Suyun səbri: Ebru sənəti bizə tələsməməyi necə öyrədir?
Bakı, 12 yanvar, AZƏRTAC
Müasir insan ən çox vaxtın çatışmazlığından şikayətlənir. Günlər bir-birini sürətlə əvəz edir, planlar planların ardınca gəlir, lakin bu sürətin içində daxili rahatlıq hissi getdikcə azalır. İnsanlar tələsir, amma çox zaman hara tələsdiklərini özləri də dəqiq bilmirlər.
Tələskənlik artıq sadəcə fiziki sürət deyil. Bu hal düşüncələrdə, qərarlarda və gündəlik münasibətlərdə özünü göstərir. Bir yerdə olarkən başqa yeri düşünmək, danışarkən cavabı qabaqcadan planlamaq, istirahət zamanı belə növbəti işi hesablamaq müasir insanın adi həyat tərzinə çevrilib. İnsan sanki yaşadığı anla deyil, bir az sonra çatacağı nöqtə ilə yaşayır.
İnsanlar niyə daim tələsir? Çünki yaşadığımız dövr sürəti uğurla eyniləşdirir. Sürətli olmaq bacarıq, ləngimək isə itki kimi təqdim olunur. Halbuki insan təbiəti bu ritmə uyğun deyil. İnsan düşünmək, hiss etmək və dərk etmək üçün zamana ehtiyac duyur. Bu zaman onun əlindən alındıqda isə daxilində izahı çətin bir yorğunluq yaranır.
Bu sözləri AZƏRTAC-a Ebru sənətçisi, “Özünü Yarat” Yaradıcı Sənət Mərkəzinin qurucusu Diləzbər Hüseynzadə söyləyib.
“İllərdir yaradıcılıq proseslərində insanlarla çalışan biri kimi bunu aydın şəkildə görürəm. Tələsən insan özünü eşitmir. O, daim çatmalı olduğu yerə fokuslanır, lakin olduğu anı hiss etmir. Bədən hərəkətdədir, amma ruh sanki bir addım geridə qalıb. Elə bu səbəbdən də insan yolun sonunda nə tapacağını düşünür, yolun özünü isə görə bilmir. Təsəvvür edin, sanki çox gözəl bir məqsəd üçün uzaq bir səfərə çıxmısınız, amma gecədir, duman var və siz yolu görə bilmirsiniz.
Bir zamanlar oxuduğum və düşüncə tərzimi dəyişən bir əsər məhz bu məqamda yadıma düşür. Orada qəhrəman axtardığını tapmaq üçün yola çıxır, lakin yol uzandıqca anlayır ki, onu dəyişdirən tapacağı xəzinə yox, yolda yaşadıqlarıdır. Bu düşüncə ilə Ebru sənətinin ruhu arasında qəribə bir yaxınlıq var. Çünki Ebru da insanı hədəfə yox, prosesə qaytarır”, - deyə o əlavə edib.
Sənətçi bildirib ki, tələskənliyin əsas səbəblərindən biri nəzarət ehtiyacıdır. İnsan hər şeyi planlamaq, idarə etmək, nəticəni əvvəlcədən bilmək istəyir. Gözlənilməzlik narahatlıq yaradır. Halbuki həyat da, Ebru da məhz gözlənilməzlik üzərində qurulub. Suyun üzərində nə baş verəcəyini tam bilmək mümkün deyil. Bunu qəbul etməyəndə isə insan gərginləşir.
Onun fikrincə, sənət bu gərginliyə qarşı səssiz, amma təsirli bir cavab verir. Xüsusilə Ebru sənəti. Burada sürət işə yaramır. Suyun üzərində boya tələskənliyi sevmir. At tükündən hazırlanmış fırçalardan süzülən boyalar suyun üzərinə səpilir, daraq və ya bizlə naxışlar yaranır. Rəngin yayılması üçün bir az gözləmək lazımdır. Nəticəni məcbur etmək mümkün deyil. Axı su üzərində yaranan güllər, çiçəklər canlıdır – onları tələsdirəndə gözəllik yox olur. Ləçəklərin şuxluğu, yarpaqların qaməti səbr istəyir.
O, fikrinə davam edir: “Ebru ilə işləyən insanlarda ilk olaraq nəzarəti əldən vermək çətinləşir. Əl tələsir, göz nəticəni qabaqlayır. Lakin prosesin içində qaldıqca insan tədricən anlayır ki, yavaşladıqca ahəng yaranır. Bu anlayış təkcə kağız üzərində qalmır. Zamanla insanın gündəlik həyatına da keçir. Daha az tələsməyə, daha çox hiss etməyə başlayır.
İnsanlar çox vaxt tələskənliyi istirahətlə də qarışdırırlar. İstirahət sanki daha çox yer görmək, daha çox şey etmək kimi başa düşülür. Halbuki əsl istirahət insanın öz ritmini xatırlamasıdır. Bəzən bu, sadəcə dayanmaq, baxmaq və heç nə etməməkdir.
Müşahidələrim göstərir ki, insanlar sənətə yönəldikcə tələskənlik azalır. Çünki sənət müqayisəni susdurur, tələbi azaldır, insanı “çatmalıyam” fikrindən “buradayam” hissinə gətirir. İnsan bir işi bitirmək üçün deyil, yaşamaq üçün etdikdə daxili gərginlik də yavaş-yavaş aradan qalxır”.
D.Hüseynzadənin qənaətinə görə, bəlkə də insanlar daim ona görə tələsir ki, sakit qalmaqdan qorxurlar. Sakitlik insanı özü ilə üz-üzə qoyur. Tələskənlik isə bu qarşılaşmanı gecikdirir. Amma nə qədər gecikdirilsə də, insanın özünə qayıtmaq ehtiyacı gec-tez özünü göstərir.
“Suyun üzərində yavaş-yavaş yayılan bir damla rəng xatırladır ki, hər şeyin öz vaxtı var. Çatmaq istədiyin yerə tələsmədən də çatmaq mümkündür. Bəzən ləngimək geri qalmaq deyil, əksinə, özünə yetişməkdir. Çünki sonda vacib olan çatdığın yer yox, yolboyu necə dəyişməyindir.
Bölmənin digər xəbərləri
