Gənclərdə mütaliə vərdişlərinin inkişafı: Mərkəzi Elmi Kitabxananın yeni layihələri və rəqəmsal yenilikləri VİDEO
Bakı, 6 iyul, AZƏRTAC
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Mərkəzi Elmi Kitabxanası gənclərdə mütaliə vərdişlərinin formalaşdırılması, kitabxana xidmətlərinin müasir dövrün tələblərinə uyğunlaşdırılması və süni intellekt texnologiyalarının tətbiqi istiqamətində bir sıra mühüm layihələr həyata keçirir. AMEA Mərkəzi Elmi Kitabxanasının direktoru, texnika elmləri doktoru Hüseyn Hüseynov AZƏRTAC-a müsahibəsində gənclərin kitaba marağının artırılması, elektron resursların genişləndirilməsi, könüllülük hərəkatının inkişafı və tədqiqatçılar üçün yaradılan imkanlardan danışıb. Onunla müsahibəni təqdim edirik.
– Gənclərdə mütaliə vərdişinin formalaşdırılması üçün hansı yeni layihələr həyata keçirilir?
– Son zamanlar gənclərin mütaliə vərdişlərindən bir qədər uzaqlaşması və kitaba marağın azalması müşahidə olunur. Bunun həm obyektiv, həm də subyektiv səbəbləri var. Müasir elektronika dövründə insanlar ənənəvi kitabxanalardan istifadə etmək əvəzinə, elektronlaşmaya daha çox meyil göstərirlər. Bununla belə, son zamanlar oxucuların sayında xeyli artım qeydə alınmışdır. Uzun müddət elektron kitablardan istifadə etdikdən sonra oxucular özləri də dərk edirlər ki, ənənəvi kitabdan oxumağın yeri başqadır, çünki bu zaman məlumat yaddaşda daha yaxşı qalır. Kitabxanaların zamanla ayaqlaşmaq missiyası olmalıdır. Gənclər rəqəmsal kitablara üstünlük verirlərsə, kitabxanalar da onlara doğru getməli və mütaliə vərdişlərinə xidmət etməlidir. Mütaliə vərdişi gəncləri pis vərdişlərdən və sosial şəbəkələrdə yaranan müəyyən problemlərdən uzaqlaşdırır. Bu baxımdan, Mərkəzi Elmi Kitabxanada gənclərin cəlb olunması üçün bir çox yeniliklər tətbiq olunur.
– Gənclərin kitabxanalara cəlb olunması istiqamətində hansı addımlar atılır?
– Kitabxanalar zamanın tələbləri ilə ayaqlaşmalıdır. Gənclər rəqəmsal resurslara üstünlük verirlərsə, kitabxanalar da bu istiqamətdə xidmətlərini inkişaf etdirməlidir. Mütaliə vərdişi gəncləri zərərli vərdişlərdən və sosial şəbəkələrin mənfi təsirlərindən uzaqlaşdıran mühüm amillərdən biridir. Bu məqsədlə Mərkəzi Elmi Kitabxanada gənclərin cəlb olunmasına xidmət edən müxtəlif layihələr həyata keçirilir.
– Hazırda kitabxanada hansı əsas layihələr icra olunur?
– Bu layihələrdən biri elektron kitabxanadır. Təxminən iki ildir ki, bu layihəyə başlanılıb. Qısa müddətdə müsbət nəticələr əldə olunub və elektron kitabxana saytı qurulub. Hazırda sistemdə 66 000-dən yuxarı tam mətnli kitab gənclərin istifadəsinə verilib və əlçatanlıq təmin edilib.
Digər layihə “Açıq qapı” günləridir. Gəncləri kitabxanaya cəlb etmək məqsədilə 2024-cü ilin aprel ayından etibarən hər ayın ilk iki iş günü “Açıq qapı” günü elan edilib. Bu günlərdə gənclər kitabxanaya dəvət olunur, bura ilə tanış olurlar və kitabxananın təbliğatı aparılır. Bu təşəbbüs gənclərin kitabxanaya axınına müsbət təsir göstərib.
Layihələrimizdən biri də “Könüllülük hərəkatı”dır. MEK-də iki ildir ki, bu fəaliyyət həyata keçirilir. İndiyə qədər 3 könüllü hərəkatı layihəsi uğurla icra olunub. Layihəyə qoşulmaq üçün 1000-ə yaxın gənc (xüsusilə gənc kitabxanaçılar) sənəd təqdim edib. Birinci və ikinci layihələrdə 20, üçüncüdə isə 25 könüllü seçilərək 3 aylıq proqramı başa vurublar. Vakant yerlər olduqda bu könüllülərdən bəziləri (indiyədək 3 nəfər) işlə təmin olunublar.
Bildiyimiz kimi, süni intellekt həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilib və bu texnologiya Mərkəzi Elmi Kitabxanada da fəal şəkildə tətbiq olunmağa başlayıb. Süni intellekt vasitəsilə kitabxana bələdçisi və inklüziv kitabxana sistemi yaradılır. Sistemə yerləşdirilən audiokitablar, audioresurslar və audioşeirlərin sxemi artıq qurulub. Hazırda bu resursların sayının artırılması istiqamətində işlər gedir.
–Süni intellekt elmi kitabxanaların fəaliyyətini necə dəyişir?
–Azərbaycan kitabxanaları arasında ilk dəfə olaraq MEK-də süni intellektəsaslı səsli axtarış sistemi yaradılıb. Oxucuların artıq müəllifin adını, soyadını və ya kitabın adını yazaraq axtarmasına ehtiyac qalmır. Sadəcə səsli şəkildə kitabın adını və ya müəllif məlumatlarını qeyd etməklə süni intellekt sayəsində kitabxana fondundakı materialları çox rahatlıqla tapmaq mümkündür.
– Gənc tədqiqatçılar üçün kitabxanada hansı imkanlar yaradılıb?
–MEK elmi kitabxana olduğu üçün gənc tədqiqatçıların fəaliyyətində mühüm rol oynayır. Burada elmin bütün sahələrinə aid 1.5 milyona yaxın kitab fondu mövcuddur ki, bunun da təxminən 90 faizini tam elmi kitablar təşkil edir.
Burada eyni vaxtda 2000-dən çox oxucunun istifadə edə biləcəyi müasir oxu zalları, tədqiqatçılar üçün istirahət otaqları, eləcə də müasir avadanlıqlarla təchiz edilmiş iş mühiti yaradılıb. Əsas məqsədimiz gənc tədqiqatçıların bu imkanlardan maksimum səmərə ilə yararlanmasına şərait yaratmaqdır.
Bölmənin digər xəbərləri
