib.
1924-cü ilin payızında Türkiyənin İsparta bölgəsində anadan olan Süleyman Dəmirəl 1965-ci ildə Baş nazirin müavini olaraq ilk dəfə hökumətdə təmsil olunub. 1993-2000-ci illərdə Türkiyənin Prezidenti kimi fəaliyyət göstərən Dəmirəl 5 dəfə qardaş ölkədə hökumət başçısı olub. O, siyasi fəaliyyətinin bütün dövrlərində yüksək liderlik xüsusiyyətləri ilə rəqiblərini üstələyib. Liderlik iddiası, quruculuq prinsipləri, xalqına və vətəninə bağlılıq kimi yüksək keyfiyyətlər Süleyman Dəmirəl şəxsiyyətinin ucalığını təmin edib.
Süleyman Dəmirəlin siyasi fəaliyyətinin ən parlaq səhifələri 1993-2000-ci illəri əhatə edir. Həmin dövrdə Türkiyə Respublikasının Prezidenti kimi siyasi fəaliyyətini uğurla davam etdirən Dəmirəl Türkiyənin iqtisadi inkişafının təmin olunmasına böyük töhfələr verib.
Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyevlə Süleyman Dəmirəlin dostluq və qardaşlıq münasibətləri Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərindəki tarixi əlaqələri möhkəm tellərlə bir-birinə bağlayıb. Türk dünyasının iki nəhəng liderinin dostluq münasibətləri təkcə Azərbaycan və Türkiyənin deyil, böyük bir regionun inkişafına təkan verən iqtisadi layihələrin gerçəkləşməsini təmin edib. Türkiyənin 9-cu Prezidentini şöhrətləndirən ən mühüm siyasi amil Süleyman Dəmirəlin Azərbaycana olan doğmalıq münasibətidir. Süleyman Dəmirəl keçmiş SSRİ-nin süqutu illərində sovetlər birliyində, o cümlədən Azərbaycanda baş verən prosesləri həssaslıqla izləyirdi. Azərbaycana olan doğmalıq münasibətini son dərəcə aydın formada nümayiş etdirən Dəmirəl xalqımızın nicat yolu barədə hələ 1991-ci ildən başlayaraq konkret fikirlər söyləyirdi. Dəmirəl gizlətmirdi ki, Azərbaycanın qurtuluşu qüdrətli dövlətçilik təcrübəsi olan siyasi liderdən asılıdır. Onun bu barədə bütün işarələri Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyevə aid idi. Böyük dövlətçilik təcrübəsinə malik olan Dəmirəl yaxşı başa düşürdü ki, Azərbaycanı qarşılaşdığı təlatümlərdən yalnız və yalnız ulu öndər Heydər Əliyev xilas edə bilər. Süleyman Dəmirəllə ulu öndər Heydər Əliyevin polad kimi möhkəm dostluğu ilk növbədə təcavüzkar Ermənistan tərəfindən hərtərəfli blokadada saxlanılan Azərbaycanın Naxçıvan Muxtar Respublikasında həyat üçün zəruri olan şəraitin təmin olunmasına böyük töhfələr verdi. Naxçıvanın işğal təhlükəsini aradan qaldıran və bölgə əhalisinin minimum yaşayışını təmin edən Heydər Əliyev - Süleyman Dəmirəl qardaşlığı Azərbaycan xalqının yaşamaq və mübarizə eşqini yüksəltdi.
1993-cü ildə Heydər Əliyevin Azərbaycanda ikinci dəfə siyasi hakimiyyətə qayıdışı Süleyman Dəmirəlin iqtisadi inkişaf proqramlarının gerçəkləşməsi üçün yeni-yeni imkanlar ortaya çıxardı. Ümummilli lider Heydər Əliyevin uzaqgörən neft strategiyasının mahiyyətini düzgün dəyərləndirən S. Dəmirəl Ulu Öndərimizin Azərbaycanın xilası və inkişafı istiqamətində qəbul etdiyi bütün qərarlara dəstək verdi. 1994-cü ilin payızında Xəzərin karbohidrogen ehtiyatlarının işlənməsi ilə bağlı Bakıda imzalanan “Əsrin müqaviləsi” Azərbaycan və Türkiyənin gələcək inkişafının zəmanətinə çevrildi. Sonrakı mərhələdə Heydər Əliyevin adı ilə bağlı olan və Ulu Öndərimizin adını daşıyan Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri layihəsinin reallığa çevrilməsində Süleyman Dəmirəl şəxsiyyəti qətiyyətli siyasi iradə nümayiş etdirərək Azərbaycanı tam şəkildə dəstəklədi.
Bu gün ümummilli lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlı olan və uğurlu fəaliyyətləri ilə Azərbaycan və Türkiyə xalqlarının həyatındakı inkişafa əhəmiyyətli təsir göstərən Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft və Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəmərlərinin gerçəkləşməsində Süleyman Dəmirəl şəxsiyyətinin böyük rolu var. Bu iqtisadi layihələr isə Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu xəttinin həyata keçirilməsinə, “Şahdəniz -2” layihəsinə, “Cənub” qaz dəhlizi, o cümlədən Avrasiya Böyük İnformasiya Yolu layihələrinə qapı açıb.
Süleyman Dəmirəlin vəfatı bütün türk dünyası üçün böyük itkidir. Lakin onun əməli fəaliyyəti o qədər zəngin və faydalıdır ki, Dəmirəl şəxsiyyətinin ucalığı bundan sonrakı dövrlərdə də qardaş Türkiyənin inkişaf yoluna şəfəq saçacaq. Süleyman Dəmirəl gözlərini əbədi olaraq yumdu. Dahilər ölmür, yaşayır. Bu gün Türkiyənin qədim İsparta bölgəsində fəaliyyət göstərən “Süleyman Dəmirəl Demokratiya və İnkişaf Muzey Kompleksi” Dəmirəl şəxsiyyətinə əbədi həyat verən ziyarətgahdır.
...Süleyman Dəmirəlin Azərbaycan sevgisi tükənməz olduğu kimi onun unudulmaz və həmişəyaşar adı bundan sonra da Azərbaycan xalqı tərəfindən sevilə-sevilə xatırlanacaq, əziz ruhu ehtiramla yad olunacaq.
Sabir Şahtaxtı
AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri
İstanbul
Bölmənin digər xəbərləri
